Sir Richard Shirreff, fyrrverandi aðstoðaryfirhershöfðingi NATO í Evrópu, varar við því að afskekkt eyja á norðurslóðum gæti orðið kveikjan að átökum milli Rússlands og NATO.
Shirreff hefur áður talað um að heimurinn standi á barmi þriðju heimsstyrjaldarinnar en í grein sem birtist á vef Daily Mail um helgina spáir hann því að Vladimír Pútín Rússlandsforseti gæti reynt að leggja Spitsbergen, stærstu eyju Svalbarða, undir sig og þannig reynt á samstöðu Atlantshafsbandalagsins.
Átylla fyrir átök
Svalbarði tilheyrir Noregi en á Spitsbergen er meðal annars að finna rússneska námubæinn Barentsburg. Þar rekur Arktikugol, fyrirtæki í eigu rússneska ríkisins, kolanámu. Shirreff telur starfsemina veita Kremlverjum mikilvæga fótfestu innan yfirráðasvæðis NATO-ríkis.
Hann telur mögulegt að Rússar gætu sviðsett atburðarás þar sem látið yrði líta út fyrir að rússneskir námuverkamenn í Barentsburg sættu árásum. Pútín gæti í kjölfarið réttlætt hernaðaríhlutun með því að nauðsynlegt væri að koma Rússunum til varnar.
Shirreff bendir á að sambærilegum rökum hafi verið beitt í aðdraganda innlimunar Krímskaga árið 2014 og innrásarinnar í Úkraínu árið 2022.
Að mati Shirreff gætu rússneskar hersveitir náð Spitsbergen á sitt vald á örfáum klukkustundum. Þá stæði NATO frammi fyrir afar erfiðri spurningu: Hversu langt væru aðildarríkin tilbúin að ganga til að verja norskt landsvæði?
Hann telur að Pútín myndi treysta á sundrungu og hik meðal vestrænna ríkja. Markmiðið væri að reyna á 5. grein Atlantshafssáttmálans, sem kveður á um að árás á eitt aðildarríki teljist árás á þau öll. Shirreff lýsir jafnframt efasemdum um að Bandaríkin, undir stjórn Donalds Trump, myndu senda hermenn til að endurheimta Spitsbergen.
Varar við stöðu Bretlands
Shirreff tengir þessa sviðsmynd við aukin hernaðarumsvif Rússa nærri landamærum NATO. Í pistlinum vísar hann meðal annars til uppbyggingar rússneskra herstöðva nærri Noregi og Finnlandi og aukinnar viðveru við Eystrasaltsríkin.
Shirreff telur að Pútín gæti séð ávinning í beinum átökum við NATO. Slík átök gætu að hans mati dregið úr stuðningi Vesturlanda við Úkraínu og um leið gert Pútín kleift að sameina Rússa gegn sameiginlegum óvini.
Hann varar þó sérstaklega við stöðu Bretlands komi til beinna átaka við Rússland. Þrátt fyrir að vera sannfærður um að Bretar myndu koma Norðmönnum til aðstoðar telur hann breska herinn skorta meðal annars loftvarnir, skotfæri, sjóherstyrk og varalið til að verjast umfangsmikilli árás.
„Pútín leitar að átyllu til að hefja stríð við okkur og fer ekkert leynt með það,“ skrifar Shirreff og varar við því að ef NATO verði dregið inn í óskipulögð og illa samhæfð átök gæti sú eyðilegging sem sést hefur í Úkraínu einnig náð til Bretlands.
