Atvinnuvegaráðuneytið hefur staðfest ákvörðun Matvælastofnunar um vörslusviptingu á ketti í eigu konu eftir að sambýlismaður hennar beitti köttinn miklu ofbeldi en kötturinn hlaut alvarlega áverka eftir aðfarir mannsins. Vísaði parið meðal annars til þess að dýralæknar hefðu misskilið lýsingar manns hennar á atvikum málsins og að um slys hefði verið að ræða.
Matvælastofnun fjarlægði köttinn til frambúðar, með formlegri vörslusviptingu, af heimilinu í nóvember á síðasta ári. Áður hafði kötturinn verið tekinn úr vörslu konunnar til bráðabirgða. Konan kærði ákvörðunina samdægurs til atvinnuvegaráðuneytisins.
Í október 2025 barst stofnuninni ábending frá dýralækni sem sagði konuna hafa komið með köttinn til meðferðar eftir að sambýlismaður hennar hefði ítrekað lamið köttinn. Hafi konan sagt að maðurinn hefði brugðist svona við eftir að kötturinn hefði bitið hann og ekki viljað sleppa.
Tjáði dýralæknirinn Matvælastofnun að kötturinn hefði verið í andnauð, bólginn í andlitinu, með blóðnasir, blóðsprengd augu og blóðtaum frá öðru auganu. Þá hafi kötturinn veigrað sér við að ganga og hlíft sérstaklega hægri framfæti. Við skoðun hafi komið í ljós blæðingar bak við augað, inn í augnslímhimnur og sár á hornhimnu. Á þeim tíma hafi ekki verið tekin röntgenmynd af kettinum en grunur hafi verið um beinbrot, en síðar komið í ljós að sú var ekki raunin.
Taldi dýralæknirinn að viðbrögð mannsins hefðu verið ýkt og ónauðsynleg og stefnt lífi kattarins í hættu. Sagði dýralæknirinn ekki æskilegt að kötturinn færi aftur á heimilið.
Svipting
Tveimur dögum eftir að ábending dýralæknisins barst var ákveðið á fundi hjá Matvælastofnun að taka köttinn úr umsjá konunnar til bráðabirgða, en hann var enn þá inniliggjandi á dýraspítala. Samtímis var boðað að ráðist yrði í kjölfarið í vörslusviptingu til frambúðar.
Í fundargerð frá Matvælastofnun kom fram að auk þess að vera í andnauð hafi kötturinn verið með alvarlega höfuðáverka. Honum hafi verið komið í stöðugt ástand en þó blætt bæði úr augntóftum og nösum. Einnig hafi komið í ljós blæðingar inni í augum og sár á hornhimnu annars augans. Þá hafi verið teknar myndir af dýrinu og þær sýnt að blæðingarnar voru verulegar, meðal annars þar sem hvítur feldur á bringu þess hafi verið rauðlitaður. Einnig hafi mátti sjá stóran marblett hægra megin á höfði kattarins en höfuð hans verið verulega bólgið.
Konunni var tilkynnt símleiðis að hún yrði vörslusvipt kettinum og hefði viku til að andmæla. Konan greindi frá því í símtalinu að maður hennar hefði verið að klippa neglurnar á kettinum þegar hann hafi óvart klippt inn í kviku. Kötturinn hafi þá bitið djúpt í húð hans og ekki sleppt takinu. Þess vegna hafi hann slegið köttinn frá sér.
Daginn eftir símtalið var konunni tilkynnt um að hún yrði vörslusvipt kettinum til frambúðar og hefði viku til að andmæla því.
Slys
Í andmælabréfi sagði konan að um hræðilegt slys hefði verið að ræða. Maður hennar hefði óvart klippt inn í kviku þegar hann hafi verið að klippa neglurnar á kettinum. Kötturinn hafi þá klórað hann djúpt en við það hafi manni hennar brugðið og slegið frá sér með þeim afleiðingum að kötturinn hafi orðið fyrir höggi.
