Sigríður Andersen, þingmaður Miðflokksins, vill að þáttur RÚV í þjóðaratkvæðagreiðslunni um aðildarviðræður verði tekinn til skoðunar og telur hún það koma til greina að það verði tekið inn á borð stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar Alþingis.
Hávær umræða skapaðist fyrr í vikunni um niðurstöður þjóðaratkvæðagreiðslunnar þar sem 53% kjósenda höfnuðu því að hefja aðildarviðræður við Evrópusambandið. Haukur Arnþórsson stjórnsýslufræðingur lýsti því yfir að hann teldi rétt að óháður aðili yrði fenginn til að rannsaka og eftir atvikum kæra niðurstöðu þjóðaratkvæðagreiðslunnar, ef skipulögð afvegaleiðing umræðunnar í krafti fjármagns hefði skekkt niðurstöðuna.
Sjá einnig: Rétt að kanna hvort þjóðaratkvæðagreiðslan sé ógildanleg og hvaðan peningarnir komu
Þá hefur einnig skapast umræða um áform Gauta B. Eggertssonar, hagfræðiprófessors við Brown háskóla, um að fara ofan í kjölinn á kosningabaráttunni til að vita hvaða víti beri að varast fyrir næstu þjóðaratkvæðagreiðslu. Í það blandaðist umræða um mörk tjáningarfrelsisins og hvort það eigi að vera saknæmt að ljúga að fólki.
Sjá einnig: Sló í brýnu milli Brynjars og Gauta
Frétt RÚV daginn fyrir þjóðaratkvæðagreiðsluna var til umræðu í þættinum Þjóðmál þar sem Gísli Freyr Valdórsson þáttastjórnandi ræddi við Sigríði og Heiðar Guðjónsson fjárfesti. Fréttin var byggð á umfjöllun hollenska miðilsins Follow the money, eða Eltum peningana, sem sérhæfir sig í umfjöllunum um fjármálatengsl. Fram kom að Almenna bókafélagið, hluthafar og stjórnarmenn þess, þeirra á meðal fyrirtæki í eigu Hannesar Hólmsteins Gissurarsonar, hafi styrkt hugveitur hlynntar Brexit, útgöngu Breta úr Evrópusambandinu, alls um tæplega 50 þúsund evrur á árunum 2014 til 2017. Það jafngildir tæplega 7 milljónum íslenskra króna á gengi dagsins í dag.
Gísli sagði um þá frétt: „Ætluðu heldur betur að sprengja þetta í loft upp með því að birta frétt hollensks miðils sem heitir Follow the money.“
Heiðar skaut inn: „Eru tíu áskrifendur af þeim miðli?“
Gísli sagði það stemma: „Væntanlega koma upplýsingarnar frá RÚV, ég átta mig ekki á því hvort þetta fer einhvern hring þarna. Í stuttu máli var greint frá því að Ísfélagið, Brim og Almenna bókafélagið hefði styrkt hugveitur tengdar Brexit. Þetta voru nú ekki háar upphæðir en upphæðir samt. Það var gert mikið mál út úr þessu. Var forsíðufrétt á RÚV og tók aðalfréttatímann þar og maður sá að Já-liðar voru að dreifa þessu um kvöldið. Svo kemur í ljós að þetta var bara Hannes að halda ráðstefnu um gamla kommúnista, gefa út skýrslur, halda fundi og gefa út bækur. Peningurinn fór í það. Hafði ekkert með Brexit að gera.“
Ekki flókið
Þá sagði Sigríður að það væri full ástæða til að skoða þátt RÚV:
„Ég tel að það sé full ástæða til þess að skoða, núna eftir þessa þjóðaratkvæðagreiðslu af því að þetta var í afmarkaðan tíma, skoða bara þátt RÚV almennt í kosningabaráttunni. Frá því í maí, þegar þetta var samþykkt á þinginu og þessa mánuði. Það er ekkert svo flókið,“ sagði hún.
„Ég geri verulegar athugasemdir við fréttaflutning RÚV í aðdraganda þjóðaratkvæðagreiðslunnar. Viðmælendur RÚV og hvernig þessu var stillt upp, sérstaklega í ljósi þessa hlutverk sem menn vilja halda á lofti, að RÚV sé svona almannaútvarp og þurfi að gæta hlutleysis, allavegana jafnræðis þegar sjónarmiðum er teflt fram. Það eru bara svo mörg dæmi um að það var ekki gert. Svo að koma með þessa frétt. Ég vissi alveg hvað klukkan sló þegar ég las þessa frétt. Mig grunaði það að minnsta kosti. Að koma með þetta, kvöldið fyrir þjóðaratkvæðagreiðslu, án þess að það væri reynt að ná í þessa sem þar voru nefndir á nafn í þessari frétt. Bara hent út til þess að reyna að grugga vatnið. Þetta er svo óásættanleg fréttamennska að það hálfa væri nóg. Svo þegar ég horfði á þetta kosningasjónvarp seinna um nóttina þá keyrði um þverbak.“
Hafi verið skítabomba
Sigríður segir að í raun stjórni stjórn RÚV engu. „Hún á að vera svona fagleg fjármálastjórn. Svo er einhver framkvæmdastjórn sem sér um efnistökin og svona. Mér skilst þó að í aðdraganda þjóðaratkvæðagreiðslunnar hafi RÚV sett sér sérstakar reglur varðandi umfjöllun um þetta tiltekna mál og ég tel alveg koma til greina að þetta verði tekið upp í stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd þingsins. Bara aðeins farið yfir þetta, dæmin eru nokkur sem ég man eftir, aðrir muna eftir öðrum,“ sagði Sigríður.
„Ég tek sem dæmi morguninn sem að þessi frétt birtist þá var mér nú boðið í Morgunútvarpið með Degi B. Eggertssyni til þess að ræða þetta og allt í lagi með það. Þar var jafnræðis gætt, við vorum þarna tvö, en í hálftíma á undan var sérfræðingnum Margréti Einarsdóttur boðið að fara yfir lögfræðihlutann. Ágætis manneskja hún Margrét, uppi í Háskólanum í Reykjavík, þar sem hún er að ræða um Evrópusambandið og aðildarferlið og svona. Ekkert rangt sem að fram kom hjá henni en það var hálfsannleikur í öllu sem hún sagði. Það vantaði hina hliðina á málinu. Hún sagði frá helmingnum af einhverju ferli en svo vantaði hitt.“
Sem stjórnmálamaður þá kveinki hún sér ekki undan fréttaflutningi. „Maður þarf ekkert að gráta, maður hefur alveg hljóðnema. Stjórnmálamenn eiga ekki að kveinka sér en þetta fannst mér eitthvað svo kinnroðalaust hjá RÚV að mér bara hálfblöskraði.“
Gísli spurði hvort fréttin væri „skítabomba“. Bæði Heiðar og Sigríður tóku undir það sjónarmið. „Augljós tilgangur,“ sagði Sigríður. „Ég tek það fram í upphafi kosningabaráttunnar þá nefndi það sérstaklega að mér fannst RÚV gera þetta ágætlega. Voru með einhvern hópfund í sjónvarpssal, fengu fullt af fólki til að koma sjónarmiðum sínum á framfæri, það var eitthvað debat en svo bara einhvernveginn súrnaði þetta þegar fram leið.“
