Frá stofnun hefur Kaffistofa Samhjálpar gegnt mikilvægu hlutverki í að mæta fólki sem glímir við fátækt, veikindi, heimilisleysi og fíkn. Allan ársins hring eru allir sem þangað leita boðnir velkomnir með heitum mat, kaffi, kærleika og nærandi samveru. Starfsfólk Kaffistofunnar hefur að leiðarljósi að mæta einstaklingum með vinsemd og virðingu hvar sem hann er staddur. Það sé liður í valdeflingu jaðarsettra í samfélagi okkar.
Í páskablaði Samhjálpar er þeim ómetanlega mannauði sem Kaffistofan býr yfir gert hátt undir höfði.
Birgir Rúnar Benediktsson er stuðningsfulltrúi á áfangaheimilum Samhjálpar. Hann var beðinn að taka að sér sunnudagsvaktir á Kaffistofunni eftir að hún flutti úr Borgartúni í Fíladelfíukirkjuna. Birgir var fljótur að segja já við þeirri beiðni því hann þekkir sjálfur hversu mikilvægu hlutverki Kaffistofan gegnir í lífi þeirra sem eiga sér engan fastan samastað.
Hvernig kom það til að þú fórst að vinna fyrir Kaffistofuna?
„Rúna, framkvæmdastjóri Samhjálpar, hafði samband við mig eftir að Kaffistofan flutti úr Borgartúninu og spurði hvort ég gæti verið hérna á sunnudögum. Þá er margvíslegt og mikið starf í kirkjunni og hún bað mig að vera til staðar ef á þyrfti að halda. Mjög margt fólk er hér á ferðinni út og inn, samkomur, barnastarf og fleira er hér um helgar og margir bílar á bílastæðinu. Hún vildi að ég sæi til þess að allt færi vel fram og grípa inni í ef ástæða væri til. Ekki að það hefðu verið neinar áhyggjur af því að svo yrði, heldur meira til að fylgjast með og vera til staðar.“
Hvernig fannst þér að koma aftur, þú hafðir sjálfur notað þjónustu Kaffistofunnar meðan þú barðist við þinn sjúkdóm og nú komstu til baka sem starfsmaður?
„Mér fannst það gaman,“ segir hann. „Ég hafði unnið í samfélagsþjónustu í Borgartúni en hafði ekki komið á Kaffistofuna í mörg ár. Mér fannst þetta krefjandi en skemmtilegt. Ekki krefjandi vegna þess að það sé vesen á skjólstæðingum heldur vegna þess að mér finnst alltaf vont að sjá fólk statt á þessum stað. Ég þekki marga sem nýta þjónustuna hérna og finnst gott að sýna þeim að ég hafi náð að vera edrú. Ég hlakka alltaf til að koma á sunnudögum.“
Nú hafa íbúar í hverfinu í kringum Grensásveg 46 lýst miklum áhyggjum af flutningi Kaffistofunnar þangað. Hvað finnst þér um það, svona miðað við þína reynslu af sunnudögum á Kaffistofunni?
„Ég skil áhyggjur fólks og ætla ekki að gera lítið úr þeim en þær eru svolítið ýktar eða óraunhæfar. Sumir virðast telja að hingað komi eingöngu glæpamenn og eru hræddir um að innbrot aukist, börnin þeirra verði fyrir ónæði og notaðar sprautunálar finnist um allt. En raunveruleikinn er ekki svona. Fólk sem leitar til Kaffistofunnar er bara að leita sér skjóls og fá sér að borða. Mikill meirihluti þeirra sem sækja Kaffistofuna notar ekki vímuefni heldur er þetta fólk sem nær ekki endum saman og þarf að leita hingað til að fá næringu. En innan um er fólk sem notar vímuefni en tilgangur þess með heimsókn á Kaffistofuna er sá sami, komast á hlýjan stað, fá að borða og njóta félagsskapar. Allt eru þetta manneskjur eins og við.
Ég geng hér um á hverjum sunnudegi og þótt bílastæðið sé smekkfullt af bílum og fólk á öllum hæðum og í alls konar starfi hafa aldrei orðið árekstrar. Ég hef ekki frétt af einu innbroti í bíl eða af innbrotum í hús í grenndinni. Við erum hér inni í íbúðahverfi og engin skemmdarverk hafa verið framin og ég hef ekki einu sinni fundið áhöld til fíkniefnaneyslu hér í kring og ég er duglegur að labba hringinn í kringum húsið til að gá að umgengninni og til að athuga hvort ég sjái eitthvað. Þau sem koma á Kaffistofuna eiga bara að vera hér fyrir framan en ekki að flækjast neitt um í kringum húsið. Mitt starf felst í því að vakta og fylgjast með og ég hef aldrei rekist á neinn á ferðinni utan stéttarinnar. Þau fara út og fá sér sígarettu og fara svo aftur inn. Þau skilja ekki einu sinni eftir sígarettustubba því ég hef ekki þurft að tína þá upp. Áhyggjurnar skil ég en þær eru of miklar og ekki í samræmi við reynsluna. Það gleymist að fólkið sem hingað kemur er ekki neitt sérstaklega tilbúið til að hitta aðra. Þessu fylgir skömm og það langar ekki að láta aðra sjá sig í þeirri stöðu sem það er í.“
Ekki sjálfgefið að kunna á hversdagslífið
Hvernig gengur starfið á áfangaheimilunum?
„Ótrúlega vel,“ segir hann. „Nú er búið að taka allt í gegn á M18, mála, setja nýtt gólfefni, nýjar hurðir og tvö herbergi sem ekki voru nýtt eru komin í gagnið. Þau voru í niðurníðslu og full af drasli en um leið og ráðist var í viðgerðir á húsinu létum við gera herbergin upp og getum því fjölgað úr átta íbúum í tíu. Það er frábært.“
Hvernig er starfið á áfangaheimilunum, er það mjög skipulagt?
„Já, það eru alltaf morgunfundir, svo gerum við áætlanir með íbúum sem koma og förum yfir hvað þeir ætla að gera til að styrkja edrúmennsku sína. Svo er ég þarna og veiti stuðning. Þeir sinna sínum húsverkum, elda sjálfir og það er heilmikil vinna að vera á áfangaheimili en hún snýst um að þeir geti sjálfir farið að búa sjálfstætt. Ég man að þegar ég var á áfangaheimili, að ég kunni ekki neitt þegar ég kom þarna inn. Ég kunni ekki að elda og ekki að þrífa svo þetta varð til þess að ég gat farið að reka heimili. Það er góður rammi og utanumhald, menn koma sér upp rútínu, vakna á morgnana og halda út í daginn. Maður kann það ekki endilega þegar maður verður edrú, og þetta daglega líf og athafnir þess oft eitthvað sem maður þarf að læra.“
Sjálfur heldur Birgir heimili með ungum syni sínum og hann er einstaklega þakklátur fyrir að hafa getað tekið drenginn að sér þegar móðir hans dó. Sú staðreynd að hann hafi náð þessum árangri og sé svona heill í sínum bata er svo gestum Kaffistofunnar hvatning og til þess fallið að vekja von.
