Í nýjasta þætti Geimsýrunnar fer Gunnar Dan yfir það skrítnasta hvað viðkemur samsæriskenningum í dag, rof í tíma og efni sökum starfsnemi hraðalsins í Cern.
CERN, Evrópska kjarnorkurannsóknastofnunin, hefur um árabil vakið mikla athygli víða um heim. Stofnunin er þekktust fyrir Large Hadron Collider, eða LHC, sem er stærsti agnahraðall heims. Þar rannsaka vísindamenn grundvallareiginleika efnis og reyna meðal annars að skilja betur hvernig alheimurinn varð til og hvaða lögmál stjórna honum. Vegna þess hve verkefnið er stórt og flókið hefur CERN einnig orðið miðpunktur ýmissa samsæriskenninga. Ein sú áhugaverðasta tengir starfsemi CERN við svokölluð Mandela-áhrif og þá hugmynd að raunveruleikinn eða tímalínan sem við lifum í geti hafa tekið breytingum.
LHC hefur reglulega verið lokaður í ákveðin tímabil. Slíkar lokanir geta tengst viðhaldi, tæknilegum uppfærslum eða undirbúningi fyrir nýjar tilraunir. Í kringum þessar lokanir hafa hins vegar skapast ýmsar vangaveltur á netinu. Samkvæmt einni þekktri samsæriskenningu gætu tilraunir CERN haft meiri áhrif en almennt er talið. Sumir hafa velt því fyrir sér hvort mikil orka sem myndast við árekstra agna geti haft áhrif á tímarúmið eða jafnvel tengst öðrum víddum og mögulegum hliðstæðum veruleikum.
Í sumum útgáfum þessarar kenningar er talað um að ákveðin tímamót í starfsemi CERN hafi orðið til þess að mannkynið færðist yfir í aðra útgáfu af raunveruleikanum. Flest í heiminum yrði þá eins og áður, en smávægileg atriði úr fortíðinni gætu verið öðruvísi. Þeir sem tengja CERN við Mandela-áhrifin líta einmitt á slíkar breytingar sem möguleg merki um að eitthvað hafi gerst við veruleikann sjálfan.
Mandela-áhrifin eru fyrirbæri þar sem stór hópur fólks virðist deila sömu minningu um eitthvað sem ekki samræmist þeim heimildum sem síðar eru skoðaðar. Hugtakið varð þekkt eftir að fólk tók eftir því að margir töldu Nelson Mandela hafa látist í fangelsi á níunda áratugnum. Mandela var hins vegar látinn laus árið 1990 og lést ekki fyrr en árið 2013. Þessi sameiginlega minning varð til þess að hugtakið „Mandela effect“ festist í sessi og hefur síðan verið notað um fjölmörg sambærileg dæmi.
Eitt af þekktum dæmum sem oft kemur upp í umræðum um Mandela-áhrifin tengist Mikka mús. Margir muna eftir klassísku útliti hans þannig að hann hafi verið með axlabönd. Þegar fólk skoðar hins vegar eldri teikningar og kvikmyndir af persónunni er ekki alltaf hægt að finna þessi axlabönd. Þetta getur skapað mjög sterka tilfinningu hjá fólki um að eitthvað sem það man greinilega hafi einhvern veginn horfið.
Annað frægt dæmi tengist James Bond-myndinni Moonraker, sem kom út árið 1979. Í myndinni hittir James Bond persónuna Dolly, sem er túlkuð af Blanche Ravalec. Dolly er með stór gleraugu og bros hennar hefur orðið eitt af þekktari dæmum Mandela-áhrifanna. Margir muna eftir því að hún hafi verið með spangir á tönnunum. Þegar atriðið er skoðað virðist hún hins vegar ekki vera með spangir. Þessi mismunur á sameiginlegri minningu og því sem sést í myndinni hefur orðið áhugavert dæmi fyrir þá sem rannsaka eða velta fyrir sér Mandela-áhrifum.
Fyrir þá sem tengja þessi fyrirbæri við CERN verður áhugaverð spurning til: Hvers vegna virðast svo margir einstaklingar muna sömu hluti á sama hátt? Ef um væri að ræða algjörlega einstaklingsbundnar rangminningar væri hægt að búast við miklu meiri fjölbreytni. Þess í stað virðast ákveðnar minningar endurtaka sig hjá stórum hópum fólks. Þetta hefur orðið ein af ástæðunum fyrir því að sumir tengja Mandela-áhrifin við hugmyndir um hliðstæðar tímalínur, aðra veruleika eða breytingar á sjálfri uppbyggingu raunveruleikans.
Í þessari umræðu kemur CERN sérstaklega við sögu vegna eðlis starfseminnar. Agnahraðallinn notar gríðarlega orku til að láta agnir rekast saman við mjög mikinn hraða. Markmið vísindamannanna er að rannsaka hvað gerist við slíkar aðstæður og afla þannig þekkingar á grundvallarbyggingu alheimsins. Fyrir almenning getur verið erfitt að gera sér grein fyrir umfangi slíkra tilrauna og því hafa ýmsar hugmyndir um mögulegar afleiðingar þeirra orðið til.
Samsæriskenningarnar ganga þó í mismunandi áttir. Sumar fjalla um að CERN hafi mögulega opnað dyr að öðrum víddum, aðrar um að tilraunirnar hafi áhrif á tímarúmið og enn aðrar tengja þær við hugmyndina um að við höfum færst yfir á aðra tímalínu. Sameiginlegt með þessum hugmyndum er sú hugmynd að breytingar sem við sjáum í dag séu ekki eingöngu tilviljun eða rangar minningar heldur merki um stærri breytingu sem hafi átt sér stað.
Mandela-áhrifin gefa þessum hugmyndum sérstakan blæ vegna þess að þau snerta eitthvað sem allir þekkja: eigin minningar. Það getur verið undarleg tilfinning að vera fullkomlega viss um ákveðið smáatriði og komast síðan að því að aðrir muna það nákvæmlega eins, þrátt fyrir að heimildirnar sýni annað. Dæmin um axlabönd Mikka mús og spangir Dolly í Moonraker hafa því orðið hluti af stærri umræðu um eðli minninga, raunveruleikans og þess hvernig við skynjum fortíðina.
Tengingin á milli CERN og Mandela-áhrifanna er því ein af áhugaverðari nútímasamsæriskenningum. Hún sameinar vísindi, tækni, leyndardóma, minningar og hugmyndir um aðra veruleika. Hvort sem maður lítur á þessar hugmyndir sem mögulegan veruleika, heimspekilega vangaveltu eða einfaldlega áhugaverða kenningu, þá sýna þær hversu sterka þörf fólk hefur fyrir að finna tengsl á milli óvenjulegra atburða. CERN og Mandela-áhrifin hafa þannig sameinast í sögu sem heldur áfram að vekja spurningar um hvað sé raunverulegt, hvað við munum og hvort raunveruleikinn sé alltaf nákvæmlega eins og við teljum hann vera.
Meira um tímalínur og mögulegt grunneðli tíma og efnis má einnig lesa í nýjustu bók Gunnars, UFO202 sem kemur út á sólmyrkvanum 12 ágúst.
Þennan þátt má sjá og heyra á spilaranum hér fyrir neðan en einnig er hægt að fylgja Geimsýrunni á YouTube og TikTok.
