Sparnaður í heimilisrekstri verður ekki til af sjálfu sér og vinnan vegna heimilisrekstur lendir oftar en ekki í höndum hinnar hagsýnu húsmóður, ábyrgðarhlutverk sem bætist ofan á launaða vinnu, umönnun og almennan heimilisrekstur.
Starf hagsýnnar húsmóður nútímans er umfjöllunarefni greinar Ölmu Dóru Ríkarsdóttur, framkvæmdastjóra og meðstofnanda Heima Software ehf.
Segir Alma að þegar hart er í ári leggjast heimilin á eitt við að herða sultarólina og halda fastar utan um heimilisreksturinn. Samfélagsmiðlar fyllist einnig af góðum ráðum frá fólki sem hefur náð tökum á listinni að láta hverja krónu endast aðeins lengur. Hvernig megi drýgja matarkörfuna, gera við gamlan fatnað og koma því sem ekki er lengur í notkun í í verð. Allt skal nýtt og engu skal hent.
„Að reka heimili af mikilli hagsýni krefst yfirsýnar, skipulags, fyrirhyggju og heilmikillar vinnu. Vinnu sem lendir oftar en ekki í höndum hinnar hagsýnu húsmóður. Fæstar konur eru þó heimavinnandi í dag og því bætist þetta ábyrgðarhlutverk ofan á launaða vinnu, umönnun og almennan heimilisrekstur.“
Tiltekur Alma nokkur dæmi um hagsýni í heimilisrekstrinum:
„Það þarf að hafa yfirsýn yfir allan mat heimilisins - hvað er til, hvað hægt er að elda úr því og hvenær það rennur út.
Það þarf að skipuleggja matseðla, smyrja nesti og undirbúa máltíðir fram í tímann.
Það þarf að fylgjast með tilboðum, kaupa mat á síðasta séns, skipta honum niður og frysta.
Það þarf að muna að nýta afganginn af soðnu ýsunni í plokkfisk daginn eftir.
Það þarf að fara yfir barnafötin, þvo þau, flokka, verðleggja og setja upp bás á loppumarkaði.
Það þarf að taka góðar myndir, skrifa auglýsingar, svara skilaboðum og koma gömlu dóti í verð.
Það þarf að gera við rifnar buxur, sauma á tölur og búa til heimatilbúna öskudagsbúninga í stað þess að kaupa nýja dýrum dómi.“
Segir Alma að hvert þessara verka kunni að virðast smátt, en saman myndi þau þó viðbótarstarf sem krefst tíma, orku og stöðugrar athygli.
„Við sjáum gjarnan árangur útsjónarseminnar í lægri útgjöldum og hrósum þeim sem tekst að láta hverja krónu endast lengur. Vinnan á bak við sparnaðinn verður hins vegar oft ósýnileg. Við sjáum krónurnar sem sparast en sjaldnar tímann, orkuna og hugræna álagið sem þurfti til.
Tími hefur líka verðmæti. Hvíld hefur verðmæti. Og hugræna vinnan við að halda utan um þarfir heillar fjölskyldu er vinna, jafnvel þótt afrakstur hennar sjáist ekki á bankayfirlitinu.
Kannski ættum við því ekki aðeins að spyrja hvernig heimili geti sparað meira, heldur líka hvernig skuli skipta allri vinnunni sem sparnaðurinn krefst.
Hin hagsýna húsmóðir ársins 2026 er nefnilega sjaldnast bara að spara peninga.
Hún er að greiða mismuninn með tíma sínum.“
