Frá stofnun hefur Kaffistofa Samhjálpar gegnt mikilvægu hlutverki í að mæta fólki sem glímir við fátækt, veikindi, heimilisleysi og fíkn. Allan ársins hring eru allir sem þangað leita boðnir velkomnir með heitum mat, kaffi, kærleika og nærandi samveru. Starfsfólk Kaffistofunnar hefur að leiðarljósi að mæta einstaklingum með vinsemd og virðingu hvar sem hann er staddur. Það sé liður í valdeflingu jaðarsettra í samfélagi okkar.
Í páskablaði Samhjálpar er þeim ómetanlega mannauði sem Kaffistofan býr yfir gert hátt undir höfði.
Árni Alexander Baldvinsson er bílstjóri Kaffistofunnar. Það er hans hlutverk að sjá um að koma aðföngum á milli staða en einnig að vera mikilvægur tengiliður milli birgja og eldhúss. Hann er einnig liðtækur þegar Hlaðgerðarkot, áfangaheimilin eða skrifstofan þurfa á einhverju að halda og sá starfsmaður samtakanna sem er í mestum og bestum tengslum við allar starfsstöðvar. Árni er menntaður viðskiptafræðingur og því kemur sumum á óvart ekki bara að hann hafi valið sér þetta starf en einnig hversu lengi hann hefur gegnt því.
Hvernig stóð á því að ungur maður með framtíðina fyrir sér í viðskiptaheiminum kaus að sækja um starf bílstjóra?
„Ég flutti heim frá Lundi í Svíþjóð árið 2021 eftir að hafa lokið meistaranámi í viðskiptafræði frá háskólanum þar,“ segir hann. „Hér á landi var erfið staða á þessum tíma, heimsfaraldri að ljúka og lítið um atvinnu á mínu sviði. Ég var vanur að vera í þessum týpísku jakkafatastörfum og sitja fyrir framan tölvu. Ég hafði unnið bæði í bankageiranum og í markaðssetningu. Ég fann einhverja löngun til að breyta til og hjálpa fólki. Það var einhver köllun. Þegar ég sá auglýst starf hjá Samhjálp ákvað ég þess vegna að sækja um.
Ég vissi svolítið um samtökin í gegnum frænda minn. Hann glímdi lengi við áfengisfíkn og talaði alltaf vel um Samhjálp. Ég á minningar um það frá því ég var barn en það sem fyrst og fremst gerði að ég hafði þessa þörf fyrir að hjálpa var faðir minn. Hann útbjó fallega íbúð í kjallaranum á æskuheimili mínu og ég ólst upp við að hann kom oft heim með fólk sem glímdi við heimilisleysi eða var í neyslu og bauð því að gista í íbúðinni í nokkrar nætur. Á þeim tíma hékk hópur í þeirri stöðu fyrir utan Hlemm og yfir köldustu vetrarmánuðina gengu aðstæður þeirra honum að hjarta og hann fór og bauð þeim heim. Meðan þau dvöldu hjá okkur sá hann um að fara niður til þeirra með mat. Ég var sex ára þegar ég sá þetta og upplifði. Hann sá alltaf það besta í fólki,“ segir Árni.
Árni tekur sér málhvíld en heldur svo áfram með söguna.
„Oft sögðu menn við hann: „Hvað ertu að gera með þessu vandræðafólki?“ En hann svaraði jafnan: „Þetta eru ekki ógæfumenn, þetta eru bara menn sem hafa verið óheppnir í lífinu.“ Mér fannst þetta alltaf rosalega fallegt viðhorf og ég hef tekið það með mér út í lífið og hugsa oft til baka til orða hans þegar ég fer í vinnuna á morgnana. Ég get nefnt sem dæmi að Óðinn Valdimarsson söngvari, sem við þekkjum öll, var barnapían mín þegar ég var lítill. Hann glímdi lengi við Bakkus og á tímabili við heimilisleysi líka. Þegar útlitið var orðið svart hjá honum karlinum bjó hann heillengi hjá okkur. Hann passaði mig þá oft þegar pabbi og mamma þurftu að skreppa frá en hann bjó einmitt í kjallaraíbúðinni og mér þótti rosalega vænt um hann. Ég vil meina að ég eigi aðeins meira í laginu, Ég er kominn heim, en aðrir Íslendingar og finn alltaf til þess þegar ég heyri það glamra um Laugardalshöllina á landsleikjunum okkar.
Ég er þess vegna sannfærður um að uppeldið eigi stærstan þátt í að ég geti unnið starf, eins og þetta hjá Samhjálp. Það eru ekki allir sem treysta sér til að mæta fólki í þessum aðstæðum. Konan mín segir við mig á hverjum degi að hún gæti aldrei gert þetta. Henni myndi þykja það of erfitt. Ég hef mjög ríka réttlætiskennd og vil meina að ég hafi góða tilfinningagreind og samkennd. Það gerir það að verkum að ég kem í vinnuna og mæti fólkinu okkar af skilningi. Þetta eru einfaldlega jafningjar mínir og þurfa bara aðeins aðstoð til að ná sér á strik í lífinu. Ég hef gaman af að rabba við þá og finn að þetta er einfaldlega mín köllun.“
Árni bætir því við að hann hafi í raun tekið U-beygju í lífinu heimkominn frá Svíþjóð.
