Sigurður Helgi Pálmason, þingmaður Flokks fólksins, segir mengun í kringum gömlu ratsjár- og loftvarnarstöðina á Heiðarfjalli vera hættulega. Rannsóknir sýni að þar séu PCB-efni, blý, asbest og olíuefni, í styrk sem sé langt umfram viðmiðunarmörk. Mengunin sé ekki bundin við ratsjárstöðina heldur berist hún með grunn- og yfirborðsvatni til stuðurs.
Sigurður bendir á að PCB-efni séu sérstaklega varasöm og sum þeirra séu þekktir krabbameinsvaldar.
Hann kallar eftir fullnægjandi hreinsun á svæðinu og ætlar að sér, sem stjórnarþingmaður, að beita sér í málinu.
Pistill Sigurðar á Facebook um málið er eftirfarandi:
„Vil ég eitur á diskinn minn? Því er auðsvarað nei.
Þessa vikuna hef ég verið fyrir austan með strákunum mínum. Ég hef alltaf lagt mikla áherslu á að kenna þeim að bera virðingu fyrir náttúru Íslands, ganga vel um landið og skilja að okkur ber skylda til að skila því til næstu kynslóða í betra ástandi en við tókum við því.
Í dag lá leið okkar aftur út á Langanes. Ég ákvað að keyra upp að gömlu ratsjár- og loftvarnarstöðinni á Heiðarfjalli. Ég vissi lítið um sögu staðarins og hafði ekki lesið mér sérstaklega til áður en við lögðum af stað.
Þegar upp var komið blasti við okkur eitt hús sem enn stendur. Á því var skilti þar sem gestum er boðið að skoða sig um, en jafnframt tekið fram að það sé alfarið á þeirra eigin ábyrgð vegna mengunar á svæðinu.
Eftir að við höfðum lesið skiltið saman kom spurning frá öðrum syni mínum sem ég átti dálítið erfitt með að svara:
„Pabbi, hver á að sjá um að laga þetta?“
Svarið var í raun einfalt: Ég – eða öllu heldur við sem förum með stjórn landsins.
Ég hef setið síðari hluta dagsins og lesið mér til um málið. Ég verð að viðurkenna að ég er hálf orðlaus.
Rannsóknir hafa sýnt að á Heiðarfjalli eru PCB-efni, blý, asbest og olíuefni í styrk langt umfram viðmiðunarmörk. Þar hafa einnig fundist sink og kvikasilfur. Mengunin er ekki eingöngu bundin við gömlu ratsjárstöðina og ruslahauginn við hana, heldur berst hún með grunn- og yfirborðsvatni til suðurs.
PCB-efni eru sérstaklega varasöm. Þau brotna mjög hægt niður í náttúrunni, safnast upp í fituvef manna og dýra og geta magnast upp eftir því sem ofar dregur í fæðukeðjunni. Sum PCB-efni eru þekktir krabbameinsvaldar og langvarandi útsetning getur meðal annars haft skaðleg áhrif á æxlun, þroska og ónæmiskerfið. Blý getur einnig safnast upp í lífverum og haft alvarleg áhrif á taugakerfið, sérstaklega hjá börnum og ungviði.
Áhættumat hefur sýnt að mengunin geti skapað hættu fyrir bæði fólk og dýr. Styrkur hennar í vatns- og jarðvegssýnum hefur verið það mikill að talið hefur verið nauðsynlegt að rannsaka sérstaklega dýraafurðir af svæðinu. Matvælastofnun ráðlagði landeigendum jafnframt að neyta hvorki fisks né eggja þaðan á meðan óvissa ríkti um mengunina.
Umhverfisstofnun lét setja upp viðvörunarskilti, stóð fyrir ítarlegum rannsóknum á jarðvegi, grunnvatni og yfirborðsvatni og hóf undirbúning frekari rannsókna og hreinsunaraðgerða. Alþingi samþykkti raunar þegar árið 2021 að gera ætti tímasetta áætlun um kostnað og hreinsun svæðisins.
Samt hefur fólk bent á þetta umhverfisslys árum og áratugum saman án þess að fullnægjandi hreinsun hafi farið fram.
Ég skil heldur ekki hvernig það getur staðist að sauðfé og lömb gangi þarna um allt. Ef opinberar rannsóknir sýna að mengunin geti ógnað dýrum, að forðast beri neyslu gróðurs og yfirborðsvatns og að rannsaka þurfi afurðir af svæðinu, þá dugar ekki að setja upp skilti og vona það besta.
Eftir helgi mun ég hafa samband við Umhverfis- og orkustofnun og óska eftir skýrum svörum um stöðu málsins: Hvaða rannsóknir hafa farið fram á fiski, eggjum, sauðfé og öðrum afurðum? Hvaða ráðstafanir hafa verið gerðar vegna beitar á svæðinu? Hvar stendur hreinsunaráætlunin? Hvað hefur tafið framkvæmdir og hvenær verður loksins hafist handa við raunverulega hreinsun?
Spurning sonar míns á skilið skýrt svar. Það gera landeigendur og íbúar svæðisins líka.
Við getum ekki kennt börnunum okkar að bera virðingu fyrir náttúrunni ef stjórnvöld sýna henni ekki sömu virðingu.“
