Þjóðverjar framleiða dýra bíla og það kostar mikið að framleiða þá. Nú vill bílaiðnaðurinn að starfsfólkið lengi vinnuvikuna um fimm klukkustundir án þess að fá meira í laun.
Óhætt er að segja að þetta hafi ekki fallið í góðan jarðveg. Nýlega fóru 175.000 starfsmenn Volkswagen, Mercedes, BMW, Bosch og annarra fyrirtækja tengdum bílaiðnaðinum í mótmælagöngu.
„Það er búið að keyra þetta til helvítis,“ sagði Christiana Benner, formaður stéttarfélagsins IG Metall fyrir framan risaverksmiðju Volkswagen í Wolfsburg að sögn AFP og bætti við: „Stjórnendurnir hafa ekið iðnaðinum á miklum hraða á vegg.“
Á yfirborðinu snýst þetta um vinnutíma, laun og uppsagnir. En undir niðri eru aðrar og óþægilegri spurningar: Hvað á að gera þegar iðnaðurinn, sem gerði landið ríkt, er ekki lengur samkeppnisfær? Hver var undir stýri þegar óhappið átti sér stað?
Forstjórarnir hafa nú þegar fundið sökudólginn: Það er orðið of dýrt að framleiða bíla í Þýskalandi. Launin eru há, orkan er dýr, Bandaríkin hafa gripið til viðskiptaþvingana og kínverskir bílaframleiðendur þrýsta á verðið og markaðshlutdeild.
Deutsche Welle segir að samkvæmt útreikningum ráðgjafafyrirtækisins Oliver Wyman þá sé launakostnaður við hvern framleiddan bíl í Þýskalandi um 2.882 evrur, í Japan er hann 769 dollarar og 597 dollarar í Kína. Af þessum sökum vill þýski bílaiðnaðurinn lengja vinnuvikuna í 40 klukkustundir úr 35 án þess að laun hækki.
Verkalýðshreyfingin hefur svarað þessu með að segja að stjórnendur fyrirtækjanna hafi verið of seinir að koma fram með rafbíla, hugbúnað og ný viðskiptalíkön. Segir hreyfingin að eftirspurnin sé lítil: „Ekki einn einasti bíll selst bara af því að starfsfólkið vinnur lengur.“
Deilan snýst um mun meira en fimm klukkustundir á viku. 35 klukkustunda vinnuvika er ekki bara praktísk spurning um hvenær fólk fer heim. Hún er sigurgripur frá þeim tíma þegar Volkswagen, Mercedes og BMW stækkuðu og urðu risar á heimsvísu um leið og starfsfólkið fékk hærri laun, mikil réttindi og styttri vinnuviku.
Nú þróast málin í þveröfuga átt.
Bílaiðnaðurinn er enn stærsti framleiðsluiðnaðurinn í Þýskalandi þegar stærðin er mæld í veltu.
Um 730.000 manns starfa í bílaiðnaðinum og veltan var 530 milljarðar evra á síðasta ári. Um tveir þriðju hlutar veltunnar kom frá útlöndum.
En á aðeins einu ári hefur starfsfólkinu fækkað um fimm prósent og frá 2018 hefur störfunum fækkað um 100.000.
Volkswagen hefur boðað mikla endurskipulagningu og gæti störfum hjá fyrirtækinu fækkað um 100.000 á næstu árum.
Óskin um fimm klukkustundir meira á viku er kannski bara byrjunin. Þjóðverjar takast ekki bara á um vinnutímann, þeir takast á um líf millistéttarinnar sem bílaiðnaðurinn átti stóran þátt í að skapa.
