Ólafur Ragnar Grímsson fyrrverandi forseti Íslands gagnrýnir frá ýmsum hliðum þá sem segjast ætla að segja já í atkvæðagreiðslunni 29. ágúst næstkomandi til að sjá hvers lags aðildarsamningur að Evrópusambandinu geti staðið Íslandi til boða. Slík rök standist ekki og að slíku verði hlegið innan Evrópusambandsins. Hann leggur einnig áherslu á það sé engin formleg eða lagaleg trygging fyrir því að fari svo að aðildarviðræður yrðu teknar upp og að út úr þeim komi aðildarsamningur að slíkur samningur yrði þá lagður fyrir þjóðina, til samþykktar eða synjunar.
Ólafur Ragnar ræðir Evrópusambandsmálin frá þessum og ýmsum öðrum hliðum í þættinum Spjallið með Frosta Logasyni á efnisveitunni Brotkast.
Um þjóðaratkvæðagreiðslu um hugsanlegan aðildarsamning segir Ólafur Ragnar í broti úr þættinum sem gert hefur verið öllum aðgengilegt:
„Það er engin trygging fyrir því að það verði önnur þjóðaratkvæðagreiðsla.“
Aðspurður nánar út í þetta segir Ólafur Ragnar:
„Það er bara staðreynd málsins. Það er ekkert í ferlinu hvorki af hálfu Evrópusambandsins né af hálfu íslenska stjórnkerfisins sem gerir það nauðsynlegt að hafa aðra þjóðaratkvæðagreiðslu. Alveg eins og Jóhanna og Steingrímur gátu farið í þennan leiðangur á sínum tíma með einfaldri samþykkt Alþingis þá getur dugað einföld samþykkt Alþingis.“
Þing og þjóð
Frosti bendir þá Ólafi Ragnari á að sögulega séð yrði það varla liðið að aðildarsamningur yrði ekki lagður fyrir þjóðina heldur eingöngu Alþingi:
„Það er það sem þú segir. Þess vegna segi ég já, já ef það verður samþykkt já þá verður vonandi önnur þjóðaratkvæðagreiðsla en það er engin trygging fyrir því. Í eðli sínu er þetta bara kosningaloforð frá Þorgerði Katrínu að það verði önnur þjóðaratkvæðagreiðsla.“
Fordæmi séu fyrir því að íslenskir stjórnmálaflokkar efni ekki kosningaloforð í Evrópusambandsmálum.
Ólafur Ragnar tekur undir það með Frosta að það yrði skrýtið ef aðildarsamningur yrði ekki borinn undir þjóðina. Hann segir að þeir sem segi já 29. ágúst séu að veðja á þá óvissu að út úr aðildaraðviðræðum komi samningur og að ef slíkur samningur náist að þá verði meirihluti á Alþingi fyrir því að bera hann undir þjóðina.
Þess ber að geta Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir utanríkisráðherra hefur ítrekað sagt að aðildarsamningur yrði borinn undir þjóðina og það sama hefur Kristrún Frostadóttir forsætisráðherra gert nú síðast í viðtali við hlaðvarpið The Rest is Politics.
Það er hins vegar skýrt í lögum um þjóðaratkvæðagreiðslur að þær eru ráðgefandi og Alþingi ályktar um hvaða málefni skulu borin undir þjóðina. Eftir því sem DV kemst næst er það eina sem Alþingi er skylt að bera undir þjóðina ákvörðun þingsins um að víkja forseta Íslands úr embætti en fjallað er um þá skyldu í 11. grein stjórnarskrárinnar.
Það verður því ekki betur séð að það sé rétt að lagalega séð beri stjórnvöldum engin skylda til þess að bera aðildarsamning við Evrópusambandið undir þjóðina. Hvort það sé hins vegar yfirhöfuð pólitískt mögulegt og hvort slítk athæfi væri ekki banabiti viðkomandi ríkisstjórnar er hins vegar annað mál sem halda má fram að Ólafur Ragnar geri full lítið úr.
