Heimurinn er kominn inn á „hættusvæði öfgaveðurs“ þar sem áhrifa El Niño er farið að gæta víða um heim, að sögn António Guterres, framkvæmdastjóra Sameinuðu þjóðanna.
Alþjóðaveðurfræðistofnunin (WMO) hefur birt nýjustu gögn um þetta náttúrulega veðurfyrirbæri. Þau benda til þess að El Niño geti orðið það öflugasta í meira en 70 ár og staðið yfir að minnsta kosti fram í febrúar 2027.
Breska ríkisútvarpið BBC fjallar um stöðu mála á vef sínum í morgun.
El Niño getur haft mikil áhrif á veðurfar víða um heim. Fyrirbærið eykur líkur á þurrkum á sumum svæðum en annars staðar getur það leitt til öflugri fellibylja og flóða.
Veðurfræðingar segja jafnframt að El Niño geti ýtt undir hækkandi hitastig, ofan á þá hlýnun sem þegar á sér stað vegna loftslagsbreytinga af mannavöldum.
„El Niño er að magnast gríðarlega fyrir augum okkar. Vísindin taka af allan vafa: Jörðin er komin inn á ókannað svæði og hitinn heldur áfram að aukast,“ sagði Guterres.
Viðvörunarkerfi hafa verið efld víða og gripið til fyrirbyggjandi aðgerða til að draga úr hættu á dauðsföllum, fólksflótta og umhverfisspjöllum.
Celeste Saulo, framkvæmdastjóri WMO, varaði við því að El Niño gæti reitt samfélögum og efnahagskerfum um allan heim gríðarlegt högg.
Gæti orðið öflugasta El Niño í meira en 70 ár
El Niño er náttúrulegt veðurfyrirbæri sem myndast í Kyrrahafinu og tengist breytingum á vindamynstri. Við þær aðstæður færist hlýr sjór austur eftir Kyrrahafinu og meiri hiti losnar út í andrúmsloftið.
Sjávarhiti í mið- og austanverðu hitabeltisbelti Kyrrahafsins hefur hækkað hratt undanfarna mánuði. Á lykilsvæði sem notað er til að fylgjast með El Niño hefur yfirborðshiti sjávar verið meira en tveimur gráðum yfir meðallagi undanfarnar vikur.
Spár benda til þess að mánaðarlegur meðalhiti sjávar geti nálgast fjórar gráður yfir meðallagi. Gangi það eftir yrði þetta öflugasta El Niño frá að minnsta kosti árinu 1950 og hugsanlega með töluverðum mun, að sögn BBC.
Hitafrávikin eru enn meiri undir yfirborði Kyrrahafsins og hafa sums staðar mælst meira en átta gráður yfir meðallagi.
Þurrkar, eldar og flóð
Áhrifa El Niño gæti víða um heim langt fram á árið 2027. Spáð er þurrara veðri en venjulega á stórum svæðum í Suðaustur-Asíu, Mið-Ameríku og norðanverðri Suður-Ameríku, sem eykur hættu á þurrkum og gróðureldum.
Í Indónesíu hafa gróðureldar þegar brennt meira en 107 þúsund hektara lands og yfirvöld keppast við að ná tökum á þeim.
Þurrkar geta einnig haft áhrif á heimsviðskipti. Draga á úr skipaumferð um Panamaskurð vegna væntinga um minni úrkomu, en um 14 þúsund skip fara um þessa mikilvægu flutningsæð á hverju ári.
Annars staðar er vandinn þveröfugur. Spáð er meiri úrkomu en venjulega á svæðum í austanverðri Afríku, suðurhluta Brasilíu og sunnanverðum Bandaríkjunum og þar með aukinni flóðahættu.
Sérstakar áhyggjur eru einnig af lífríki sjávar við Ástralíu þar sem hitabylgjur í sjó hafa áður meðal annars valdið miklum fiskadauða og öðrum skaða á vistkerfum.
„Við erum þegar farin að sjá röskun og eyðileggingu vegna þurrka og flóða og búumst við því að áhrifin aukist eftir því sem El Niño magnast,“ sagði Saulo.
Vísindamenn leggja áherslu á að El Niño sé náttúrulegt fyrirbæri. Það eigi sér hins vegar stað samhliða langtímahlýnun af mannavöldum, sem getur gert afleiðingar öfgaveðurs enn alvarlegri.
