PISA-könnunin er á allra vörum en árangur íslenskra nemenda hefur þar aldrei verið verri en nú. Niðurstöðurnar voru kynntar í gær og þar kom fram að 44 prósent íslenskra barna búa ekki yfir grunnhæfni í lesskilningi.
Auður Soffía Björgvinsdóttir, læsisfræðingur og aðjúnkt við Menntavísindasvið Háskóla Íslands, ræddi við Reykjavík síðdegis í dag. Hún sagði að þó að spjótin séu nú að beinast gegn foreldrum þá sé það svo að ábyrgðin á kennslu hvílir hjá skólanum og menntakerfinu, þó svo að auðvitað sé best að hafa foreldra með í liði.
Það sé ekki hlaupið að því að kveikja áhuga hjá börnum á lestri því áhuginn krefst færni.
„Til að fá áhuga á að lesa þá verður maður að kunna það. Maður þarf að vera dálítið fær. Það er ekki gaman að gera eitthvað sem maður kann illa eða finnur að maður ræður illa við eða ef maður kann ekki tungumálið nægilega vel þá er ekki gaman að lesa.“
Áhuginn komi með færninni frekar en færnin út frá áhuganum.
Auður var spurð út í hljóðbækur og bent á að sumir foreldrar spili bækur fyrir börnin frekar en að lesa fyrir þau. Auður segir að hljóðbækur geti verið góð viðbót en geti ekki komið í stað þess að foreldrar lesi fyrir og þá með börnunum sínum. Út frá slíku skapist gagnvirkni, samtal, sem hverfur þegar börnin hlusta bara á hljóðbækur. Með því að lesa fyrir börnin er hægt að staldra við og ræða innihaldið.
Læsisfræðingurinn telur að mögulega sé ekki verið að byggja læsi nógu skipulega upp, svo sem með því að tryggja að öll börn hafi færni í tungumálinu. Nefnir hún sérstaklega að það sé mikil bið eftir talmeinafræðingum og eins skortur á leikskólakennurum sem hljóti að bitna á málörvun í leikskóla.
„Við þurfum að beita mjög skipulögðum aðferðum við lestrarkennslu. Ég held að það sé búinn að vera kannski misbrestur á því hjá okkur“
Ef börnin skortir fimi þegar þau færast upp um bekki og fá flóknari texta þá sé vandinn að vaxa. Telur Auður að sumir kennarar séu mjög færir í því að kenna lestur en aðrir síður. Það sé þannig á Íslandi að kennarar séu settir í lestrarkennslu í yngstu bekkjunum án þess að hafa endilega lært að kenna lestur. Ef ætlunin sé að leiða fram hversu margir kennarar kunni að kenna lestur þurfi fyrst að skilgreina hvað það er að kunna að kenna lestur.
Varðandi umræðuna um ábyrgð foreldra segir Auður Soffía að vissulega sé einhverja ábyrgð þar að finna en menntakerfið hafi ekki stjórn á því hvað gerist inni á heimilum landsmanna. Kerfið geti hvatt foreldra áfram og boðið fram aðstoð. Hún hvetur þó foreldra til að lesa flókna texta fyrir börn sín, útskýra fyrir þeim orð og hugtök sem þau skilja ekki og ræða við þau um lesturinn.
