Össur Skarphéðinsson, fyrrverandi ráðherra, segir að Sigmundur Davíð Gunnlaugsson formaður Miðflokksins hafi sannfært marga um að kjósa já í þjóðaratkvæðagreiðslunni 29. ágúst um hvort Ísland eigi að halda áfram aðildarviðræðum við Evrópusambandið. Það hafi ekki verið gott hjá andstæðingum aðildarviðræðna að stilla Ólafi Ragnari Grímssyni, fyrrum forseta, og Hannesi Hólmsteini Gissurarsyni, prófessor emeritus, sem óopinberu forystutvíeyki. Þá hafi Ólafur Ragnar sokkið djúpt með því að gefa í skyn að Kristrún Frostadóttir forsætisráðherra og Alþingi ætluðu sér ekki að leyfa þjóðinni að kjósa um mögulegan aðildarsamning.
Mikilvæg yfirlýsing hjá Guðrúnu
Össur, sem var utanríkisráðherra þegar Ísland sótti um aðild að ESB árið 2009, segir í ítarlegri færslu á Facebook að það hafi verið tvennt sem hafi verið eftirtektarvert í Silfrinu á mánudagskvöldinu, fyrir utan hvað stjórnandanum voru mislagðar hendur.
„Mikilvægast fannst mér að Guðrún Hafsteinsdóttir,sagði afdráttarlaust að yrði niðurstaða þjóðaratkvæðis síðar í mánuðinum JÁ, þá myndi Sjálfstæðisflokkurinn mæta af fullum þunga í samninga til að gæta hagsmuna Íslands. Sjálfstæðisflokkurinn mun því virða lýðræðið og hún sem formaður beita sér fyrir hagsmunum Íslendinga. Þetta var mjög mikilvæg yfirlýsing. Ef samningar bresta á mun þurfa allar raddir, ekki síst hinar skeptísku,“ segir Össur.
„Að sama skapi var augljóst að Sigmundur Davíð, sem 2009 lagði fram tillögu um skilyrta aðild að ESB, ætlar ekki að virða þjóðarviljann. Sigmundur ætlar að beita Miðflokknum til að leggjast þvert gegn samningum ef þjóðin segir JÁ. Öðru vísi var ekki hægt að skilja hann. Sigmundur og Miðflokkurinn ætla því ekki að virða vilja meirihlutans ef niðurstaðan er honum ekki að skapi. Það er líka mikilvægt að vita.“
Þá beinir hann spjótum sínum alfarið að Sigmundi Davíð og segir hann hafa halað inn mörg atkvæði fyrir áframhaldandi aðildarviðræðum: „Silfrið var reyndar minnisstæðast fyrir hysteríska framkomu Sigmundar Davíðs sem reyndi með ofbeldi hávaðans að þagga niður í Ingu Sæland þegar hann hafði engar varnir gegn orðum hennar. Hún saltaði hins vegar “frammíkallinn” einsog þykka síld í tunnu með tærum lýðræðisrökum. Í framhaldinu orgaði frammíkallinn svo ítrekað yfir Þorgerði Katrínu meðan stjórnandi sat hjá einsog blaktandi strá,“ segir hann.
„Það breyttist ekki fyrr en hinn skörulegi forsætisráðherra skipaði Sigmundi að leyfa “konunni að tala!”. Formaður Miðflokksins halaði atkvæði í hrönnum yfir á JÁ-ið með makalausri framkomu sinni.“
Kristrún ætli að rísa undir sínu hlutverki
Össur segir að umræðan í sumar hafi verið daufleg og stuðningsfólk aðildarviðræðna farið sér hægt, þar séu engir áberandi leiðtogar:
„Ég veit ekki hvort það er endilega gott. Ég hef frá upphafi talið að JÁ-ið vinni ekki traustan sigur nema Kristrún - stjarna Silfursins og trúverðugasti stjórnmálaleiðtogi samtíðarinnar - beiti sér að fullum þunga á lokaspretti baráttunnar. Kristrún ætlar sér greinilega að rísa undir því hlutverki og hefur nú boðað til fjöldafunda um landið,“ segir Össur.
