Tveir átján ára vinir fóru saman í mótorhjólaferð í Finnlandi dag einn í júní. Kærustur þeirra voru með í för og sátu fyrir aftan þá á mótorhjólunum þeirra. Þessi hamingjusömu pör slógu upp tjaldi við Bodomvatn. Morguninn eftir var aðeins eitt þeirra á lífi.
Snemma næsta morgun, sunnudaginn 5. júní 1960, fóru Esko Oiva Johansson og synir hans tveir að Bodomvatninu til að fá sér morgunsundsprett.
Esko sá tvö mótorhjól standa við tré og var pirraður yfir að feðgarnir væru ekki einir við vatnið. Síðan sá hann tjaldið og áttaði sig samstundis á að eitthvað var að.
Tjaldið hafði fallið saman. Ljóst efnið var blóðlitað. Ungur maður lá ofan á tjaldinu. Hann var í fötum en skólaus. Líkami hans var lífvana að sjá og þakinn blóði. Við hlið hans, hálf út úr tjaldinu, lá ung stúlka. Hún var nakin frá mitti og niður og með skurðsár á öllum líkamanum.
Undir sundurrifnu tjaldinu sá hann tvo lífvana líkama til viðbótar. Fatnaður og persónulegir munir lágu á víð og dreif.
Síðan heyrði hann dauft hljóð, eitt þeirra var á lífi.
Lögreglan kom á vettvang um hádegi og komst strax að þeirri niðurstöðu að glæpur hefði verið framinn. Sem betur fer var eitt vitni, ef hann myndi lifa af. Það var Nils Gustafsson, 18 ára, sem hafði verið fluttur á sjúkrahús.
Hin látnu voru Maila Irmeli Björklund, 15 ára, Anja Tuulikki Mäki, 15 ára, og Seppo Antero Boisman, 18 ára.
Kenning lögreglunnar
Lögreglan komst fljótt að þeirri niðurstöðu að á milli klukkan 4 og 6 að morgni hefði einn aðili ráðist á ungmennin. Hann hafi verið vopnaður hnífi og hörðum hlut, líklega steini. Hann hafði skorið tjaldið upp og síðan hafði hann ráðist á ungmennin með steini og hnífi.
Ungmennin voru öll lamin ítrekað í höfuðið með steininum. Seppo og Maila voru þess utan einnig stungin með hnífi.
Seppo hafði verið stungin einu sinni en fimmtán stungusár voru á líkama Maila. Mörg þeirra voru tilkomin eftir að hún lést.
Lögreglan fann dagbók Maila, þar stóð: „5. júní, ferð til Bodovatnsins. Seppo og Nils voru fullir. Við vöknuðum klukkan tvö um nóttina. Seppo fór að veiða.“
Ekkert morðvopn
Hvorki steinninn né hnífurinn fundust. Heldur ekki lyklarnir að mótorhjólunum. Þess utan vantaði veski, úr og fatnað. Leðurjakki Seppo var einnig horfinn og hnífurinn hans. Lögreglan fann skó Niels 500 metra frá tjaldinu.
Mörg hundruð manns voru yfirheyrðir. Fjórtán ára piltur var að veiða nærri tjaldsvæðinu snemma að morgni. Um klukkan sex sá hann ljóshærðan mann, 20 til 30 ára, hlaupa í suðurátt frá tjaldsvæðinu. Hann var um 170 cm á hæð.
Annað vitni, ungur maður, var einnig á svæðinu snemma að morgni við fuglaskoðun. Hann sá einnig ljóshærðan mann fara frá tjaldsvæðinu um klukkan sex.
Nils var enn svo illa á sig kominn að hann gat ekki rætt við lögregluna.
Útförin
Mánudaginn 13. júní 1960, rúmri viku eftir morðin hrottalegu, voru Maila, Anja og Seppo jarðsett í næsta bæ. Hvítar kisturnar voru þaktar blómum.
Fjölmenni var viðstadd útförina. Fólk kom víða að og fjölmiðlafólk var þar einnig.
