Fjármála- og efnahagsráðuneytið hefur kynnt í samráðsgátt stjórnvalda áform um ýmsar breytingar á lögum um kílómetragjald. Meðal þeirra er að veita ríkisskattstjóra auknar heimildir til að lækka gjaldið sé álagning þess augljóslega byggð á röngum forsendum eða upphæð þess greinilega hærri en hún ætti að vera.
Álagning gjaldsins, samkvæmt núgildandi lögum um það, hófst um áramótin en áður hafði það verið lagt á rafmagns- og tvinnbíla en með lögunum var það einnig lagt á bíla sem ganga fyrir jarðefnaeldsneyti. Eins og kunnugt er hefur gjaldið verið afar umdeilt og reglulega hafa birst kvartanir yfir því á samfélagsmiðlum, meðal annars frásagnir af því að álagt gjald sé langt umfram það sem ætla hefði mátt af akstri á viðkomandi bíl.
Í kynningu ráðuneytisins segir að ætlunin sé að leggja fram frumvarp til breytinga á lögunum um kílómetragjald. Með hliðsjón af fenginni reynslu af upptöku gjaldsins og framkvæmd laganna þyki tilefni til að leggja til breytingar á lögunum, einkum í því skyni að styrkja lagaumgjörðina og styðja þar með við framkvæmd gjaldtökunnar og innheimtu gjaldsins. Einnig sé ætlunin að afmarka nánar tilteknar undanþágur frá gjaldskyldu.
Breytingar
Þær breytingar sem til stendur að gera á lögum um kílómetragjald eru eftirfarandi:
Að kveða á um undanþágu frá kílómetragjaldi fyrir tiltekin ökutæki sem ekki eru notuð á vegakerfinu, svo sem námuökutæki og beltabifreiðar sem eingöngu eru notuð utan vega eða á lokuðum vinnusvæðum og flugvallarökutæki sem eingöngu eru notuð á lokuðum svæðum flugvalla.
Að kveða á um heimild ríkisskattstjóra til að lækka álagt kílómetragjald ef í ljós kemur að álagning hefur augljóslega byggst á röngum forsendum og álagt gjald er hærra en ætla mætti að rétt fjárhæð sé.
Að kveða skýrt á um að kílómetragjald teljist til rekstrarkostnaðar samkvæmt tekjuskattslögum.
Að kveða með skýrari hætti á um undanþágu björgunarsveita frá kílómetragjaldi.
Að breyta reglum um skráningu á stöðu akstursmælis þannig að gjaldskyldum aðilum verði heimilt að skrá nýja stöðu áður en 30 dagar eru liðnir frá síðustu skráningu.
Að kveða skýrar á um undanþágu frá bráðabirgðagreiðslu kílómetragjalds vegna ökutækis sem var staðsett erlendis við gildistöku laganna 1. janúar 2026 og hefur áfram verið staðsett erlendis.
Að breyta ákvæði laganna um aðalskoðun þannig að ógreitt kílómetragjald fyrri eiganda eða umráðamanns komi ekki í veg fyrir að aðalskoðun ökutækis fari fram.
Að skýra nánar að kílómetragjald, þar með talið daggjald og fast akstursgjald, sem innheimt er samkvæmt lögunum myndi ekki gjaldstofn til virðisaukaskatts.
Að kveða á um skyldu faggiltra skoðunarstofa til að upplýsa Skattinn ef ökutæki er með akstursmæli sem mælir ekna vegalengd í mílum en ekki kílómetrum.
Næsta ár
Segir ráðuneytið að áformað sé að breytingarnar taki gildi 1. janúar 2027.
Samhliða sé áformað að skoða nánar hvort rétt sé að kveða á um undanþágu léttra bifhjóla frá kílómetragjaldi og hvort rétt sé að samræma ákvæði laganna um gjalddaga og eindaga kílómetragjalds, eða eftir atvikum lengja frest til gjalddaga, þannig að ríkisskattstjóri hafi aukið svigrúm til að leiðrétta áður en bráðabirgðagreiðsla er ákvörðuð eða álagning gjaldsins fer fram.
Upplýst er að haft hafi verið samráð við Skattinn um þessi áform um breytingar á lögunum og sömuleiðis verði haft samráð við Skattinn við gerð frumvarps um lagabreytingarnar. Þegar drög að frumvarpi liggi fyrir verði þau kynnt í samráðsgátt.
Lítil áhrif á ríkiskassann
Í mati ráðuneytisins á áhrifum þessara fyrirhuguðu breytinga segir meðal annars að áformin feli ekki í sér breytingu á meginforsendum gjaldtökunnar. Fyrirhugaðar undanþágur frá gjaldskyldu og breytingar sem geti leitt til lækkunar álagningar kunni að hafi lítilsháttar áhrif á tekjur ríkissjóðs, en þau séu ekki talin veruleg. Þá sé ekki gert ráð fyrir að breytingarnar hafi veruleg áhrif á tekjur ríkissjóðs eða útgjöld ríkisaðila.
Segir enn fremur að áformin kalli ekki á sérstaka ráðstöfun í fjárlagafrumvarpi komandi árs og heldur ekki á umfjöllun um áhrif þeirra á fimm ára fjármálaáætlun ríkisstjórnarinnar.
Ráðuneytið gerir ekki ráð fyrir að breytingarnar hafi veruleg áhrif á kostnað fyrirtækja eða heimila.
Telur ráðuneytið að samfélagslegur ávinningur áformanna felist einkum í því að styrkja lagaumgjörð kílómetragjalds, auka fyrirsjáanleika fyrir gjaldskylda aðila og styðja við framkvæmd gjaldtöku og innheimtu gjaldsins. Breytingarnar séu til þess fallnar að draga úr óvissu við framkvæmd laganna, auðvelda stjórnsýslu og stuðla að styrkari framkvæmd.