„Út frá mínu taktíska sjókorti fór NEI-hreyfingin af stað alltof snemma. Hún kann að hafa toppað á vitlausum tíma, og lokahnykkurinn, sem greinilega átti að vera “fundur með tveimur forsetum”, Ólafi Ragnari og Carl Baudenbacher, rann út í sandinn. Myndir af þeim fundi birta líka mjög merkilegt úrtak úr þjóðinni sem bendir til að sigurinn, sem NEI-hreyfingin taldi vísan framanaf, er síður en svo í hendi. Á meðan smýgur “JÁ til að SJÁ” enda eitt besta slagorð seinni tíma, og virkar vel.“
Fundurinn með Baudenbacher “non-event”
Andstæðingar aðildarviðræðna hafi ólíkt hinum eignast ótvíræðna leiðtoga í Ólafi Ragnari og Hannesi Hólmsteini.
„Ólafur Ragnar er semsagt orðinn helsta fallstykki NEI-hreyfingarinnar. Kanski ætlaði hann sér það ekki - en honum hefur alla vega verið ýtt út í það hlutverk. Sigri NEI-ið munu hann og aðrir þakka það Ólafi. Tapi NEI-ið verður hann hinn stóri lúser. Hann hefur einfaldlega sett sig í þá stöðu,“ segir Össur.
„En er það sniðugt eða hollt fyrir NEI-hreyfinguna að hafa í reynd gert Ólaf Ragnar og Hannes Hólmstein að forystutvíeyki baráttunnar? Ég er ekki viss um það. Sjálfum blæðir mér í augum að sjá gamlan samferðamann allt í einu kominn í forystu sveitar auðmanna og hálaunastóðs, þar sem hin virka baráttusveit samanstendur að stórum hluta af gaddfreðnum kjarna Sjálfstæðisflokks og Miðflokks.“
Össur segir að fundurinn með svissneska lögfræðingnum Carl Baudenbacher hafi greinilega átt að vera lokahnykkurinn í baráttunni.
„Af honum spurðust hins vegar engar marktækar fréttir nema góður brandari Ólafs Ragnars um Jón Baldvin, Guðna Ágústsson og Guðlaug Þór sem sátu með honum á fremsta bekk. Það var vissulega tvíræður og eitraður húmor sem hlægja mátti að enda Ólafur umgengist ironíska húmorista á sinni ævi. Að öðru leyti var fundurinn fréttaleysa, autt blað, “non-event”,“ segir Össur. Þá hafi Hannes klúðrað málum þegar kom að því að fá hátíðarsal Háskóla Íslands.
Ólafur Ragnar hafi sokkið djúpt
Össur segir að umræðan hafi verið heldur átakalítil og farið fram að mestu innan málefnalegra marka, á því sé þó ein undantekning:
„Ólafur Ragnar sökk dýpra en allir aðrir þegar hann gerði Kristrúnu Frostadóttur og Alþingi tortryggileg með því að segja að engin trygging væri fyrir því að þjóðin fengi að kjósa um hugsanlegan samning við ESB sem leiddi af jáyrði í þjóðaratkvæðagreiðslunni,“ segir Össur.
Vísar hann í viðtal Ólafs Ragnars í Spjallinu með Frosta Logasyni á Brotkasti þar sem Ólafur Ragnar sagði:
„Það er ekkert í ferlinu, hvorki af hálfu Evrópusambandsins né af hálfu íslenska stjórnkerfisins, sem gerir það nauðsynlegt að hafa aðra þjóðaratkvæðagreiðslu.“
Ólafur Ragnar tók þó fram að honum þætti mjög óeðlilegt ef endanlegur samningur yrði ekki lagður fyrir þjóðina. Ekki væri þó hægt að ganga út frá því fyrir fram sem tryggri niðurstöðu. „Það yrði mjög skrýtið, en ég vek bara athygli á því: Það er engin trygging fyrir því.“
Össur er ekki sáttur við þessi ummæli og segir:
„Þetta var á mörkum þess að segja við þjóðina að Kristrún forsætisráðherra sé að ljúga og sitji með ríkisstjórninni á svikráðum við Íslendinga.“
Enginn fótur hafi verið fyrir þessu: „Fyrir þessu var enginn fótur, ekkert tilefni enda hreinn uppspuni gamals áróðursmeistara. Vel má vera að Ólafur Ragnar telji stöðu NEI-hreyfingarinnar þannig að óhjákvæmilegt sé að grípa til örþrifaráða. En svona málflutningur er einfaldlega sorglegur, og engum boðlegur.“