Nils var nú á batavegi og þegar lögreglan yfirheyrði hann sagðist hann ekki muna mikið, hvorki frá árásinni né kvöldinu áður. En eitt mundi hann þó. Þegar tjaldið var skorið upp, kíkti hann upp í gegnum gatið og sá morðingjann, þó aðeins í sekúndubrot en samt sem áður benndi þessi sjón sig fasta í minni hans. Maðurinn var með sítt ljóst hár og rauð augu.
Þessi takmarkaða lýsing olli ekki straumhvörfum við rannsóknina og því leitaði lögreglan til almennings og fékk þá margar vísbendingar sem beindust að sama manninum. Fúlum eiganda söluturns þar sem ungmennin keyptu sér gosdrykki áður en þau tjölduðu við vatnið.
„Sjoppumaðurinn“ hét Valdemar Gyllström og var fimmtugur og þekktur fyrir að vera mikill skapmaður sem lét það oft bitna á ókunnugum. Hann hafði oft kasta steinum að fólki, þar á meðal börnum. Þess utan hataði hann tjaldfólk alveg sérstaklega mikið.
Íbúar svæðisins vissu allir að ekki var ráðlegt að tjalda þar sem ungmennin tjölduðu því tjaldsvæðið var aðeins nokkur hundruð metra frá sjoppu Valdemar.
Hann glímdi við áfengisvanda og andleg veikindi sem voru sögð eiga rætur að rekja til þess sem hann lenti í í síðari heimsstyrjöldinni.
Lögreglunni fannst áhugavert að Valdemar hafði átt í beinum samskiptum við Seppo og Nils nokkrum klukkustundum fyrir morðin.
Það var þó eitt vandamál varðandi það að hann væri grunaður, hann var hávaxinn, grannur með stutt næstum svart hár. Sem sagt gjörólíkur þeirri lýsingu sem þrjú vitni höfðu gefið á hinum meinta morðingja.
Þess utan hafði Valdemar fjarvistarsönnun. Eiginkona hans staðfesti að hann hefði verið sofandi við hlið hennar þegar morðin voru framin.
Þar með var hann afskrifaður sem hugsanlegur morðingi.
Mikilvæg teikning
Lögreglan beindi því sjónum sínum að öðrum manni. Daginn eftir morðin, kom maður á sjúkrahús í Helsinki, sem er um 30 kílómetra frá Bodomvatninu. Fötin hans voru blóðug og skítug, neglurnar svartar. Hann var taugaóstyrkur og árásargjarn. Hann var ölvaður og kvartaði undan miklum magaverkjum. En það mikilvægasta var hárið. Hann var með sítt ljóst hár.
Hann hét Hans Assmann.
Hans Assmann var innflytjandi frá Þýskalandi. Grunur lögreglunnar beindist að honum því hann var mjög líkur manninum á teikningu sem lögreglan lét gera út frá lýsingum vitna.
Hans Assmann gegndi herþjónustu í síðari heimsstyrjöldinni og var látinn sinna gæslu í útrýmingarbúðunum í Auschwitx. Þar varð hann ástfanginn af gyðingastúlku. Í refsingarskyni var hann sendur á Austurvígstöðvarnar þar sem hann barðist gegn Rússum.
Hann var tekinn til fanga og sendur í fangabúðir. Þar var hann svo lengi að hann lærði að tala reiprennandi rússnesku. Það var í fangabúðunum sem hann, meira eða minna af fúsum og frjálsum vilja, ákvað að gerast njósnari fyrir rússnesku leyniþjónustuna KGB.
Hann flutti til Finnlands á sjötta áratugnum og settist að nærri Bodomvatni. Hann var með sítt ljóst hár. Hann glímdi við áfengisvandamál og andleg veikindi eftir það sem hann upplifði í stríðinu. En fyrir utan hegðun hans á sjúkrahúsinu var ekkert sem tengdi hann við ungmennin fjögur.