„Margir spyrja mig hvers vegna ég kjósi að vinna ekki við viðskiptafræðina, ég kláraði BA-gráðuna frá Háskóla Íslands og mastersgráðuna úti og mörgum finnst óskiljanlegt að ég sé ekki að nýta það. En vil hjálpa fólki og mér finnst við Íslendingar stundum svolítið duglegir við að kvarta. Það jarðtengir mann rosalega mikið að vera í svona starfi. Ég finn daglega fyrir því hvað ég er heppinn að eiga litlu fjölskylduna mína og smábílinn minn. Við erum ekki nógu nægjusöm þegar kemur að veraldlegum hlutum. Það er ekki nauðsynlegt að eiga alltaf nýjustu gerð af síma og betra að vera þakklátur fyrir það sem maður á. Það vantar svolítið í okkur að vera meðvituð um þetta.“
En í hverju felst starf þitt helst?
„Ég lít á mig sem meira en bílstjóra, ég myndi segja að ég væri meira tengiliður bæði milli allra starfsstöðva Samhjálpar en einnig tengi ég okkur við birgja og velviljuð fyrirtæki. Ég er búinn að mynda mjög gott tengslanet við margskonar fyrirtæki og oft verða þau tengsl til í gegnum mín sambönd. Ég spila til dæmis fótbolta með einum kokkanna á Sælkeramat, hann er maður frænku minnar, og það hefur skilað okkur sælkerafæði niður á Kaffistofu. Hann hefur gætt þess að gefa okkur bara rosalega góðan mat. Hið sama má segja um starfsmenn Aðfanga en þeir eru okkar helstu birgjar. Það er svo mikilvægt að viðhalda góðu sambandi. Oftast heyra menn beint í mér og láta vita ef þeir eru með góðar vörur handa okkur. Ólafur Haukur matreiðslumaðurinn okkar hefur tekið eftir því hversu oft það gagnast okkur vel. Ég er því bílstjóri og tengiliður,“ segir Árni og hlær við.
Nú hefur Kaffistofan verið á nokkrum hrakhólum hvað varðar húsnæði en er í tímabundnu skjóli Fíladelfíukirkjunnar í Hátúni. Hefur þú tekið eftir einhverri breytingu frá því þið fluttuð úr Borgartúni?
„Já, það er algjörlega annar bragur. Það er töluvert bjartara yfir öllu, allt hreinna og ekki þessi dimmu horn. Það skilar sér í betra andrúmslofti og þarna er ekki þessi lykt í loftinu sem loddi við í Borgartúni. Þar lá yfir mjög þung lykt, það var eins og það væri skata í matinn á hverjum degi. Ég tek sérstaklega vel eftir þessu því ég kem að aðalinngangnum á bílnum með matinn og önnur aðföng. Þá bíður bara heil halarófa af fólki tilbúið að hjálpa. Þeir stökkva upp í bílinn og það kemur ekki til greina að leyfa mér að taka þetta einum. Þau sýna mjög mikið þakklæti fyrir það sem við erum að gera og ég er þakklátur fyrir að fá svona mikla hjálp því oft eru þetta mjög þungir hlutir sem verið er að koma með. Þeir hika ekki við það strákarnir að leggja hönd á plóg og þeir koma um leið, tilbúnir að aðstoða.
Það er alveg klárt mál að það er léttara yfir fólki þarna. Það er minna um deilur og slagsmál og rennslið er meira í gegnum daginn. Fólk kemur, borðar, talar saman og nýtur sín en áður héngu menn kannski lengi einir úti í horni.“
Hvernig sérðu framtíðina fyrir þér hvað varðar starfið?
„Ég hlakka mikið til að sjá hvernig rætist úr húsnæðismálunum. Manni líður svolítið enn eins og við séum gestir í kirkjunni og ég er orðinn dálítið leiður á því að vera alltaf í tímabundnu húsnæði. Borgartúnið átti að vera til bráðabirgða en svo dróst og dróst að finna annað. Frá því ég byrjaði að vinna fyrir Samhjálp höfum við verið á leiðinni að flytja. Frá fyrsta degi var mér sagt að við værum í tímabundnu húsnæði og ég bara gríðarlega spenntur því þetta er svo gefandi starf. Það er gaman að heimsækja fyrirtækin. Þetta er ekki týpískur kaupa- og selja-bisnessinn. Þegar ég kem eru allir í léttu og góðu skapi yfir að geta gefið okkur. Það vilja allir hjálpa og finnst kærkomið að geta rétt hjálparhönd og lagt fólki lið. Maður mætir þess vegna aldrei neinum þungum eða leiðinlegum. Þess vegna er svo mikilvægt að vera til staðar og sinna þessu starfi,“ segir Árni að lokum.
