Áttræð móðir Ragnheiðar Helgu Skúladóttur hefur verið krafin um endurgreiðslu vegna mistaka sem Skatturinn viðurkennir sjálfur að hafi orðið hjá stofnuninni.
Ragnheiður gagnrýnir harðlega hvernig komið sé fram við fólk sem hefur misst maka og spyr hvers vegna einstaklingurinn eigi að bera ábyrgðina þegar hið opinbera gerir mistök.
Ragnheiður fjallar um málið í aðsendri grein sem birtist á vef Vísis. Lýsir Ragnheiður því að móðir hennar hafi misst eiginmann sinn í janúar 2025 og eðlilega hafi aðstæður móður hennar og daglegt líf gjörbreyst.
Áður en hún náði að fóta sig í nýjum veruleika hafi hins vegar tekið við samskipti við ýmsar opinberar stofnanir vegna krafna, endurreikninga og leiðréttinga.
„Það er næstum eins og hið opinbera fái skotleyfi á þann sem eftir lifir,“ skrifar Ragnheiður.
Mistökin sögð liggja hjá Skattinum
Nýjasta málið snýr að persónuafslætti sem móðir Ragnheiðar nýtti eftir andlát eiginmanns síns. Eftirlifandi maki getur nýtt persónuafslátt hins látna í ákveðinn tíma eftir andlátið.
Að sögn Ragnheiðar kemur skýrt fram í bréfi Skattsins að mistök hafi orðið hjá stofnuninni við útreikninginn. Móðir hennar hafi hvorki komið að útreikningunum né haft ástæðu til að ætla að þeir væru rangir.
Nú, rúmu einu og hálfu ári eftir andlát eiginmannsins og eftir að dánarbúinu hefur verið lokað, sé hún engu að síður krafin um endurgreiðslu.
„Stofnunin viðurkennir mistökin. Stofnunin leiðréttir mistökin. En einstaklingurinn fær reikninginn,“ skrifar Ragnheiður og segir slíka ábyrgðarskiptingu ekki sanngjarna.
Óttast að fleiri séu í sömu stöðu
Ragnheiður segir móður sína, líkt og marga á hennar aldri, ekki eiga auðvelt með að rata um rafræna stjórnsýslu. Hefði aðstandandi ekki fylgst með málum hennar sé óvíst hvenær hún hefði orðið vör við kröfuna.
Hún segist jafnframt hafa fengið upplýsingar um að fleiri sem misstu maka árið 2025 hafi lent í sambærilegri stöðu. Sé það rétt sé ekki um einangrað tilfelli að ræða heldur mistök sem kunni að hafa bitnað á hópi fólks á sérstaklega viðkvæmum tíma í lífi þess.
Ragnheiður kallar því eftir því að mál þeirra sem misstu maka árið 2025 og fengu ranglega reiknaðan persónuafslátt verði skoðuð í heild. Upplýsa þurfi hversu mörg mál séu um að ræða, hvernig mistökin urðu og hvort sanngjarnt sé að velta afleiðingunum alfarið yfir á eftirlifandi maka.
„Þetta er fólk í sorg“
Gagnrýni Ragnheiðar beinist þó ekki aðeins að Skattinum. Hún segir fólk sem missir maka þurfa að eiga samskipti við fjölmargar stofnanir á sama tíma og það glímir við sorg og gjörbreyttar aðstæður.
Tryggingastofnun endurreikni greiðslur, Húsnæðis- og mannvirkjastofnun endurskoði húsnæðisbætur og Skatturinn leiðrétti skatta og persónuafslátt. Hver stofnun horfi á sinn afmarkaða hluta en enginn virðist sjá einstaklinginn sem stendur í miðjum missinum.
„Þetta eru ekki bara kennitölur, málanúmer og tölur í Excel-skjali. Þetta er fólk í sorg.“
Ragnheiður tekur fram að hún sé ekki að halda því fram að aldrei megi leiðrétta rangar greiðslur. Spurningin sé hins vegar hvort réttlátt sé að öll áhættan af mistökum opinberra stofnana sé lögð á einstaklinginn, jafnvel þegar stofnunin viðurkennir sjálf að hafa gert mistökin.
„Hvaða ábyrgð ber stofnun sem gerir mistök ef afleiðingarnar lenda alltaf hjá borgaranum? Hvar er sveigjanleikinn? Hvar er meðalhófið? Og hvar er mannlegi þátturinn?“
Pistil Ragnheiðar má lesa í heild sinni hér.
