„Kannski er kominn tími til að hætta að sætta sig við að svona sé þetta bara,“ segir Berglind Guðmundsdóttir, hjúkrunarfræðingur og einn af stofnendum samtakanna Sjá, í aðsendri grein sem birtist á vef Vísis í morgun.
Í greininni lýsir Berglind því hvernig háir vextir og verðbólga hafi lengi sett mark sitt á íslensk heimili og bendir á að stærri hluti af afborgunum húsnæðisláns hennar fari í vaxtagreiðslur en í að lækka höfuðstól lánsins.
„Af hverju höfum við sætt okkur við að háir vextir, verðbólga og efnahagslegur óstöðugleiki séu einfaldlega hluti af því að búa á Íslandi,“ spyr hún og bætir við að svona hafi veruleiki íslenskra heimila verið svo lengi sem hún man eftir sér.
Lítum á þetta sem venjulegan hlut
Berglind segir að víða í Evrópu búi heimili við meiri stöðugleika og hagstæðari kjör.
„Eflaust höfum við flest spurt okkur: Af hverju getur þetta verið svona annars staðar en ekki hér? En með tímanum förum við smám saman að trúa því að þetta verði aldrei öðruvísi. Við aðlögum okkur, tökum aukavinnu, vinnum lengri vinnudaga og gerum það sem þarf til að ná endum saman. Að lokum förum við að líta á þetta sem eðlilegan hlut, eins og þetta sé einfaldlega verðið sem við Íslendingar þurfum að borga fyrir að búa hér.“
Berglind tekur nærtækt dæmi og bendir á að þegar hún greiðir sjálf af húsnæðisláni sínu fari stærri hluti greiðslunnar í vexti en í að greiða niður sjálfa skuldina.
„Ég veit að ég er ekki ein um það. Þetta er veruleiki sem þúsundir íslenskra heimila búa við í hverjum einasta mánuði.“
Vill fá að sjá samninginn
Berglind nefnir að þjóðin standi nú frammi fyrir því að taka afstöðu til þess hvort hefja eigi viðræður við Evrópusambandið á ný. Að mati hennar ætti sú umræða fyrst og fremst að snúast um hvaða áhrif hugsanlegur samningur hefur á íslensk heimili.
„Einmitt þess vegna finnst mér eðlilegt að vilja sjá samninginn áður en þjóðin tekur endanlega afstöðu. Aðeins þannig getum við byggt umræðuna á raunverulegum forsendum og metið með upplýstum hætti hvaða áhrif samningurinn gæti haft á vexti, verðbólgu og lífskjör.“
Berglind segir að sú spurning eigi skilið málefnalega umræðu og eigi ekki að vera afgreidd með hræðslu eða slagorðum. „Þetta snýst ekki fyrst og fremst um kenningar eða flokkspólitík heldur um daglegt líf fólks,“ segir hún og heldur áfram:
„Við eigum að gera meiri kröfur til þess samfélags sem við byggjum. Hvað viljum við skilja eftir fyrir komandi kynslóðir? Samfélag þar sem ungt fólk þarf sífellt að leggja meira á sig til að eignast heimili, eða samfélag sem er tilbúið að kanna hvort hægt sé að gera betur?“
Eitthvað sem heimilin eiga skilið
Berglind bendir á að skoðanir um aðildarviðræður við Evrópusambandið séu mjög skiptar og sérfræðingar séu mjög ósammála. Spyr hún hvernig hún, sem venjulegur borgari, eigi að geta myndað sér upplýsta skoðun.
„Fyrir mér er svarið einfalt. Ég vil kanna hvaða möguleikar standa Íslandi raunverulega til boða. Ég vil ekki taka ákvörðun byggða á slagorðum eða hræðslu. Ég vil taka hana á grundvelli staðreynda. Ég veit ekki hver niðurstaða viðræðna yrði. Enginn veit það fyrr en þær hafa farið fram. En ég veit að íslensk heimili eiga skilið að við könnum af alvöru hvort hægt sé að stuðla að meiri stöðugleika og betri lífskjörum,“ segir hún og tekur fram að þess vegna ætli hún að segja já í kosningunum 29. ágúst næstkomandi.
