Augu heimsins eru á Íslandi í dag þegar almyrkvi á sólu gengur yfir vestanvert Ísland. Almyrkvinn fer yfir vestanvert Ísland á örfáum mínútum, frá Vestfjörðum um kl. 17:44 til Reykjanesskaga um kl. 17:49. Annars staðar á landinu sést deildarmyrkvi.
Samkvæmt upplýsingum Veðurstofunnar verður verður sólin í vestsuðvestri, um 25° yfir sjónbaug. Veðurspá sem var gerð í gærkvöldi segir að útlit sé fyrir skýjuðu og vætusömu veðri á stórum hluta almyrkvaslóðarinnar, líkur séu á að skýjahulan rofni við Breiðafjörð og á Vestfjörðum. Talsverð óvissa er þó í spánni og má búast við að önnur spá líti dagsins ljós síðar í dag. Sjá sólmyrkvaveðurspá Veðurstofunnar.
„Við vitum ekkert“
Bandaríska dagblaðið New York Times fjallar ítarlega um sólmyrkvann í blaðinu í dag og er rætt við nokkra heimamenn, þar á meðal Margréti Brynjólfsdóttur sem býr á Vestfjörðum, segir hún við blaðið:
„Þetta er versta landið til að fylgjast með sólmyrkva,“ og vísar til veðurfarsins. Segir í umfjölluninni að Íslendingar séu þó vanir óstöðugu veðurfari og það megi búast við að margir verði á ferðinni þangað sem veðurspáin spáir minnstu skýjahulunni. „Í stuttu máli, enginn veit hvert neinn á að fara.“
Þá er rætt við Birnu Mjöll Atladóttur sem rekur Hótel Breiðavík þar sem sólmyrkvinn á að vara í meira en tvær mínútur. „Við erum eins undirbúin og við getum,“ segir hún. Búið er að koma fyrir tíu klósettum og panta mikið magn af mat. Það gæti þó verið að lítið verði að gera ef veðurspáin spáir skýjahulu þar. „Við vitum ekkert,“ segir hún og andvarpar.
Birna Mjöll tók við fyrstu bókuninni fyrir fjórtán árum, þá hélt hún að það væri einhver brandari. „Hvernig eigum við að undirbúa okkur?,“ spyr hún hlægjandi. „Eigum við von á hundrað manns – þúsund manns – eða hvað?“
Siggi Gunnars rekinn á gat
Ýmsar sögusagnir hafa verið um sólmyrkvagleraugu. Ein sagan snýr að því að fólk sem hefur farið í laseraðgerð á augum megi ekki fylgjast með sólmyrkvanum eins og aðrir. DV bar þetta undir Ólaf Má Björnsson, augnlækni hjá Sjónlagi, hann segir þetta alrangt. „Fólk sem farið hefur í laseraðgerð er eins og annað fólk,“ segir Ólafur Már. Sem augnlæknir veit hann hversu mikilvægur miðpunkturinn í augnbotninum er mikilvægur og viðkvæmur, mælir hann helst með því að gjóa augum stuttlega í almyrkvanum að sólinni frekar en að stara lengi í einu.
Í þessu myndbandi bandrísku geimferðastofnunarinnar, NASA, má sjá hvernig sólmyrkvinn kemur yfir jörðina og almyrkvinn færist yfir vestanvert landið.
Fjölmiðlamaðurinn Sigurður Þorri Gunnarsson, Siggi Gunnars, sem er staddur á Ólafsvík á Snæfellsnesi, sagði í Morgunútvarpinu á Rás 2 í morgun að nokkrar myndavélar verði staðsettar um allt land til að hægt verði að sjá almyrkvann í sjónvarpinu. Var hann spurður hvort það þurfi sólmyrkvagleraugu til að horfa á almyrkvann í sjónvarpinu. „Þarna rakstu mig á gat!,“ sagði hann.
„Nei ég held ekki. Við erum með svipaðar græjur framan á myndavélunum eins og eru í sólmyrkvagleraugunum þannig að ég efast um það. Ég er 99 prósent viss um að það þurfi ekki. En kannski er það gott upp á stemminguna.“
Demantshringur, blossaperlur og ormaskuggar
Ítarlega er fjallað um almyrkvann á vef Veðurstofunnar, byggir sú umfjöllun á skrifum Þórðar Arasonar. Þar segir að skýjahula þurfi ekki að útiloka sterka upplifun. „Þunn skýjahula, blika eða mistur getur stundum gert birtubreytingarnar mjög áhrifamiklar, sérstaklega þegar sólin er lágt á lofti. Í alskýjuðu veðri verður upplifunin hins vegar allt önnur og mörg fyrirbæri sjást ekki.“
Almyrkvinn verður sá þrettándi yfir Íslandi frá upphafi byggðar, síðast var almyrkvi árið 1954. Segir að við almyrkva geti ýmislegt óvenjulegt sést. „Birtan breytist, litir verða kaldari, dýr geta brugðist við eins og nótt sé að skella á og við góðar aðstæður geta sést fyrirbæri sem sjást ekki við venjulegan deildarmyrkva. Skýjafar ræður þó miklu um hvað sést.“
Þegar það dimmir í aðdraganda almyrkvans geti litir orðið óvenjulegur. „Umhverfið getur orðið bláleitara og virst kaldara en við venjulegt sólarlag,“ segir í umfjölluninni. „Rétt áður en almyrkvi skellur á geta sést svokallaðir ormaskuggar, ljósar og dökkar línur sem virðast dansa á jörðinni. Síðustu sólargeislarnir geta einnig brotnað upp í aðskilda ljósdepila, svokallaðar blossaperlur, vegna fjalla og dala við jaðar tunglsins. Rétt fyrir eða eftir almyrkvann getur síðan sést demantshringur, þegar síðustu geislar sólar mynda bjartan punkt ásamt ljóshring umhverfis tunglið.“
Það má svo taka niður sólmyrkvagleraugun í stutta stund og horfa á sólina hulda tunglinu. „Þá getur sólkórónan orðið sýnileg umhverfis sólina. Birtan getur minnkað svo mikið að við góðar aðstæður má greina bjartar stjörnur og reikistjörnur í kringum myrkvaða sólina,“ segir í umfjölluninni. „Almyrkvi stendur þó stutt og margt gerist á örskammri stundu. Aðalatriðið er að njóta upplifunarinnar.“
