George Mason, 74 ára Breti sem hefur búið í Svíþjóð í meira en tvo áratugi, hefur fengið fyrirmæli um að yfirgefa landið innan fárra daga. Mason glímir við heilabilun og svokölluð æðavitglöp (e. vascular dementia), þarf umönnun allan sólarhringinn og dvelur á sérhæfðu hjúkrunarheimili.
BBC fjallar ítarlega um mál Masons en breska dagblaðið The Guardian hefur einnig vakið athygli á stöðu hans.
Dóttir hans, Michelle Torossian, segir að breska sendiráðið hafi tilkynnt fjölskyldunni 7. ágúst að Mason hefði frest til fimmtudagsins 20. ágúst til að yfirgefa Svíþjóð. Að öðrum kosti verði honum vísað úr landi.
Torossian segir fjölskylduna óttast sérstaklega hvaða áhrif það gæti haft á föður hennar verði lögregla látin framfylgja ákvörðuninni.
„Ég hef bara áhyggjur af því hvaða áhrif það hefur á pabba ef lögreglan kemur inn og reynir að taka hann. Við viljum bara að hann fái að halda reisn sinni,“ segir hún í samtali við BBC.
„Við viljum að komið sé fram við hann eins og manneskju. Hann er mjög berskjaldaður og mér finnst þetta einfaldlega miskunnarlaust og harkalegt.“
Missti búseturétt eftir Brexit
Málið má rekja til útgöngu Bretlands úr Evrópusambandinu. Þegar Bretland gekk úr sambandinu 31. janúar 2020 hættu breskir ríkisborgarar að njóta réttinda ESB-borgara, þar á meðal sjálfkrafa búseturéttar í Svíþjóð.
Breskir ríkisborgarar sem þar bjuggu gátu á aðlögunartímabili sótt um áframhaldandi búseturétt samkvæmt útgöngusamningi Bretlands og Evrópusambandsins. Frestur til þess rann út í lok árs 2021.
Vegna heilsufars Masons hafði honum verið skipaður lögformlegur aðstoðarmaður til að annast málefni hans. Samkvæmt gögnum sænsku Útlendingastofnunarinnar, sem BBC hefur séð, var umsókn um varanlegt dvalarleyfi fyrir Mason lögð fram 21. desember 2021.
Umsókninni var hins vegar hafnað þar sem ekki höfðu verið lögð fram nauðsynleg gögn sem sýndu fram á að Mason uppfyllti skilyrði fyrir búseturétti.
Önnur umsókn var lögð fram í febrúar 2024, að þessu sinni á grundvelli tengsla Masons við son sinn, Carl Mason, sem hefur búseturétt í Svíþjóð. Sænska Útlendingastofnunin hafnaði þeirri umsókn í nóvember í fyrra og taldi tengsl feðganna ekki þess eðlis að Mason væri háður syni sínum.
Læknar vara við flutningnum
Ákvörðuninni var áfrýjað en áfrýjunardómstóll í útlendingamálum hafnaði málinu í júní. Í kjölfarið var lögð fram frekari kæra ásamt umfangsmiklum læknisfræðilegum gögnum.
Þar kom fram að Mason væri ekki talinn fær um að ferðast milli landa og að það að flytja hann úr núverandi umönnunarumhverfi gæti leitt til verulegrar versnunar á líkamlegri og andlegri heilsu hans.
Samkvæmt læknisfræðilegu mati sem lagt var fram væri slíkur flutningur ekki réttlætanlegur frá læknisfræðilegu sjónarmiði og fæli í sér verulega áhættu fyrir heilsu Masons.
Dómstóllinn hafnaði engu að síður kærunni í júlí. Í niðurstöðunni kom fram að heilsufar Masons væri ekki talið lífshættulegt og að hann ætti kost á viðeigandi umönnun í Bretlandi.
Þá kemur fram í gögnum dómstólsins að þegar hagsmunir sænska ríkisins væru vegnir á móti einkalífi Masons væri brottvísunin talin hófleg og réttlætanleg.
„Það gæti orðið honum að bana“
Torossian segir fjölskylduna ekki halda því fram að ómögulegt sé að útvega föður hennar góða umönnun í Bretlandi. Vandinn sé ferðalagið sjálft og það álag sem fylgi því að rífa hann úr því umhverfi sem hann þekkir.
„Það sem við erum að reyna að ítreka er að ferðalagið sjálft mun hafa mjög slæm áhrif á hann. Það gæti orðið honum að bana,“ segir hún.
Mason starfaði áður í byggingariðnaði í Svíþjóð. Dóttir hans lýsir honum sem skapandi manni sem spilaði á gítar og hafði meðal annars gaman af því að smíða fjarstýrða bíla fyrir fjölskylduna.
Heilsu hans hefur hins vegar hrakað verulega og að sögn dóttur hans getur hann ekki lengur séð um sig sjálfur. Hún segir hann þó mjög ánægðan á sérhæfða hjúkrunarheimilinu þar sem hann dvelur.
Fjölskyldan hefur nú hafið söfnun til að fjármagna frekari lögfræðilega baráttu gegn ákvörðun sænskra yfirvalda. Fyrsta markmiðið er að fá brottvísunarferlið stöðvað.
Breska utanríkisráðuneytið staðfestir við BBC að það veiti Mason og fjölskyldu hans aðstoð og sé í sambandi við sænsk yfirvöld vegna málsins.
