Margrét Tryggvadóttir rithöfundur, formaður Rithöfundasambands Íslands og fyrrum alþingismaður spyr í Facebook-pistli, sem hefur vakið þó nokkra umræðu, hvers vegna hafi ekki verið sú leið farin að fá íslenskan höfund til að rita bók um fjármálalæsi í stað þess að Seðlabankinn kynni erlenda bók sem ætluð er að kenna íslenskum börnum á aldrinum 5-7 ára fjármálalæsi. Bókin er seld á kostnaðarverði og höfundurinn fær ekkert greitt fyrir íslenska þýðingu bókarinnar. Margir, þar á meðal rithöfundar, taka undir með Margréti.
Tilefni pistilsins er frétt Morgunblaðsins þar sem fjallað er um málstofu Seðlabankans um fjármálalæsi og fjármælafræðslu, sem var haldin í vikunni, en Ásgeir Jónsson seðlabankastjóri og Inga Sæland mennta- og barnamálaráðherra voru bæði viðstödd málstofuna en í frétt Morgunblaðsins er haft eftir Ingu að henni sé mjög umhugað um fjármálalæsi barna.
Á málstofunni flutti Breti að nafni Robert Gardner, sem hefur helgað sig fjármælafræðslu barna og ungmenna, erindi um hvernig slíkri fræðslu er háttað í heimalandi hans og einnig fjallaði hann um bók sína Save Your Acorns en í henni kennir hann börnum á aldrinum fimm til sjö ára fjármálalæsi en bókin er nýtt í bresku skólakerfi. Bókin hefur verið þýdd á íslensku og ber titilinn Geymdu akörnin þín. Hún er til sölu í Hagkaup á kostnaðarverði, sem er 500 krónur, en í frétt Morgunblaðsins kemur fram að Gardner hafi afsalað sér öllum greiðslum fyrir þýðinguna.
Það virðist því vera að til standi að nota bókina í íslensku skólakerfi.
Umhverfið
Í kynningu á bókinni á vef Hagkaupa segir:
„Í bókinni fylgjumst við með íkornunum Oliver og Amalíu sem læra um peninga og sparnað hjá afa sínum. Þau fá að kynnast mikilvægi þess að eyða ekki öllu strax heldur leggja eitthvað til hliðar fyrir framtíðina. Akörnin verða þannig skemmtileg myndlíking fyrir peninga. Þegar þau eru geymd og hugsað er um þau geta þau vaxið og gefið af sér fleiri akörn. Þannig fá börnin einfaldan skilning á því hvernig sparnaður getur vaxið með tímanum.“
Ljóst er að íkornar eru ekki til á Íslandi og akörn eru fræ eikartrjáa sem munu vera fá á Íslandi en finnast einna helst í eldri húsagörðum.
Mögulega er Margrét að vísa til þessa þegar hún skrifar í stuttorðum Facebook-pistli:
„Var ógjörningur að fá íslenska höfunda til að búa til bók sem nýtti eitthvað úr nærumhverfi íslenskra barna í þessa kennslu?“
Undirtektir
Spurning Margrétar vekur þó nokkrar undirtektir í athugasemdum en svörin við henni eru þó ekki öll neikvæð í garð bókarinnar. Stærðfræðikennari nokkur segist ætla að kynna sér bókina en veltir fyrir sér hvort hún passi nógu vel við íslenskar aðstæður.
Ingólfur Gíslason, lektor við menntavísindasvið Háskóla Íslands, hefur sínar efasemdir um bókina:
„Þetta er augljóslega hugmyndafræðilega þrungin bók, sem kennir að peningar séu einstaklingseign og velferð sé á ábyrgð einstaklinga sem passa vel upp á peningana sína. Enginn meðvitund um samkennd, samábyrgð, ójöfnuð og ójafnar aðstæður, aðrán.“
Andri Snær Magnason rithöfundur veltir fyrir sér að Gardner fái ekki neitt greitt fyrir íslensku þýðinguna:
„Að greiða ekki höfundum virðist flokkast sem fjármálalæsi.“
Fleiri en Andri furða sig á þessu í athugasemdum.
Vilhjálmur Þorsteinsson athafnamaður og fyrrum ritari Samfylkingarinnar veltir fyrir sér hvernig fjallað sé um séríslenskt fjármálafyrirbæri í bókinni:
„Mér finnst mest spennandi að vita hvernig fjallað er um verðtryggingu í bókinni.“
Svanborg Sigmarsdóttir framkvæmastjóri Viðreisnar upplýsir þá um sína reynslu af því að kenna íslenskum börnum um verðtryggingu:
„Fyrir einhverjum árum fór ég í grunnskóla að ræða fjármál (þegar ég vann hjá umboðsmanni skuldara). Verðtrygging var svona skýrð. „Þú lánar vini/vinkonu þinni fyrir bragðaref sem kostar 795 kr. Vinurinn borgar ekki fyrr en ári síðar og þá kostar bragðarefurinn 895 kr. Hvort myndirðu vilja fá bragaðref til baka eða 795 kr?“ Síðan kom smá runa um að verðbólga sé þegar verð hækkar og hækkar og þú færð alltaf minna fyrir hverja krónu. Verðtrygging séu bankarnir (og aðrir, en voru að mestu bankarnir þá) að reyna að fá sömu verðmæti til baka.“
Staðfæring
Í þó nokkrum athugasemdum er spurt hvers vegna bókin hafi ekki verið staðfærð í íslensku þýðingunni en Margrét bendir á að ef það hefði verið gert hefði þurft að breyta myndskreytingunum í bókinni.
Sumir spyrja hvort íslensk börn geti yfirhöfuð tengt við akörn eða viti yfirhöfuð hvað það er. Ein kona bendir á að íslensk börn hafi líklega fæst upplifað íkorna öðruvísi en sem teiknimyndapersónur.
Meðal þeirra sem benda á þetta er Ævar Þór Benediktsson einn þekktasti barnabókahöfundur landsins:
„Ég... sko... ég... Klukkan er bara rétt rúmlega níu, Margrét. Ég má ekki við svona fréttum svona snemma! Ætla í göngutúr... Kannski rekst ég á akörn...“
Maríanna Clara Lúhersdóttir leikkona og þýðandi tekur undir þetta:
„Frábært alveg - íslensk börn eru náttúrulega að vinna með akörn alla daga svo þetta smellpassar alveg.“
