Frá stofnun hefur Kaffistofa Samhjálpar gegnt mikilvægu hlutverki í að mæta fólki sem glímir við fátækt, veikindi, heimilisleysi og fíkn. Allan ársins hring eru allir sem þangað leita boðnir velkomnir með heitum mat, kaffi, kærleika og nærandi samveru. Starfsfólk Kaffistofunnar hefur að leiðarljósi að mæta einstaklingum með vinsemd og virðingu hvar sem hann er staddur. Það sé liður í valdeflingu jaðarsettra í samfélagi okkar.
Í páskablaði Samhjálpar er þeim ómetanlega mannauði sem Kaffistofan býr yfir gert hátt undir höfði.
Þegar hjónin Nabil El Yamel og Ayat El Halabi lögðu á flótta frá Venesúela völdu þau að koma til Íslands. Þau vissu ekki hvers væri að vænta hér en aðstæður í heimalandinu voru þannig að þau sáu þar enga framtíð. Í dag standa þau vaktina á Kaffistofu Samhjálpar á hverjum degi en það að hjálpa öðrum gefur þeim mikið og að auki finnst þeim þau vera að leggja eitthvað að mörkum til Íslands, landsins sem þau eru farin að elska og samfélagsins hér sem þau eru óendanlega þakklát fyrir móttökurnar.
Ayat er glaðleg kona með blíðlegan svip. Á hverjum degi afgreiðir hún mörg hundruð máltíðir yfir þjónustuborðið í Kaffistofunni. Hvers vegna fór hún að vinna hér?
„Ég vil hjálpa fólki,“ segir hún. „Ég skil aðstæður þess og veit að manneskjur kalla ekki alltaf yfir sig erfiðleikana. Fólk sem hvergi hefur höfði sínu að halla, á ekki heimili er í hræðilegri stöðu. Fyrst eftir að við komum hingað unnum við sjálfboðaliðastörf fyrir Rauða krossinn og Hjálpræðisherinn. Það lá því beint við að halda því áfram hér.“
„Við höfum tekið virkan þátt í starfi góðgerðasamtaka áður,“ bætir Nabil við. „Okkur finnst sjálfsagt að sinna slíku eftir getu. Þegar við komum hingað til þessa fallega lands frá Venesúela tók ríkisstjórnin og fólkið á móti okkur opnum örmum og bauð okkur velkomin. Okkur fannst við þurfa að leggja eitthvað til á móti. Þetta er leið til að gefa til baka. Við eigum ekki peninga til að gefa en höfum tíma og viljum verja honum til að leggja hönd á plóg á þennan hátt.“
Nabil hóf störf sem sjálfboðaliði á Kaffistofunni í október á síðasta ári og ekki leið á löngu þar til kona hans fór að koma með honum.
„Það leið ekki löngu þar til okkur var boðið hlutastarf hér,“ segir hann. „Ég frétti af Kaffistofunni og kom hingað og spurði hvort ekki vantaði fólk. Kjartan sagði strax já og bauð mér að koma. Okkur líkar mjög vel að vinna hér.“
„Mér finnst ég koma að gagni,“ segir Ayat. „Mér þykir vænt um þetta land og fólkið hérna. Margir gestanna eru orðnir vinir mínir.“
Hvers vegna þurftuð þið að flýja Venesúela?
„Ég er byggingaverkfræðingur að mennt og konan mín er kennari,“ segir Nabil. „Í heimalandinu er mikið atvinnuleysi og við fengum ekki vinnu. Það voru einfaldlega engar byggingaframkvæmdir í gangi og flestir skólar lokaðir. Auk þess er rafmagnið þar mjög óstöðugt og iðulega ekkert rafmagn að hafa langtímum saman. Á hverjum degi eru tímabil rafmagnsleysis þar allt að sex til sjö tímar í einu. Vatnið er mjög slæmt og af skornum skammti. Matur er mjög dýr og litla læknisþjónustu að hafa. Þessi vandamál gerðu það að verkum að okkur fannst við aðeins eiga þann valkost að fara.“
„Öll lyf eru mjög dýr í Venesúela og oft ekki fáanleg,“ segir Ayat en hún þjáist af asma og var oft mjög slæm þegar þau bjuggu úti. „Ég er mun betri eftir að við komum hingað og þakka það betra aðgengi að lyfjum og góðu lofti og vatni.“
Þau Ayat og Nabil eiga tvö börn; son sem er þrjátíu og fimm ára og býr í Chile og dóttur sem er tuttugu og fimm ára og býr í Bandaríkjunum. Þeim fannst því ekkert beinlínis halda þeim í Venesúela en þau elska landið sitt engu að síður.
