Vilhjálmur Birgisson, formaður SGS og Verkalýðsfélags Akraness, leggur til að bæta við spurningu í þjóðaratkvæðagreiðsluna 29. ágúst næstkomandi og spyrja hvort þjóðin vilji láta banna verðtryggingu á neytendalánum. Í þjóðaratkvæðagreiðslunni verður spurt hvort þjóðin vilji hefja á ný aðildarviðræður við Evrópusambandið en Vilhjálmur hefur lýst sig andsnúinn inngöngu Íslands í ESB.
„Ef við treystum þjóðinni til að taka afstöðu til eins stórs máls um framtíð Íslands, af hverju ættum við þá ekki að treysta henni til að segja sína skoðun á öðrum grundvallarmálum sem hafa bein áhrif á fjárhag heimilanna og lífskjör almennings?,“ segir hann í færslu á Facebook.
„Af hverju ekki að nýta þjóðaratkvæðagreiðsluna 29. ágúst og spyrja þjóðina líka: Vilt þú að verðtrygging verði bönnuð með öllu á neytendalánum einstaklinga og heimila?“
Spurningin felur í sér fleiri spurningar: „Vilt þú að bannað verði að vísitölutengja samninga þannig að verðbólga leiði ekki sjálfkrafa til hækkunar á leigu, gjaldskrám, þjónustu og öðrum skuldbindingum almennings? Vilt þú að Landsbankinn verði gerður að raunverulegum samfélagsbanka sem hafi það að markmiði að bjóða almenningi lægri vexti og lægri þjónustugjöld og veita öðrum fjármálafyrirtækjum raunverulegt samkeppnislegt aðhald?“
Spyrja hvort þjóðin vilji höggva á verðbólgukeðju
Vilhjálmur segir að þetta séu ekki aukaatriði: „Þetta eru mál sem snerta nánast hvert einasta heimili í landinu. Verðtryggingin hefur í áratugi tryggt að verðbólguáhættunni sé að stórum hluta velt yfir á skuldara. Vísitölutengdir samningar sjá síðan til þess að verðbólgan getur sjálfkrafa leitt til hækkunar á leigu, gjaldskrám og ýmiss konar þjónustu. Hækkanirnar ganga síðan áfram í gegnum hagkerfið og geta ýtt undir frekari verðbólgu,“ segir hann.
„Af hverju ættum við ekki að spyrja þjóðina hvort hún vilji höggva á þessa sjálfvirku verðbólgukeðju? Við heyrum líka sífellt að við þurfum að ganga í Evrópusambandið til að fá lægri vexti og betri kjör fyrir heimilin. En við getum tekið fjölmargar ákvarðanir sjálf hér og nú til að bæta stöðu íslenskra heimila.“
Með þessu sé hægt að banna verðtryggingu á neytendalánum og sjálfvirka vísitölutengingu samninga.
„Við getum gert Landsbankann að öflugum samfélagsbanka sem býður lægri vexti og þjónustugjöld og skapar raunverulega samkeppni á bankamarkaði. Til þess þurfum við ekkert leyfi frá Brussel. Þetta getum við ákveðið sjálf.“
Til þess sé aðild að ESB
Færsla Vilhjálms hefur vakið mikla athygli og hafa margir bent á að Evrópuleiðangrinum sé einmitt ætlað að taka á atriðum sem þessum. Guðfinna Jóhanna Guðmundsdóttir, lögmaður og fyrrum borgarfulltrúi, segir einfaldlega:
„Spurðu nú vini þína í Áfram Ísland af hverju þeir eru ekki fyrir löngu búnir að þessu.“
Hallgrímur Óskarsson hjá Carbon Iceland segir að það sé hægt að halda endalaust áfram með spurningar. „Og líka hitt og hitt og hitt. Svo er hægt að gera nógu langan lista yfir eitthvað sem mætti kjósa um og þannig fá sem flesta til að dæsa og segjast bara þá ætla ekki að kjósa um neitt. Er varla innlegg í umræðuna um það sem á að kjósa um.“
Páll nokkur segir að Vilhjálmur sé að færa umræðuna út á hliðargötu:
„Verðtrygging, Landsbankinn og vísitölutenging eru mikilvæg mál, en þau eru ekki það sem þjóðin er að kjósa um 29. ágúst. Alþingi getur breytt þeim lögum hvenær sem er. ESB-málið er allt önnur umræða. Það er betra að ræða eitt mál í einu en að rugla þeim saman.“
Snorri nokkur segir að mál á borð við verðtryggingu neytendalána séu bestu rökin fyrir því að ganga í Evrópusambandið, þannig sé stjórnin tekin af fólki sem hefur ekkert gert í verðtryggingunni og vöxtum. „Lætur þetta viðgangast áratugum saman með tilheyrandi hörmungum fyrir almenning. Þeir sem verja það kerfi sem múlbindur okkur í skuldafangelsi fákeppnis, kvótagreifa, hagsmunaaðila og okurvaxta.“
Þingmaðurinn fyrrverandi Þór Saari er ekki bjartsýnn fyrir neinu: „Það er ekki verið að treysta þjóðinni fyrir einu eða neinu. Þetta er "ráðgefandi þjóðaratkvæðagreiðsla," hvað svo sem það nú er, og því marklaus með öllu sem slík.“