Til að fá enn skýrari lýsingu á morðingjanum var Nils Gustafsson dáleiddur og teiknari sat við hliðina á honum og teiknaði eftir lýsingu hans. Það sama var gert við 14 ára vitnið.
Teikningin, sem var gerð á grunni nýju yfirheyrslanna, sýndi það sama og sú fyrri. Mann með sítt ljóst hár sem var greitt aftur. Undir háu enninu blöstu starandi augu við. Kjálkarnir voru breiðir, höfuðið ferkantað og holdmikið.
Ný uppgötvun
Nú gerði lögreglan athyglisverða uppgötvun. Þegar ljósmyndir frá útförinni voru skoðaðar sást andlit á manni, sem líktist manninum á teikningunni og Hans Assmann mjög, meðal syrgjendanna. En þegar lögreglan hafði tal af honum hafði hann fjarvistarsönnun. Hann var með unnustu sinni og tveimur vinum þegar morðin voru framin. Kærastan staðfesti þetta og lögreglan tók hann því af listanum yfir grunaða.
Lögreglan komst ekki lengra áfram við rannsókn málsins og þannig var staðan næstu 44 árin.
Ný rannsókn
Finnska lögreglan tók málið aftur til rannsóknar 2004. Öll sönnunargögnin og munir frá morðvettvanginum, þar á meðal fatnaður fórnarlambanna, var sendur í DNA-greiningu.
Niðurstaðan kom mjög á óvart og í mars 2004 var Nils Gustafsson, sem nú var 62 ára, handtekinn og ákærður fyrir að hafa myrt best vin sinn, Seppo, og kærustuna hans, Anja, og sína eigin kærustu, Maila.
Nils hafði lifað kyrrlátu lífi síðan 1960. Hann var kvæntur, átti tvö börn og starfaði sem strætisvagnastjóri.
Réttarhöldin yfir honum hófust í byrjun ágúst 2005. Saksóknarinn sagði að morðin hefðu verið framin í reiðikasti. Nils grunaði Maila um að hafa haldið framhjá með Seppo. Þessi kenning var studd með nýjum vitnisburði frá konu sem var í tjaldi skammt frá ungmennunum þessa örlagaríku nótt.
Hún sagði að Nils og Seppo hefðu rifist heiftarlega þessa nótt og að Nils hefði virst vera mjög ölvaður. Saksóknarinn sagði að rifrildið hefði endað með að Seppo lamdi Nils með steini og það skýrði áverkana á honum.
Nils var beðinn um að yfirgefa tjaldið og það gerði hann en tók hníf Seppo með sér. skömmu síðar sneri hann aftur, með hnífinn í annarri höndinni og stein í hinni. Hann skar festingarnar og réðst síðan á þremenningana. Blóð kom á skó hans við þetta og þess vegna faldi hann þá langt frá tjaldinu. Þegar hann sneri aftur dró hann Maila út úr tjaldinu.
Of veik sönnunargögn
Lögreglan taldi að það hefði liðið yfir Nils vegna áverkanna sem hann hafði hlotið. Kenningin var að hann hefði fengið fleiri áverka með því að lemja sjálfan sig með steininum, hugsanlega hafi hann ætlað að taka eigið líf.
Sem sönnunargagn voru skór Nils lagðir fram og niðurstöður rannsóknar á þeim. Hún sýndi að blóð úr öllum hinu látnu var á þeim en ekkert úr Nils. Það átti að vera útilokað tæknilega séð ef hann hefði verið í tjaldinu með þeim.
Nils hélt fast við sakleysi sitt og endurtók söguna sem hann hafði sagt síðustu 45 árin. Verjandi hans sáði efasemdum um allt það sem saksóknarinn hafði haft fram að færa og það virkaði.
Í byrjun október 2005 var Nils sýknaður af öllum ákæruatriðum og látinn laus. Dómarinn taldi ekki nægar sannanir fyrir sekt hans.
Hann fékk um 45.000 evrur í bætur fyrir þann miska sem hann varð fyrir vegna handtökunnar og réttarhaldanna.
Því næst var málinu lokað og líklega verður það aldrei leyst.