„Venesúela er mitt heimaland en Ísland er heimaland númer tvö og ég elska það líka,“ segir Nabil. „Ég elska allt hérna; snjóinn, myrkrið á veturna og yndislega fallegu náttúruna. „Það var ekki auðveld ákvörðun að taka að fara hingað. Venesúela er okkar heimaland og við erum fædd þar, bundin því en við gátum ekki annað. Við áttum ekki húsnæði, höfðum enga vinnu og sáum ekki framtíð þar. En um leið og við komum hingað heillaðist ég af landinu og fólkinu sem hér býr.“
Sennilega geta ekki allir Íslendingar tekið undir þessi orð hans, sérstaklega í slabbinu í byrjun mars þegar viðtalið er tekið. Ayat tekur undir orð hans en sonur þeirra heimsótti þau hingað í fyrra og dvaldi hjá þeim í mánuð og þau vonast til að geta heimsótt dóttur sína og fjölskyldu hennar í Bandaríkjunum á þessu ári. En hvernig er að vinna á Kaffistofunni, einhverjir erfiðleikar þar?
„Nei, ekki aldeilis,“ segja þau bæði og Nabil heldur áfram. „Fólk sem glímir við heimilisleysi kemur hingað til að leita skjóls um stund. Að fá heitan mat getur munað öllu. Þetta fólk er ekki árásargjarnt eða ofbeldisfullt. Við verðum að leitast við að skilja þetta fólk. Þau eru vinir okkur og þegar þau sjá okkur heilsa þau innilega og af hlýju. Um allan heim í öllum samfélögum er fólk sem glímir við fíkn eða fátækt. Skylda samfélagsins alls er að hjálpa því fólki. Við eigum að gera allt sem við getum.“
„Allir gestir Kaffistofunnar sýna mér virðingu,“ segir Ayat. „Þau eru ávallt boðin og búin að hjálpa og sum dvelja hér eftir lokun til að hjálpa okkur að þrífa og ganga frá. Það hefur komið fyrir að einhver gengur til mín og tekur af mér kústinn þegar ég er að skúra og segir: „Ég get gert þetta.““
„Já, það er stórkostlegt og ef ég hefði séð að hér væri hættulegt fólk þegar ég byrjaði að vinna hefði ég aldrei hvatt konuna mína til að koma hingað líka og hér er hún daglega,“ segir Nabil. „Vafalaust telja margir að hér séu róstur á hverjum degi og jafnvel ofbeldi en svo er ekki. Hér er einfaldlega fólk sem þarfnast hjálpar og ég myndi segja að stærstur hluti þeirra sem hingað kemur glími við fátækt og félagslega einangrun fyrst og fremst. Hingað koma um það bil hundrað og fimmtíu manns dag hvern og aðeins lítill hluti þeirra glímir við fíkn. Ég þekki þau orðið öll. Fyrir utan alla Íslendingana sem hingað koma, kemur fólk frá mörgum löndum, sum hver á flótta frá stríði og öðrum erfiðleikum; Úkraínumenn, Pólverjar, Venesúelabúar, Palestínumenn og fleiri. Öll eiga það sameiginlegt að þurfa athvarf og hlýju.“
Að lokum, ætlið þið að vera áfram á Íslandi?
„Já,“ segja bæði af ákafa. „Svo lengi sem ríkisstjórnin leyfir okkur að vera og þið fólkið í landinu, þá viljum við vera hér, vinna og gefa af okkur.“
