Gunnar Axel Gunnarsson, viðskipta- og stjórnsýslufræðingur og fyrrverandi bæjarstjóri í Vogum, segir langvinn Covid-veikindi hafa haft gríðarleg áhrif á líf sitt og fjölskyldu sinnar undanfarin tvö ár.
Hann segist jafnframt hafa orðið var við fordóma í garð fólks sem glímir við sjúkdóminn, bæði í samfélaginu og innan heilbrigðiskerfisins, og hvetur stjórnvöld til að bæta aðgengi að sérhæfðri endurhæfingu og stuðningsþjónustu.
Frá þessu greinir Gunnar Axel í aðsendri grein sem birtist á vef Vísis í morgun.
Einkennum fjölgað og heilsan versnað
Hann segir að frá því hann lét af störfum sem bæjarstjóri fyrir rúmu einu og hálfu ári hafi hann lítið tjáð sig opinberlega um heilsu sína. Hann rifjar upp að greint hafi verið frá því á sínum tíma að hann hefði greinst með langvinnan Covid-sjúkdóm en þrátt fyrir að hafa lagt sig allan fram um að vinna að bættri heilsu hafi ástand hans versnað.
„Líkt og hjá mörgum sem eru að glíma við sama sjúkdóm eða skylda sjúkdóma þá hefur einkennunum fjölgað og heilsan versnað,“ skrifar hann.
Hann segir að þrátt fyrir að hafa áður verið mjög virkur og hreyft sig mikið hafi hann lítið getað hreyft líkama sinn í rúm tvö ár. Jafnframt hafi samfélagsþátttaka hans verið mjög takmörkuð og veikindin haft veruleg áhrif á lífsgæði fjölskyldunnar.
Fundið fyrir fordómum
Gunnar Axel segir að reynslan af veikindunum hafi einnig kennt honum að fordómar gagnvart þessum sjúklingahópi séu enn til staðar.
„Eins og flestir ef ekki allir sem greinast með ákveðna sjúkdóma þá hef ég fundið fyrir talsverðum fordómum í samfélaginu og því miður einnig innan heilbrigðiskerfisins,“ skrifar hann.
Hann bendir á að sérfræðingar hafi ítrekað lýst því yfir að sjúklingar með langvinnan Covid-sjúkdóm, ME og skylda sjúkdóma búi við eina mestu sjúkdómsbyrði sem þekkist. Þrátt fyrir það sé sérhæfð þjónusta fyrir þennan hóp mjög takmörkuð hér á landi, einkum þegar kemur að endurhæfingu og stuðningi.
Að mati Gunnars Axels ætti aðgengi að slíkri þjónustu að ráðast af þörfum sjúklinga en ekki sjúkdómsgreiningu. Hann bendir á að sérhæfð endurhæfing, sálfélagslegur stuðningur, fræðsla og jafningjastuðningur geti skipt sköpum fyrir fólk sem glímir við langvinn veikindi, bæði hvað varðar lífsgæði og möguleika á að snúa aftur til vinnu eða náms.
Hann telur jafnframt að fjárfesting í slíkri þjónustu myndi skila sér til baka með minna álagi á heilbrigðiskerfið og lægri samfélagskostnaði til lengri tíma litið.
Fleiri standa frammi fyrir sambærilegum vanda
Í greininni segir Gunnar Axel að fleiri sjúklingahópar standi frammi fyrir sambærilegum vanda, þar á meðal fólk með ME, POTS og einstaklingar sem hafi orðið fyrir heilsutjóni vegna umhverfisáreitis, svo sem myglusveppa eða loftmengunar. Hann varar við því að skortur á viðeigandi þjónustu geti leitt til versnandi heilsu, minni atvinnuþátttöku og aukins kostnaðar fyrir samfélagið.
Að lokum skorar hann á heilbrigðisráðherra, ríkisstjórnina og Alþingi að setja uppbyggingu sérhæfðrar stuðnings- og endurhæfingarþjónustu í forgang. Ef ríkið sjái sér ekki fært að reka slíka þjónustu sjálft telur hann koma til greina að stofna sjálfseignarstofnun með fjárframlögum frá hinu opinbera, en leggur áherslu á að ekki sé sanngjarnt að gera ráð fyrir að langveikir sjúklingar beri sjálfir ábyrgð á því að byggja slíka þjónustu upp.
„Tökum því nú höndum saman, setjum jafnræðið í forgrunn og gerum það sem er best fyrir þá sem þurfa á nauðsynlegri heilbrigðisþjónustu að halda og styrkjum þannig samfélagið sem eina jákvæða heild,“ segir hann að lokum.
