Foreldrar eiga það til að vera feimnir við að setja börnunum sínum mörk og telja jafnvel að barnið sitt verði útundan ef það leyfi því ekki að vera á samfélagsmiðlum. Þetta kom fram í máli Sigurðar Sigurðssonar, framkvæmdastjóra Heimilis og skóla, í Bítinu á Bylgjunni í morgun þar sem nýtt frumvarp Ingu Sæland um samfélagsmiðlabann ungmenn var til umræðu. Telur hann farsælast að foreldrar taki höndum saman og finni aðrar leiðir til að börnin geti haft samskipti.
Samkvæmt frumvarpinu í samráðsgátt verður miðað við að börn fái aðgang að samfélagsmiðlum 1. janúar árið sem það verður fimmtán ára. Markmið frumvarpsins er að bregðast við „vaxandi hættu sem börnum og ungmennum stafar af ótímabærri, óheftri og áráttukendri notkun samfélagsmiðla“. Engin viðurlög eru við broti á lögunum.
Inga Sæland var spurð út í bannið í Reykjavík síðdegis í gær. „Þetta er tæki fyrir foreldrana, í rauninni ákveðið verkfæri alveg eins og útivistarbann er að segja að börn eigi ekki að vera úti eftir klukkan tíu eða ellefu á kvöldin um helgar og við þennan aldur er miðað,“ sagði hún.
Alveg eins og með útivistartímann
Sigurður segir að samtökin fagni áformum um samfélagsmiðlabann. „Það hafa ekki verið viðmið. Það hefur verið talað um 13 ára aldur sem er tala gripin úr lausu lofti frá Bandaríkjunum sem er bara fyrir miðlana til þess að vera með sín viðmið. Þetta eru lög sem eru löngu fyrir tíma samfélagsmiðla um að þrettán ára og yngri megi ekki versla á netinu,“ segir hann.
Ungmenni fari inn á Snapchat og TikTok. „Í Covid og eftir það fór þessi tala niður og börn fóru miklu fyrr inn á samfélagsmiðla, inn á miðla sem þau eru ekki tilbúin til að fara inn á án leiðbeininga. Við höfum heyrt sögur allt niður í annan bekk, þá eru tvö ár síðan þau útskrifuðust úr leikskóla.“
Foreldrar segi gjarnan að börnin séu „bara með fjölskylduna sína“: „En þegar maður opnar fjársjóðskistu með óteljandi möguleikum fyrir barn þá kemst það hvert sem er,“ segir Sigurður.
„Þetta er á endanum á ábyrgð foreldra en sumir foreldrar þurfa ákveðið vopn að segja að lögin segi þetta. Alveg eins með útivistartímann, mátt ekki vera úti lengur því að lögin segja það. Því miður þegar við höfum verið að fræða um þetta þá kemur fólk til okkar og segja: „Ég er þetta vonda foreldri sem set mörk“. Við vitum það að það er ekki vonda foreldrið sem gerir það, það er góða foreldrið.“
Var honum bent á að það væri hægara sagt en gert að virkja foreldra um málefni á borð við samfélagsmiðla. „Við hjá Heimili og Skóla erum með farsældarsáttmálann þar sem foreldrar koma saman og ræða þessi viðmið. Þeir eru gríðarlega vel sóttir. Þar koma foreldrar saman og ræða málin.“
Bannið eitt og sér muni þó ekki leysa vandann. „Við erum búin að vera með 13 ára í mörg ár en samt eru sjö ára börn að fara inn á samfélagsmiðla með hjálp foreldra sinna. Við þurfum samhliða að vera með stóra vitundarvakningu með foreldrum.“
Ráðherra geti ekki tekið uppeldi að sér
Málið er einnig tekið fyrir í leiðara Morgunblaðsins í dag. „Tilefnið blasir við öllum, hvort sem litið er til skjáfíknar, skerts félagsþroska eða verri breytni á borð við einelti, útskúfun, kynferðislega áreitni, árásir og sjálfskaða, að margvíslegu óhollu hugarróti öðru ógleymdu,“ segir í leiðaranum.
„Félagsmiðlar eru ekki hættulausir leikvangar. Þeir eru beinlínis hannaðir til þess að ríghalda athygli notenda, ýta undir endalausan mannjöfnuð og ýfingar, en verðlauna öfgar, æsingu og bráðlæti.“
Það eru þó sett spurningamerki við útfærsluna. „Aldurstakmörk kalla á að allt fullorðið fólk á félagsmiðlum auðkenni sig. Kæra allir sig um að eftirláta neteftirliti ríkisins þær upplýsingar? Yrðu þær ekki ómótstæðileg freisting allra heimsins tölvuþrjóta? Og hverjar eru líkurnar á að börnin finni sér engar hjáleiðir?,“ segir í leiðaranum
„Umfram allt getur ráðherra ekki tekið uppeldið að sér, sama hvað markmiðin eru góð. Engin lagagrein leysir foreldra undan þeirri frumskyldu að gæta barna sinna, setja þeim mörk og verja gegn hættum; ala þau upp. Þar liggur ábyrgðin.“
