Fimmtudagur 14.nóvember 2019
Matur

Tannlæknar sitja fyrir svörum – Þetta er skásta sælgætið til að gefa börnum á Hrekkjavöku

Íris Hauksdóttir
Laugardaginn 19. október 2019 17:00

Ekki missa af Helstu tíðindum dagsins í pósthólfið þitt

Lesa nánar

Hrekkjavökuhátíðinni fylgir gjarnan veglegt magn af sælgæti sem grímuklædd börn gæða sér á. Í Íslandi hefur færst í aukana að börn og ungmenni gangi í hús í sínu hverfi og biðji þar um grikk eða gott. Oftar en ekki þora íbúar ekki annað en að eiga nóg af gotteríi fyrir furðuverurnar sem banka að dyrum. Of mikið gotterí getur þó reynst skaðlegt tannheilsunni og því ekki úr vegi að kynna sér þær sælgætisgerðir sem reynast tönnunum hvað verstar.

Sleikjó er skaðvaldur

Hart sælgæti er sennilegast það nammi sem nýtur hvað mestra vinsælda á þessum tíma árs en brjóstsykur og sleikipinnar eru miklir skaðvaldar. Eðli málsins samkvæmt er ætlunin að njóta þessarar tegundar sælgætis í lengri tíma en margir falla í freistni og bryðja brjóstsykurinn og mylja hann þannig ofan í og á milli tannanna. Tyggjókúlur hafa sömuleiðis slæmt orð á sér enda dvelja þær hvað lengst í munninum og veltast um á milli tannanna.

Engilbert Ó. H. Snorrason hefur lengi verið annálaður sem einn skemmtilegasti tannlæknir landsins en aðspurður hvaða sælgæti sé verst fyrir tennurnar segir hann að eðli málsins samkvæmt sé það allt nammi sem sé sykrað og klístrað.

„Alversta nammið er það sem liggur lengst í tönnunum. Ég myndi segja það vera karamellur og í raun allt sem límist við tennurnar. Í mínum huga er besta nammið gulrætur og annað grænmeti.“

Súkkulaðið skást

Elfa Guðmundsdóttir á samnefndri tannlæknastofu tekur undir orð Engilberts.

„Allt nammi sem klessist við tennurnar er það versta, gúmmí, kúlur og karamellur sem loða lengi við tennurnar. En það þarf líka að hafa í huga að súrt nammi er slæmt því sýran eyðir glerjungnum, sykur og súrt er því versta blandan. Ég myndi segja að súkkulaði sé skásta sælgætið en svo þarf að bursta vel og nota tannþráðinn. Það er allt í lagi borða nammi endrum og sinnum en aðalmálið er að þrífa vel á eftir.“

Elfa segir ávaxtasafana líka skaðlega, sérstaklega þegar þeir eru drukknir yfir langan tíma.

„Það er eins með gosið og orkudrykkina sem eru að reynast bæði súrir og sykraðir. Það er vont að vera sífellt að drekka þetta og allt spurning um hversu lengi drykkjan á sér stað því ef maður er sífellt að súpa nær munnvatnið aldrei að losa sig við sýruárásina sem tennurnar verða fyrir. Þá er mun skárra að drekka bara í eitt skipti og skola svo með vatni,“ segir Elfa.

„Já, samkvæmt lýðheilsustöð er Orkan alvarlegasti drykkurinn,“ bætir Engilbert við og heldur áfram. „Bæði er það sýrustigið í drykknum sem og sykurmagnið. Beint á eftir Orkunni kemur svo Egils appelsín, þaðan Coke og svo Pepsi Max. Sódavatnið er skásti kosturinn jafnvel þótt það sé bragðbætt.“

Skásta nammið:

Dökkt súkkulaði
Annað súkkulaði
Snakk
Kex
Tyggjó

Mesti skaðvaldurinn:

Hlaup
Karamellur
Kúlur
Súrt nammi
Sleikjó
Brjóstsykur

Af síðu landlæknis:

Bakteríur í munnholi loða við yfirborð tannanna, svokölluð tannsýkla og breyta sykri fæðunnar í mjólkursýrur. Sýrurnar losa um steinefni glerjungsins og vinna eyðileggingarstarf sitt í um það bil hálftíma eftir að sykurs er neytt. Munnvatnið sem gegnir lykilhlutverki í almennum vörnum líkamans gegn tannskemmdum, nær yfirleitt að hlutleysa sýrurnar á þessum hálftíma svo tönnin nær aftur til sín uppleystu steinefnunum úr munnvatninu og endurkalkast. Ef eðlilegur tími líður milli mála hefur varnarkerfi líkamans betur í baráttunni við sýrurnar og tannskemmdum er haldið í skefjum. Sífellt nart er varnarkerfinu ofviða. Ostbiti eftir mat er góð tannvernd og það sama gildi um sykurlaust tyggjó, munnvatnsflæðið eykst og hlutleysing á sýru á sér stað á mun skemmri tíma. Ef munnhirðu er ábótavant og tannsýkla nær að safnast fyrir, hindrar hún aðgengi munnvatnsins að tannyfirborðinu og varnarkerfið gagnast ekki.

Athugasemdir eru á ábyrgð þeirra sem þær skrá. DV áskilur sér þó rétt til að eyða ummælum sem metin verða sem ærumeiðandi eða ósæmileg. Smelltu hér til að tilkynna óviðeigandi athugasemdir.

Fleiri fréttir

Mest lesið

Ekki missa af

Matur
Fyrir 6 dögum

Er ketó öruggt á meðgöngu? Næringarfræðingur svarar

Er ketó öruggt á meðgöngu? Næringarfræðingur svarar
Matur
Fyrir 1 viku

Ævar kjötæta og Guðrún grænkeri ræða málin – Ekki smeykur við að fá krabbamein

Ævar kjötæta og Guðrún grænkeri ræða málin – Ekki smeykur við að fá krabbamein