Skemmdarverk voru unnin í skjóli nætur við Grafarvogskirkju þegar málað var yfir hinsegin fána sem hefur skreytt tröppurnar fyrir framan kirkjuna undanfarin ár. Lögreglan hefur málið nú til skoðunar en það er rannsakað sem hatursglæpur.
Samkvæmt vefsíðu Neyðarlínunnar er orðið hatursglæpur regnbogahugtak um það þegar refsivert brot er framið vegna fordóma eða haturs sem gerandi hefur í garð hópsins sem þolandi er hluti af. Verknaðurinn getur eins beinst að hópi í heild sinni.
Margir hafa lagt orð í belg um málið í dag og má þar sem dæmi nefna bæjarfulltrúa Miðflokksins í Kópavogi, Einar Jóhannes Guðnason, veltir fyrir sér hvort íslenski fáninn sé nú orðinn hatursglæpur en hann grunar að hér hafi verið um listrænan gjörning að ræða. Ekki er hann þó hrifinn af svona gjörningum enda eigi ekki að ganga á íslenska fánanum. Hann veltir því þó fyrir sér hvort viðbrögðin hefðu verið þau sömu hefði hinsegin fáninn verið málaður yfir þann íslenska.
Sumir telja að skemmdarverkið sé að stilla íslenska fánanum upp sem andstæðu við hinsegin fánann. Íslenski fáninn sé þar með gerður að tákni fordóma og þjóðrembu.
Ekki í mínu nafni
Silja Sóley Birgisdóttir, borgarfulltrúi Sósíalistaflokks Íslands, skrifar á Facebook:
„Ég er stoltur Íslendingur. Ég er stolt af menningu okkar, ég er stolt af tungumálinu og ég er stolt af sögulegri samstöðu okkar við hinsegin samfélagið. Þess vegna finn ég fyrir djúpum vonbrigðum og skömm í ljósi skemmdarverksins.“
Silja útskýrir að fyrir henni snúist þetta ekki um íslenska fánann heldur að hann hafi verið málaður yfir hinsegin fánann í leyfisleysi. Þarna hafi ekki verið um verknað að ræða sem ætlað var að heiðra íslenska fánann. Þvert á móti var ætlunin að senda þau skilaboð út í samfélagið að hinsegin fáninn væri ekki velkominn. Þetta sé í samræmi við þróun sem Silja telur að hafi átt sér stað undanfarið þar sem fánunum tveimur er stillt upp sem andstæðum. Þetta sé hættuleg þróun.
„Ég er Íslendingur og þetta er ekki gert í mínu nafni. Ég leyfi ekki hatursfullum öflum að eigna sér íslenska fánann, hann tilheyrir okkur öllum, og ég samþykki engan veginn að hann sé notaður með þessum hætti til að stroka yfir ákveðna hópa í okkar samfélagi.
Það ætti að vera öllum þeim sem þykir vænt um íslenskt samfélag og íslenska fánann til skammar að íslenski fáninn sé notaður til að tákna hatur í garð minnihlutahópa.“
Fáninn tengdur fordómum að ósekju
Jóhannes Þór Skúlason, framkvæmdastjóri Samtaka ferðaþjónustunnar og stjórnarmaður hjá Samtökunum 78, telur ásetninginn með skemmdarverkinu skýran:
„Þetta hinsegin fólk er fyrir okkur, við viljum ryðja þeim frá. Troða þeim aftur inn í skápinn þar sem þau eru ekki að þvælast fyrir okkur.“
Biður Jóhannes fólk um að muna eftir þessu næst þegar stjórnmálamaður talar um að íslenski fáninn eigi að blakta í stað regnbogafánans.
„Skilaboðin eru að þessir tveir fánar séu andstæður og að þetta samfélag sé ekki nógu stórt fyrir þá báða. Þeir sem tala þannig og munda málningu fyrir framan kirkjur á nóttunni telja sig líklega vera að lyfta íslenska fánanum, en í raun eru þeir bara að tengja hann við fordóma að ósekju. Það er ósköp sorgleg staðreynd.“
Sá sömu þróun í Svíþjóð
Margrét Rós Sigurjónsdóttir, varaborgarfulltrúi Viðreisnar, bjó um tíma í Svíþjóð. Hún segir að þá hafi stjórnmálaflokknum Sverige Demokratarna nánast tekist að eigna sér sænska þjóðfánann og notað hann til höfuðs hinsegin fánanum. Nú sé sama þróun að eiga sér stað hér, rúmum áratug síðar.
„Þetta eru ömurleg skemmdarverk og það er ömurlegt að nota íslenska fánann til þess að hatast út í minnihlutahópa.“
Flokkar við miðju og til vinstri í Svíþjóð hvöttu til þess að fólk endurheimti fánann frá Sverige Demokratarna með því að samþykkja ekki hlóðalaust að fáninn væri notaður af popúlistum og rasistum.
„Þetta plan tókst nokkurn veginn. Fólk byrjaði að flagga sænska fánanum meir og sala á sænskum veifum og servíettum jókst eftir að hafa dregist saman. Fólk flaggaði auðvitað líka öðrum fánum eins og því hentaði, t.d. pride-fánanum. Í dag er ekki hægt að lesa neitt sérstakt út úr því ef þú flaggar sænska fánanum. Og þannig á það líka að vera á Íslandi.“
Undir íslenska fánanum eigi að vera pláss fyrir alla á þessu landi og eins eigi á sama tíma að vera pláss fyrir alls konar fána.
Í athugasemdum og færslum á Facebook í daga hafa margir fleiri lýst yfir vandlætingu á skemmdarverkinu. Sumir telja að íslenski fáninn sé nú orðinn það gildishlaðinn að þeir veigra sér við að flagga honum. Fáninn sé að verða tákn þjóðrembings og haturs gagnvart minnihlutahópum. Hefði ætlun skemmdarvarganna verið að hefja fánann til vegs og virðingar hefði verið borðliggjandi að mála hann á stað þar sem engann fána var að finna fyrir.
