Vilhjálmur birti pistil á Facebook-síðu sinni í morgun þar sem hann sagði mikilvægt að rifja upp staðreyndir í ljósi umræðu síðustu daga.
Bendir hann á að hin svokallaða Breiðfylking, það er Starfsgreinasamband Íslands, Efling, Samiðn og Byggiðn, hafi gengið frá kjarasamningum í mars 2024 sem voru meðvitað afar hóflegir og til langs tíma. Launahækkanir voru 23.750 krónur á taxtafólk og 3,25–3,5% á aðra.
„Kostnaðarmat kjarasamninga á almenna vinnumarkaðnum var um 4%. Nú hefur hins vegar komið í ljós að launavísitala ríkisstarfsmanna hefur hækkað um 11,3% og hjá sveitarfélögum um 10,8%. Rétt er að halda því til haga að ófaglært fólk hjá ríki og sveitarfélögum fékk sömu launahækkanir og á almenna vinnumarkaðnum – þetta launaskrið er því augljóslega í efri lögum hins opinbera,“ segir hann.
Segir Vilhjálmur að á þessu sjáist að Breiðfylkingin tók þessa ákvörðun af ábyrgð en aðrir gerðu það ekki. Markmið Breiðfylkingarinnar hafi verið að skapa skilyrði fyrir lækkun verðbólgu og vaxta og allir hafi lofað að axla ábyrgð, ríki og sveitarfélög til dæmis með hófstilltum gjaldskrám og atvinnulífið með stillingu verðhækkana. Niðurstaðan hafi hins vegar verið að þessi sátt hefur verið svikin.
Vilhjálmur segir í grein sinni að einu aðilarnir sem stóðu við sitt séu þeir sem gerðu kjarasamninga. Verkafólk sitji uppi með svartapétur. Hann segir svo að staðreyndirnar tali sínu máli og fer yfir nokkur atriði máli sínu til stuðnings.
„Leiguverðsvísitala HMS hefur hækkað um tæp 17% frá undirritun samninga. Leiga sem var 350.000 kr. er nú komin í um 409.500 kr. – hækkun upp á 59.500 krónur.“
Vilhjálmur segir að til að mæta þessu hefðu laun þurft að hækka um um 90.000 kr. á mánuði – en kauptaxtar hafi aðeins hækkað um rúmlega 73.000 kr. Með öðrum orðum dugi launahækkanir ekki til að halda í við leiguverð. Hann fer svo yfir hækkun verðtryggðra skulda.
„Á síðustu þremur mánuðum hafa verðtryggðar skuldir heimilanna hækkað um 50 milljarða króna.“
Vilhjálmur nefnir að sem dæmi hafi verðtryggt 55 milljóna króna húsnæðislán hækkað um tæpa eina og hálfa milljón króna á aðeins þremur mánuðum.
„Stjórnvöld hafa hækkað skattlagningu á leigutekjur úr 11% í 16,5%. Til að standa jafnvel eftir slíka breytingu þarf leigusali með 350.000 kr. leigu að hækka hana í um 373.000 kr. – hækkun um 23.000 kr. eða 6,6%.“
Vilhjálmur segir að þessi aðgerð muni augljóslega skila sér beint yfir á leigjendur.
Hann bendir á fleiri atriði og segir að fjármálakerfið hafi ekki skilað lækkun vaxta til almennings. Landsbankinn hafi til dæmis hækkað 5 ára fasta verðtryggða vexti um 1% og aðeins lækkað óverðtryggða fasta vexti til 5 ára um 0,49%.
„Græðgi fjármálakerfisins virðast engin takmörk sett. Kostnaður við kjarasamninga á almenna vinnumarkaðnum var um 59 milljarðar króna á ári – en hreinar vaxtatekjur Landsbankans einar og sér námu 62 milljörðum króna á síðasta ári.“
Hann segir að á sama tíma virðist stjórnvöld ekki tilbúin til að standa vörð um neytendur.
„Spurningin er hvort það tengist því að ríkið fær gríðarlegar arðgreiðslur frá Landsbankanum – um 35 milljarða króna nú – og samtals um 250 milljarða frá árinu 2013. En þessi arður kemur ekki úr lausu lofti. Hann kemur frá skuldsettum „viðskiptavinum“ bankans – heimilum og fyrirtækjum landsins.“
Vilhjálmur segir að þetta ástand sé ekki ásættanlegt og það hitti tekjulægsta fólkið langverst.
„Það er þetta fólk sem finnur mest fyrir hækkandi húsnæðiskostnaði, matvöruverði og vaxtabyrði. Ef ekkert verður að gert þá er hætt við að við séum að sigla inn í alvarlega stöðu. Það er mikilvægt að grípa til aðgerða til að verja tekjulægstu hópana fyrir kostnaðarhækkunum á öllum sviðum – það er einfaldlega nauðsyn. Verkalýðshreyfingin sýndi ábyrgð og gekk til samninga með hófsemi til að ná niður verðbólgu og vöxtum. Nú er komið að öðrum aðilum að standa við sitt. Ef samfélagssáttin á að halda þá verða allir að axla ábyrgð – ekki bara launafólk.“
