Bókardómur: Nýja Breiðholt eftir Kristján Atla Ragnarsson
Það er erfitt að spá fyrir um framtíðina og framtíðarsögur gefa sjaldnast rétta mynd af þróun samfélagsins og tækninnar því þróunin tekur ávallt á sig ófyrirsjáanlegar myndir. En framtíðarveröld eftir ragnarök, heiftarleg stríðsátök eða aðrar hamfarir er rof á framvindu tímans og afturhvarf til foríðarinnar. Þannig heimur er það sem skáldsagan Nýja Breiðholt eftir Kristján Atla Ragnarsson birtir. Sagan gerist eftir nokkra áratugi. Um helmingur íbúa Íslands hefur flúið landið vegna yfirvofandi árásar sem þó fer ekki mörgum sögum af hvers eðlis var. Þeir skilja eftir sig samfélag þar sem nær allir innviðir eru í molum. Internet og sjónvarp heyra sögunni til sem og peningaviðskipti að mestu en vöruskipti hafa leyst þau af hólmi. Landinu er stjórnað af glæpaklíkum og ríkir þar ógnarjafnvægi á milli klíkunnar sem stýrir Breiðholti og Kópavogi og þeirrar sem hefur aðsetur í miðbænum og stjórnar meirihluta borgarinnar. Sá friður er rofinn þegar einn úr Reykjavíkurklíkunni tekur að ræna stúlkum úr Breiðholtinu, misþyrma þeim og myrða. Hljótast af þessu mikil vígaferli sem ekki verða rakin hér.
Fremst í bókinni er tilvitnun í skáldsögu bandaríska jöfursins Pauls Auster, In the Country of Last Things. Andrúmsloftið í sögunni er hins vegar mettað undirheimastemningu, kunnuglegri úr mafíumyndum og glæpasögum, til dæmis verkum Stefáns Mána. Persónur eru dregnar skýrum dráttum, söguþráður traustlega ofinn, uppbygging sögunnar er vönduð og án brotalama, málfar sögunnar er stirt á stöku stað en þess á milli flæðir stíllinn ágætlega.
Sjónarhorn sögunnar er mestan partinn hjá Breiðholtsklíkunni og því hefur lesandinn nokkra samkennd með þeim persónum. Þó er foringinn, Nikolai, tvíkvænismaður sem lifir af víðtækum handrukkunum og verndartollum. Sagan er býsna trúverðug og lesandinn gengst inn á það að íbúar í Breiðholti og Kópavogi beri hnífa og skotvopn. Einfaldleiki frásagnarinnar hjálpar þar til og höfundur forðast ofhlæði í bardagasenum. Sagan er engu að síður blóðug og ljót en allt ofbeldið þjónar söguframvindunni og höfundur veltir sér ekki upp úr því.
Ég veit ekki hvort Nýja Breiðholt er djúp eða merkileg framtíðarpæling. Hún orkar ekki þannig á mig. Höfundur vekur hins vegar listræna nautn með því að ná að draga upp mynd af lifandi sögusviði sem er í senn framandi og kunnuglegt.
Fyrst og fremst er þetta frambærileg glæpasaga, nokkuð hefðbundin og kunnugleg þrátt fyrir framtíðarlegt sögusviðið.
Kristján Atli er ungur höfundur, hálffertugur að aldri, og Nýja Breiðholt er fyrsta bók hans. Þetta er vel heppnað byrjandaverk. Bókin ber aldur höfundar nokkurt vitni. Málkennd er öðruvísi og líklega nokkuð lakari gegnumsneitt hjá ungu fólki nú um stundir en fólki sem komið er fram yfir miðjan aldur. Ekki hafa öll merki þessa sloppið framhjá yfirlesurum bókarinnar. Prentvillur eru vissulega sárafáar en lesandinn rekst á setningar þar sem persónan heyrir „skref“ fyrir aftan sig í staðinn fyrir fótatak, og stöku klúður af slíku tagi til viðbótar. Í heildina er málfar þó gott á sögunni.
Annað og ánægjulegra einkenni á ungum blekberum er góður myndskilningur enda hafa yngri kynslóðir eytt miklu meiri tíma í að horfa á kvikmyndir en lesa skáldsögur. Nýja Breiðholt rennur stundum eins og kvikmynd fyrir hugskotssjónum lesandans og það er afar ánægjulegt.
Fyrst og fremst er þetta frambærileg glæpasaga.
