Davíð Þorláksson, framkvæmdastjóri Almenningssamgagna höfuðborgarsvæðisins ohf., segir að innviðir þurfi að verða betri fyrir höfuðborgarbúa sem vilja nota almenningssamgöngur þar sem kannanir sýni ítrekað að stór hluti almennings vill nota almenningssamgöngur meira en þau gera.
Í grein sem Davíð skrifar á Vísi í dag vitnar hann í nýútkomna ferðavenjukönnun sem gerð var í október 2025 og sýnir að bílinn er sem áður langalgengasti ferðamáti landsmanna en um 62% allra ferða eru farnar sem ökumaður í bíl og 14% sem farþegi í bíl. Hækkar hlutfall bílnotkunar landsmanna úr 72% í 75% frá síðustu könnun 2022. Almenningssamgöngur og hjólreiðar ná hvor um sig 4% en tekið er fram að könnunin var gerð í óveðrinu fræga í október í fyrra.
Sterk vísbending um almenningssamgöngur séu á réttri leið
Davíð sér breytingu á hegðun þegar kemur að notkun Strætó. „Fyrir þremur árum sögðust 60% aðspurðra á höfuðborgarsvæðinu aldrei eða sjaldan taka Strætó en hlutfallið hefur nú lækkað í 48%. Yfir helmingur íbúa höfuðborgarsvæðisins hafði með öðrum orðum notað Strætó.“
Hann segir þetta sterka vísbendingu um að almenningssamgöngur á höfuðborgarsvæðinu séu á réttri leið. „Aukin þjónusta skilar sér í fleiri notendum til lengri tíma, en það tekur tíma að breyta ferðavenjum. Fyrirhuguð innleiðing á talningarkerfi í vögnum mun skila okkur rauntímaupplýsingum um fjölda viðskiptavina.“
Innviðirnir þurfa að vera í lagi
Þá rýnir hann í ástæðurnar fyrir því að fólk notar síður almenningssamgöngur en styttri ferðatími er langalgengasta svarið. „Þetta er þekkt stef, kannanir sýna ítrekað að stór hluti almennings vill nota almenningssamgöngur meira en þau gera. Varða, rannsóknarstofnun vinnumarkaðarins, birti sem dæmi könnun fyrr á þessu ári þar sem 42% aðspurðra sögðust jákvæð fyrir því að nota annars konar samgöngur en einkabíl. Í sömu könnun nefndu 70% svarenda langan ferðatíma ástæðu þess að þau noti ekki aðra ferðamáta og 50% að leiðakerfið henti ekki,“ segir hann.
„Innviðirnir þurfa með öðrum orðum að verða betri fyrir þau sem vilja og geta notað almenningssamgöngur, hvort sem það er annað slagið, til að komast til vinnu og skóla eða sem eina samgöngumátann í daglegu lífi. Almenningssamgöngur hafa aldrei verið aðgengilegri og einfaldari í notkun. Næsta skref er að tryggja áreiðanleika þeirra og bæta leiðarkerfið svo enn fleiri hafi aðgang að hágæða almenningssamgöngum.“
Nú eru á dagskrá smíði Fossvogsbrúar, Sæbrautarstokkur og aðrar framkvæmdir við Borgarlínu. „Þessar úrbætur munu stytta ferðatíma og auka áreiðanleika þar sem vagnar eru í auknum mæli aðskildir frá almennri umferð. Helsta ástæða þess að erfitt hefur reynst að treysta tímatöflum á annatíma er einmitt að Strætó situr fastur í sömu teppu og önnur umferð,“ segir hann.
„Niðurstöður nýrrar ferðavenjukönnunar sýna svo ekki verður um villst að breytingar í átt að einfaldari, tíðari og áreiðanlegri almenningssamgöngum skila sér í fleiri viðskiptavinum, sem létta um leið á bílaumferð.“
