Elvar Bragason fór brotinn út í lífið. Hann var lagður í einelti alla grunnskólagönguna heima á Húsavík og leið alltaf illa. Hann gat ekki talað um líðan sína við neinn en þegar hann kynntist áfengi, þrettán ára gamall, gaf það lausn frá vanlíðaninni um stund. Elvar þróaði með sér fíkn og reyndi oft að ná tökum á sjúkdómnum án þess að ná árangri. Árið 2003 varð vendipunktur í lífi hans en þá gekk hann inn í Hlaðgerðarkot og fann leið til að fylla upp í tómarúmið í hjartanu. Nú, tuttugu árum síðar, er Elvar hamingjusamur maður og hefur fundið ótal leiðir til að gefa af sér til annarra og náð að fyrirgefa þeim sem særðu hann.
Elvar er í viðtali við Steingerði Steinarsdóttur í páskablaði Samhjálpar.
Hvernig kom til að þú fórst í Hlaðgerðarkot?
„Edrúdagurinn minn er þegar ég steig þar inn 10. apríl 2003. Ég var gjörsamlega búinn á sál og líkama, var að fara í mína sjöundu meðferð og hafði prófað öll úrræði sem voru í boði þá. Ég vildi samt reyna einu sinni enn. Með góðri hjálp náði ég að snúa við blaðinu og segja má að eiginlega frá fyrsta degi sem ég kom inn í Hlaðgerðarkot hafi eitthvað gerst. Ég vitna oft í það að ég fékk í gegnum það prógramm sem þar er í boði, allt sem ég þurfti. Alls staðar annars staðar vantaði eitthvað fyrir mig. Það var sama hvað ég reyndi, alltaf varð eftir þetta tóm sem ég fyllti í með ýmsu, aðallega þó áfengi og amfetamíni, í leit að betri líðan.
Í raun byrjaði vandi minn í grunnskóla. Alla mína skólagöngu var ég lagður í einelti og ég fór út í lífið með brotna sjálfsmynd. Fjórtán ára byrjaði ég að drekka og þá fann ég að áfengi gerði það fyrir mig sem ég gat ekki skapað mér sjálfur,“ segir Elvar.
Hvað var það nákvæmlega sem fyllti tómarúmið í hjartanu, gerir þú þér grein fyrir því?
„Já, það var trúin á Jesú Krist. Mér fannst magnað að nota AA-fræðin og Biblíuna saman. Það skipti sköpum. Ég hafði svo lengi verið frosinn tilfinningalega. Ég missti föður minn árið 1998, hann svipti sig lífi. Þá tók ég þannig á málunum að ég hellti mér út í meiri neyslu en þegar rann af mér grét ég bara. Ég trúi því að með grátinum hafi Guð verið að hreinsa mig. Fyrstu dagana í Hlaðgerðarkoti var ég mjög viðkvæmur. Þá kom sorgin sterkt yfir mig og ég hafði ekkert til að deyfa mig, ég var bara kominn þangað inn tilbúinn til að taka því sem að höndum bæri.“
Reyndi enginn að hjálpa þér á þessum árum þegar þú máttir þola þetta ofbeldi?
„Nei, ég talaði aldrei um það hvorki heima né í skólanum. Hvern einasta dag mátti ég líða fyrir það hvernig þessum krökkum fannst ég líta út og vera. Þess vegna var sjálfsmynd mín snemma brotin og það fylgdi mér í langan tíma. Ég hef unnið mig í gegnum það á þessum tíma sem ég hef verið edrú og finn að í dag er ég frjáls frá þessari vanlíðan sem fylgir eineltinu og það er ekki langt síðan ég náði því.“
Elvar er ekki einn um að byrgja inni sársaukann og þora ekki eða geta ekki talað um það ofbeldi sem einelti er. Mörg börn eiga erfitt með að finna orð til að lýsa því sem þau verða fyrir og það er líka algengt að þau snúi hegðun hinna upp á sig sjálf, og trúi því að þau eigi það versta skilið vegna þess hversu ómöguleg þau eru.
En hvernig er að lifa og búa í litlu samfélagi eins og Húsavík umkringdur því fólki sem lagði hann í einelti?
„Í dag gæti ég ekki hugsað mér að búa annars staðar því mér finnst ég svo frjáls,“ segir hann.
Það er ekki langt síðan Elvar náði þeim áfanga. Líkt og margir aðrir sem upplifað hafa ofbeldi forðaðist hann gerendurna og kom sér undan því að hitta þá þegar hann gat. Suma gat hann einfaldlega ekki horfst í augu við. En hvað gerðist?
„Ég hitti einn þessara einstaklinga trekk í trekk. Í fyrstu setti ég mig í stellingar, lék eitthvert hlutverk þar sem ég lét eins og allt væri í lagi. En ég trúi því statt og stöðugt að Guð hafi sett mig í þessar aðstæður til að hjálpa mér að fyrirgefa þessum einstaklingi og búa mig undir framtíðina. Í dag get ég horft á hann og finn ekki neitt.“
Ekki er hægt annað en að dást að Elvari fyrir að hafa sýnt þennan styrk og þegar honum tókst að fyrirgefa fann hann, að eigin sögn, fyrir mjög miklu frelsi. Hann vinnur nú í byggingavöruverslun á Húsavík. Er það starf eitthvað tengt menntun hans?
