Viktor Ólason, markaðsfræðingur og fyrrverandi Heimdellingur, gerir upp við Sjálfstæðisflokkinn í beittum pistli í Morgunblaðinu í dag þar sem hann veltir fyrir sér hvað hafi orðið um flokkinn sem hann gekk ungur til liðs við og vann ötullega fyrir.
Viktor segir flokkinn hafa fjarlægst hugsjónir um einstaklingsfrelsi, frjáls viðskipti og skoðanafrelsi sem eitt sinn hafi heillað hann. Sérstaklega gagnrýnir hann það sem hann telur sífellt þrengra svigrúm fyrir aðrar skoðanir en línu forystunnar, meðal annars þegar kemur að Evrópusambandinu og evrunni.
„Þetta var flokkurinn minn“
„Ég ætla að játa nokkuð sem er orðið hálfgerð skammaryrðing á kaffistofum landsins: ég var í Heimdalli. Ekki bara skráður, heldur mættur. Fimmtán eða sextán ára hjólaði ég á milli Glæsibæjar og Langholtsskóla á kjördag, sótti lista yfir hverjir hefðu kosið og hverjir ekki og skilaði þeim í kosningamiðstöðina. Í Sigtúni sat ég við símann og bað fólk vinsamlegast að drífa sig á kjörstað. Þegar ég fékk bílpróf keyrði ég eldri borgara á kjörstað og heim aftur. Fólk sem átti erfitt um vik, en vildi ómögulega sleppa því að setja X við D. Þetta var flokkurinn minn,“ segir Viktor sem bætir við:
„Í dag les ég Morgunblaðið, hlusta á formanninn og kíki á þingflokkinn – og velti fyrir mér hvort ég hafi óvart hjólað inn í annan flokk á leiðinni heim úr Langholtsskóla 1993.“
Stétt með stétt – svo lengi sem þú ert sammála
Hann vísar til kjörorðs Sjálfstæðisflokksins, „stétt með stétt“, og segir það hafa endurspeglað þá hugsjón að ólíkar stéttir og ólíkar skoðanir ættu heima innan sama flokks.
Viktor segir því sérstakt að fylgjast með umræðunni innan flokksins í dag. „Flokkurinn rúmaði ólíkar skoðanir af því að hann treysti einstaklingnum til að hugsa sjálfur. Í dag er kjörorðið óbreytt á plakötunum. Í reynd hljómar það frekar eins og: stétt með stétt, svo lengi sem stéttin er sammála forystunni um Evrópusambandið, evruna, tolla og helst líka um veðrið. Að öðru leyti ríkir auðvitað fullkomið skoðanafrelsi.“
Segir Viktor það vera merkilegt afrek að flokkur frjálsra viðskipta og lágra tolla sé orðinn helsti talsmaður þess að Íslendingar megi alls ekki kíkja í „stærsta frjálsverslunarpakka álfunnar“ eins og hann orðar það.
„Það er eins og að stofna golfklúbb og banna félagsmönnum að tala um golf.“
Kratafylgifiskar og landráðamenn
Hann segir að gamla hugmyndin hafi verið einföld; við værum borgarar en ekki þegnar.
„Borgarinn hugsar, velur, gagnrýnir og tekur ábyrgð. Hann er stundum óþægilegur, sem er einmitt kosturinn. Þegninn fær hins vegar línuna, mætir á fundinn, klappar á réttum stöðum og spyr helst ekki. Hann er miklu handhægari. Sérstaklega fyrir forystu sem segist treysta einstaklingnum, svo lengi sem einstaklingurinn endurtekur réttu setninguna.“
Viktor segir því sérstakt að fylgjast með umræðunni innan flokksins í dag.
„Sá sem dirfist að nefna að evran sé mögulega ekki verri en krónan – sem hefur á síðustu áratugum hagað sér eins og táningur með kreditkort – er umsvifalaust stimplaður sem landráðamaður, ESB-sinni, kratafylgifiskur eða allt í senn. Í flokki frelsisins er skoðanafrelsið orðið skömmtunarvara. Það fæst gegn framvísun flokksskírteinis, undirskrift trúnaðarráðs og helst yfirlýsingu um að viðkomandi hafi aldrei hugsað hlýlega til Brussel.“
Viktor segir: „Ég hélt að við værum borgarar. Ekki þegnar. Ekki einu sinni þegnar Valhallar. En það er auðvitað notalegt að vita að einhver passi upp á hugsanirnar meðan maður bíður eftir næsta landsfundi.“
Hvert fór flokkurinn?
Viktor segir það skjóta skökku við að flokkur sem leggi áherslu á stöðugleika, agaða peningastefnu og lága vexti skuli verja krónuna, sem hann tengir við háa vexti, verðbólguskot og verðtryggð húsnæðislán. Krónan sé nánast orðin að þjóðartákni sem ekki megi ræða með gagnrýnum hætti. „Að efast um hana er eins og að efast um Þingvelli, þorrablótið eða ömmu sína,“ segir hann.
Viktor segist enn trúa á þau grunngildi sem hafi laðað hann að Sjálfstæðisflokknum á sínum tíma, meðal annars einstaklingsfrelsi, framtak, ábyrgð, frjáls viðskipti og lága skatta. Það sé einmitt þess vegna sem hann gagnrýni flokkinn nú.
Að hans mati hefur flokkurinn tekið aðra stefnu og treysti nú frekar á línu forystunnar en sjálfstæða hugsun einstaklinganna. Hann segist enn reiðubúinn að leggja sitt af mörkum fyrir þær hugsjónir sem hann vann fyrir á sínum yngri árum, en sé ekki lengur viss um að Sjálfstæðisflokkurinn sé sami flokkur.
„Og ég bíð enn eftir svarinu: Hvert fór hann, flokkurinn minn?“
