„Það veldur því vonbrigðum þegar stjórnmálamenn sem þykjast bera hag atvinnulífsins fyrir brjósti hræra þessum óskyldu málum saman,“ skrifar Ólafur Stephensen, framkvæmdastjóri Félags atvinnurekenda, í grein sem birtist hjá Vísi í dag. Ólafur telur það ábyrgðarlaust að slá pólitískar keilur í tengslum við bókum 35 við EES-samninginn enda eigi bæði fólk og fyrirtæki að geta treyst því að samningurinn gildi eins og samið var um.
Tilefni skrifa Ólafs er umræðan um bókum 35 en þessi bókum hefur ekki verið innleidd í íslenskan rétt með réttum hætti og hafa því komið upp mál þar sem fólk verður af réttindum sem EES-samningurinn á að tryggja. Bókum 35 gerir ráð fyrir að aðildarríki EES leiði það í lög að þegar innleidd löggjöf skarast við ákvæði samningsins muni samningurinn ganga framar. Lengi var talið að bókunin hefði verið innleidd með fullnægjandi hætti en annað hefur þó komið á daginn. Hæstiréttur hefur staðfest að núverandi ákvæði íslensku EES-laganna sé aðeins regla um að skýra beri íslensk lög í samræmi við EES-rétt en tryggi þó ekki forganginn sem kveðið er á um í umþrættri bókum 35.
Ólafur bendir á að margir misskilji þessa bókun og haldi að með því að innleiða hana með þeim hætti sem Íslandi ber samkvæmt EES-samningnum verði það svo að reglur frá Brussel gildi sjálfkrafa framar íslenskum lögum. Það sé ekki svo.
„Það á aðeins við þegar Alþingi hefur sjálft sett skýra og óskilyrta EES-reglu í íslenzk lög og annað lagaákvæði rekst á hana. Þá er í raun verið að velja á milli tveggja íslenzkra lagaákvæða og tryggja að það ákvæði sem á að efna skuldbindingu Íslands samkvæmt EES-samningnum haldi gildi sínu.“
Umræðan um að bókunin vegi að stjórnskrá eða feli í sér framsal fullveldis sé því fráleit. Eins sé Ísland aðili að EES-samningnum og ef Ísland ætlar sér að njóta þeirra réttinda sem samningurinn veitir er nauðsynlegt að tryggja að reglur hans virki hér á landi.
Bendir Ólafur á að Eftirlitsstofnun EFTA (ESA) hafi lengi gert athugasemdir við innleiðingu bókunarinnar hér og hafi íslensk stjórnvöld árum saman lofað úrbótum. Það valdi því vonbrigðum að heyra aðila úr stjórnarandstöðunni hræra saman málum EES-samningsins við nýafstaðna þjóðaratkvæðagreiðslu.
„Það veldur því vonbrigðum þegar stjórnmálamenn sem þykjast bera hag atvinnulífsins fyrir brjósti hræra þessum óskyldu málum saman. Guðlaugur Þór Þórðarson, fyrrverandi utanríkisráðherra, sagði þannig í viðtali við Vísi í gær að „önnur mál“, þar á meðal lagfæring á innleiðingu bókunar 35, yrðu að bíða þar til aðildarumsókn Íslands hefði verið dregin til baka. Í Morgunblaðinu í dag er haft eftir Diljá Mist Einarsdóttur, nefndarmanni í utanríkismálanefnd, að þetta mál varðandi „frekari orðskýringar á EES-samningnum“ hafi mallað svo árum skipti og sé „ekkert brýnna í dag en í gær“.
Að ætla að slá pólitískar keilur með þessum hætti er skaðlegt ábyrgðarleysi gagnvart fólki og fyrirtækjum sem eiga að geta treyst því að EES-samningurinn gildi hér eins og samið var um. Eitt er að hann hafi verið í gildi í rúm 30 ár, annað er að hann sé framkvæmdur eins og lagt var upp með í upphafi. Þessir tveir þingmenn Sjálfstæðisflokksins hafa ekki þá afsökun að þeir viti ekki betur. Stjórnmálamenn geta rifizt um stöðu aðildarumsóknarinnar eins og þá lystir, en þeir eiga ekki að nota það rifrildi til að veikja EES-samninginn. Nú þarf þvert á móti að koma honum á traustan grundvöll til frambúðar.“
Sjálfstæðisflokkur og Framsókn hafi setið í ríkisstjórn þegar bókun 35 var fyrst lögð fram og núverandi ríkisstjórn hefur lagt málið fram í tvígang. Nú eigi allir þessir flokkar að sýna þá ábyrgð að klára málið enda fullkomlega óþarfi að bíða eftir að Ísland verði dregið fyrir EFTA-dómstólinn í samningsbrotamáli enda telur Ólafur öruggt að því máli muni Íslendingar tapa.
„Allur dráttur á málinu um bókun 35 er skaðlegur“