„Nei, ég er lærður forvarna- og fíkniráðgjafi frá Ráðgjafaskóla Íslands og er búinn að vera í ráðgjafavinnu í sjálfboðastarfi í tuttugu ár. Á Húsavík rek ég forvarnarstarfið Þú skiptir máli, sem býður upp á fræðslusíðuna thuskiptirmali.is og Tónasmiðjuna. Tónasmiðjan er verkefni sem ég hef verið með frá því ég varð edrú. Þar erum við að vinna með einstaklinga á ýmsum aldri í gegnum tónlist og nota það verkfæri sem hún getur verið til uppbyggingar. Tónlist og söngur var það sem bjargaði mér á sínum tíma. Fimmtán ára gamall var ég farinn að spila opinberlega og þá var ég kominn í hlutverk þar sem mér fannst ég einhvers virði. Þegar ég stóð á sviðinu að spila og syngja fyrir fólk fannst mér ég geta eitthvað og skipta einhverju máli en um leið og ég var kominn niður af sviðinu langaði mig að hverfa. Á sviðinu var ég kominn í hlutverk sem ég þekkti og kunni upp á tíu. Þar lá sjálfsöryggi mitt.“
Þegar Elvar kom í Hlaðgerðarkot hentaði honum vel sú áhersla sem þar er á söng og tónlist. Hann lærði að nýta tónana enn frekar til sjálfshjálpar og heilunar og hann er þess fullviss að fleiri geti fundið sig á þennan hátt í listinni.
„Tónlist var mér alltaf mjög mikilvæg og togaði sterkt í mig,“ segir hann. „Ég nýtti hana í Hlaðgerðarkoti og spilaði og söng fyrir hina á bænastundum. Mér fannst það dásamlegt.“
Er öflugt forvarnarstarf á Húsavík?
„Það forvarnarstarf sem ég stend fyrir hef ég rekið bæði á höfuðborgarsvæðinu og á Húsavík. Margt fólk hefur farið þar í gegn og fundið styrk sinn í því starfi.“
Hvernig er líf þitt í dag? Áttu orð til að lýsa því?
„Ég á fallegt líf í dag, yndislega sambýliskonu en hún á tvær uppkomnar dætur sem eru mér afar kærar og sonur minn býr hjá okkur. Hann hefur fylgt mér frá því hann fæddist. Að ala hann upp var eitt af verkefnunum sem ég fékk upp í hendurnar til að hjálpa mér, um leið og ég tók á mínum vanda. Ég byrja hvern dag á að biðja og þakka fyrir það sem mér hefur verið gefið og bið Guð að gefa mér æðruleysi til að takast á við daginn.“
Elvar er óskaplega þakklátur fyrir fjölskyldu sína og þeir feðgar eiga náið og fallegt samband. Yfir honum er mikil kyrrð og augljóst er að þessi maður situr vel í sér, eins og sagt er. Er hann alltaf í svona miklu jafnvægi?
„Já, nú er ég alltaf svona rólegur,“ segir hann og hlær við. „Mamma segir oft: „Hvaðan fékkstu alla þessa þolinmæði? Þú varst ekki svona sem barn og unglingur.“ Ég trúi því að í gegnum það að vinna með börn læri maður að tileinka sér þolinmæði. Þú þarft að hafa hana og hún er eitthvað sem Guð gaf mér. Guð er sterkur í mínu lífi. Ég væri ekki hérna án hans, ég væri ekki þetta verkfæri sem hann er að nota til að hjálpa öðrum eins og ég er að gera í dag. Það er bara kraftaverk vegna þess að ég var á þannig stað í neyslunni að fólk bjóst ekki við að ég myndi hætta eða endilega lifa þetta af. Ég horfði inn í það mikið svartnætti.
Í október 2025 hélt ég tímamótatónleika og fékk með mér góða vini, fjölskyldumeðlimi og fleiri sem hafa verið með mér í hljómsveitum í gegnum tíðina og ágóðann af þeim lagði ég inn á Samhjálp. Mér fannst að með því væri ég að loka kafla og þakka fyrir mig.
Það er sjálfsvinnan sem skilar manni árangri. Ég var búinn að prófa margvíslegar meðferðarleiðir og þegar ég kom fyrst í tólfsporasamtök og fór í gegnum sporin tók ég mikið til í sjálfum mér. Ég bar stóran bakpoka fullan af grjóti og ég varð að taka upp hvern stein fyrir sig og mylja hann í sundur. Í hvert sinn sem ég náði að mylja grjót fann ég að ég varð léttari og léttari. Hvert spor varð léttara. Það hjálpar mikið.“
Þess má geta að þetta var ekki í fyrsta sinn sem Elvar lagði góðu málefni lið. Tónasmiðjan hefur á undanförnum árum gefið rúmlega átta milljónir til góðgerðarmála á landsvísu.
„Tónasmiðjan setur upp þrjár stórar tónleikasýningar á ári og ágóðinn af aðgangseyrinum fer allur í að styrkja góð málefni. Ég, börnin og fleiri einstaklingar sem eru með okkur í starfinu, leggjum mikla vinnu í að setja sýningarnar upp. Stundum er barátta að ná að borga leiguna en uppskeran af þessu starfi gerir það þess virði. Sum börn þora ekki einu sinni að segja nafnið sitt þegar þau koma fyrst til okkar en standa svo á sviðinu og syngja og spila á tónleikum eftir nokkrar vikur. Það er mjög gefandi og við erum hvergi nærri hætt,“ segir hann að lokum og það er nokkuð ljóst að þessi maður er lifandi kraftaverk og ber enga þunga poka lengur.