Konan sagði og hún maki hennar hörmuðu atvikið mjög og gerðu sér fulla grein hversu alvarleg meiðsl kattarins. Krafðist hún þess að fá köttinn til baka og sagðist myndu láta fagfólk klippa neglur hans framvegis.
Í byrjun nóvember var andmælum konunnar hafnað og tekin ákvörðun um varanlega vörslusviptingu á kettinum.
Skilaboðin
Í ákvörðuninni um vörslusviptingu var meðal annars vitnað til skýrslu dýralæknisins sem sagði konuna hafa leyft sér að hlusta á tvenn hljóðskilaboð sem sambýlismaðurinn sendi henni.
Í fyrri skilaboðunum hafi hann sagst hafa verið að gefa kettinum og hinum kettinum á heimilinu að borða þegar kötturinn sem slasaðist hafi farið í veg fyrir hann. Hafi maðurinn þá sagst hafa ýtt kettinum frá sér og talið að kötturinn hafi þá líklega rekist utan í vegg. Í seinni skilaboðunum hafi hins vegar komið fram áðurnefnd skýring um að hann hafi klippt of djúpt þegar hann var að klippa neglurnar á kettinum, sem hafi þá brugðist við með biti og hann þá slegið köttinn. Hafi hann síðan reynt að þurrka sjáanlegt blóð úr nösum kattarins sem hafi þá bitið sig aftur og hann þá á ný slegið köttinn. Maðurinn hafi sagt þetta hafa gengið svona í nokkur skipti í viðbót og því greinilega slegið köttinn ítrekað.
Misskilningur
Í kæru sinni til atvinnuvegaráðuneytisins sagði konan að þegar maður hennar sendi skilaboðin hafi hann verið í verulegu áfalli og með áverka eftir köttinn og sjálfur á leið á sjúkrahús. Hann hafi séð eftir viðbrögðum sínum og þegar hann hafi sagst hafa slegið köttinn ítrekað hafi hann ekki meint að það hafi verið viljaverk. Þessi lýsing hans, sem hafi verið á ensku sem væri ekki móðurmál hans, hafi líklega verið misskilin sem svo að hann væri að játa að hafa vísvitandi slegið köttinn. Um slys hafi verið að ræða ekki viljaverk.
Vildi konan meina að kötturinn hafi búið við gott atlæti á heimilinu og Matvælastofnun hafi hvorki heimsótt heimilið né rætt við mann hennar. Betri rannsókn hefði skilað skýrari mynd af málinu. Fór konan fram á að ráðuneytið ógilti ákvörðun Matvælastofnunar og að hún fengi köttinn aftur.
Í andsvörum stofnunarinnar kom m.a. fram að það stæðist ekki að um slys hafi verið ræða. Áverkarnir á kettinum hafi verið of alvarlegir til þess að sú skýring héldi vatni.
Áttu að láta lögguna vita
Atvinnuvegaráðuneytið segir í sinni niðurstöðu köttinn hafa verið með alvarlega áverka og þær upplýsingar sem dýralæknirinn hafi haft undir höndum hafi bent til þess að kötturinn hefði sætt illri meðferð. Fullt tilefni hafi því verið fyrir Matvælastofnun til að bregðast við og hefja rannsókn á atvikum málsins.
Ráðuneytið segir þann annmarka vera á málsmeðferð Matvælastofnunar að hafa ekki látið lögreglu vita af málinu eins og áskilið sé í lögum um velferð dýra. Kötturinn hafi hins vegar verið á dýraspítala þegar hann var tekinn úr vörslu konunnar og því hafi aðkoma lögreglu ekki verið jafn brýn. Hlutverk lögreglu sé fyrst og fremst að tryggja að Matvælastofnun geti framkvæmt vörslusviptingu. Þessi annmarki á málsmeðferðinni dugi ekki til að ógilda vörslusviptinguna.
Segir ráðuneytið að aðstæður hafi verið þannig að vörslusvipting hafi ekki þolað neina bið og nauðsynlegt hafi verið að grípa þegar í stað til aðgerða til að tryggja velferð kattarins. Ákvörðun um vörslusviptingu á kettinum er því staðfest.
