Í dag, þriðjudaginn 1. september, mega karlmenn sem hafa stundað kynlíf með öðrum karlmönnum gefa blóð, er það í fyrsta skipti frá níunda áratugnum þegar reglurnar voru settar til að sporna gegn útbreiðslu HIV á Íslandi. Baráttukonan Ugla Stefanía Kristjönudóttir Jónsdóttir segir að þessi reglubreyting sé löngu tímabær þar sem henni hafi verið meinað að gefa blóð án þess að fá skýr svör hvers vegna.
Í reglugerðinni sem tekur gildi í dag bætist við liður um að blóðgjöfum sé ekki mismunað á „grundvelli ómálefnalegra sjónarmiða, s.s. kyns, kynhneigðar, uppruna eða stöðu að öðru leyti“.
Áfram verður samt tekið mið af svokölluðu áhættusömu kynlífi, sem er kynlíf sem eykur verulega líkurnar á að fá alvarlega smitsjúkdóma. Til dæmis þeir sem stunda kynlíf út fyrir samband, kynlíf með einhverjum sem sprautar sig og þeir sem kaupa vændi og nota ekki smokk.
„Við aukum öryggi blóðþega og stækkum hóp blóðgjafa. Verklagsreglur verða skýrar um að óheimilt sé að vísa blóðgjöfum frá á grundvelli kynhneigðar en skýr skilyrði sett um ábyrga kynhegðun allra blóðgjafa, óháð kynhneigð og kyni,“ segir Alma Möller heilbrigðisráðherra í tilkynningu.
Reglurnar eru í samræmi við álit ráðgjafanefndar en fyrir ári síðan var innleidd svokölluð NAT-skimun þar sem skimað fyrir lifrarbólgu B og C og HIV-veirunni.
Vissu ekki hvað átti að gera við Uglu
„Þessari breytingu ber að fagna,“ segir Ugla Stefanía í færslu á Facebook.
„Það var auðvitað löngu tímabært að breyta þeim reglum sem bönnuðu fólki að gefa blóð út frá kynhneigð - enda spyr HIV eða aðrir kynsjúkdómar ekki um kynhneigð eða hverjum þú sefur hjá. Þessar reglur eru því arfleifð fordóma og aðgerðarleysis stjórnvalda á tímum alnæmisfaraldursins. Í samfélagi sem kemur illa fram við hinsegin fólk og er með lélega fræðslu um útbreiðslu kynsjúkdóma segir það sig sjálft að jaðarhópar eru útsettari fyrir smiti. Þess vegna er mikilvægt að uppræta fordóma og að greinargóð kynfræðsla nái til okkar allra.“
Minnir hún á að þessi breyting hefur ekki bara áhrif á homma heldur alla karlmenn sem sofa hjá öðrum karlmönnum, til dæmis þá sem eru tví- eða pankynhneigðir.
„Sömuleiðis hafa þessar reglur gjarnan verið notaðar til að meina trans konum sérstaklega að gefa blóð, og í hvert skipti sem ég hef farið hefur mér verið meinað að gera slíkt án þess að fá þó skýr svör hvers vegna. Það starfsfólk sem ég fór þar til vissi einfaldlega ekki hvað það átti að gera við mig, sem er bæði furðulegt og afmennskandi,“ segir Ugla.
„Það er því aldrei að vita nema að ég kíkji aftur og gái hvað þau vilja gera með mig. Kannski fæ ég loksins líka að gefa blóð.“
Margir fagna þessum tímamótum með Uglu, þar á meðal Sindri Freyja Bjarnarbur:
„Þau hafa lofað því að þetta breytist "á næsta ári" í 8 andskotans ár. Er næstum svo sár að ég vil ekki koma nálægt þeim. Á sama tíma bjargaði blóðgjöf litlu systur minni. Held ég fari á morgun og sjái hvað gerist,“ segir hán.
