„Það getur aldrei verið á ábyrgð þolanda að stöðva gerandann. Sú ábyrgð liggur hjá samfélaginu öllu og ekki síst réttarkerfinu,“ segir Guðrún Ebba Ólafsdóttir, dóttir Ólafs Skúlasonar biskups, í aðsendri grein á Vísi.
Í greininni lítur Guðrún Ebba um öxl, en fimmtán ár eru nú liðin frá útkomu bókarinnar Ekki líta undan, þar sem hún greindi frá kynferðisofbeldi sem faðir hennar beitti hana.. Biskupsmálið hefur jafnframt verið áberandi í umræðunni á nýjan leik eftir að hlaðvarpssería Gabríelu Bryndísar Ernudóttur um málið vakti mikla athygli í vetur.
Taldi sig eina bera ábyrgð á uppgjörinu
Guðrún Ebba rifjar upp að þegar hún byrjaði að vinna úr afleiðingum ofbeldisins fyrir um tuttugu árum hafi hún fljótlega fundið fyrir sterkri ábyrgðartilfinningu.
„Ég taldi mig eina bera ábyrgð á því að uppgjör Biskupsmálsins færi fram. Ég vonaði jafnframt að slíkt uppgjör gæti orðið til góðs fyrir mig, fjölskyldu mína og kirkjuna og að aukin þekking á kynferðisofbeldi gæti varið börn gegn því að lenda í klóm kynferðisbrotamanna,“ segir Guðrún og rifjar upp að ekki allir hafi tekið henni fagnandi. Sumir hafi lagt stein í götu hennar en aðrir stutt hana dyggilega í baráttunni fyrir uppgjöri.
„Kynferðisofbeldi felur alltaf í sér valdbeitingu. Við sem höfum orðið fyrir slíku þekkjum tilfinninguna að vera vanmáttug og valdalaus. Með því að berjast fyrir uppgjörinu fann ég að ég var einhvers megnug og það var, þrátt fyrir mótlæti, á vissan hátt valdeflandi,“ segir Guðrún Ebba sem segir síðan:
„Þörfin fyrir að axla ábyrgð átti sér samt sársaukafyllri rætur. Hún spratt úr djúpstæðri sektarkennd og skömm. Slíkar tilfinningar eru algengar afleiðingar kynferðisofbeldis. Mér fannst ég á einhvern hátt samsek föður mínum ekki síst gagnvart Sigrúnu Pálínu og konunum sem stigu fram í febrúar 1996,“ segir hún en tekur svo fram að eitt þurfi að vera alveg skýrt:
„Ábyrgðina á ofbeldinu bar faðir minn einn.“
Baráttunni ekki lokið
Guðrún Ebba segir að baráttunni sé þó ekki lokið en næstkomandi fimmtudag, 20. ágúst, verður haldið málþing undir yfirskriftinni Vald og ábyrgð.
„Þar ætlum við að skoða hvert okkur hefur miðað, hvar við stöndum í dag og hvert við viljum stefna. Við þurfum að nefna hlutina réttum nöfnum, líta ekki undan og láta þolendur ekki sitja uppi með ábyrgðina á því að stöðva gerendur.“
Guðrún Ebba segir að ábyrgðin á því að stöðva gerandann þurfi að liggja hjá samfélaginu öllu og ekki síst réttarkerfinu.
„Við þurfum réttarkerfi sem þolendur geta treyst og samfélag sem hefur kjark til að takast á við erfið mál og gera þau upp. Ábyrgðin má aldrei lenda hjá þeim sem brotið var gegn.“
