Dagur B. Eggertsson, þingmaður Samfylkingar, bendir á að afborganir af húsnæðisláni myndu lækka um þriðjung ef evra hefði verið tekin upp í stað íslensku krónunnar. Þá yrði eignamyndunin miklu meiri og hraðari.
„Afborganir af húsnæðisláni – sem tekið væri í dag – myndi lækka um þriðjung ef evra hefði verið tekin upp í stað íslensku krónunnar,“ segir Dagur í aðsendri grein á Vísi í dag og vísar í hagfræðilega greiningu bróður síns, Gauta B. Eggertssonar, prófessors við Brown háskóla.
Eins og sést á skýringarmynd væru afborganir af 60 milljón króna láni 333 þúsund í krónum en 220 þúsund í evrum. Þar af væri eignamyndunin 108 þúsund í krónum en 181 þúsund í evrum. Vextirnir sem fara til bankans 225 þúsund í krónum en aðeins 39 þúsund í evrum.
„Sérstaka athygli vekur hvað eignamyndunin í húsnæðinu er miklu meiri – og hraðari - í evruláninu en í krónuláninu,“ segir Dagur. „Eignamyndunin er nær 50% meiri við hverja afborgun í evrum. Það helst í gegnum lánstímann.“
Hundrað milljarðar í viðbót
Í greiningunni eru einnig metinn heildar-viðbótarkostnaður heimila af krónunni, það er miðað við húsnæðislánakjör í evrum. Hann reiknast yfir hundrað milljarðar á ári en dreifist misjafnt á heimili vegna misjafnrar skuldastöðu.
„Ljóst er að algengur munur getur verið um 1 milljón króna fyrir viðkomandi heimili á ári,“ segir Dagur.
Nefnir hann að í greiningunni er tíunduð reynsla ríkja af því að taka upp evruna. Öll áttu þau það sameiginlegt að vextir lækkuðu og færðust nálægt þeim vöxtum sem áður þekktust aðeins í Þýskalandi.
Gjaldmiðilsáhætta hverfur
Með evru hverfur gjaldmiðilsáhætta, trúverðugleiki peningastefnunnar eykst og fjármálamarkaðir verða samþættari.
„Það þýðir ekki að allir lánasamningar verði eins í öllum löndum, eða að öll bankagjöld og bankavenjur hverfi að fullu. Það þýðir hins vegar að stórt og varanlegt raunvaxtabil af því tagi sem sést á Íslandi er ekki viðvarandi hjá ríkjum sem hafa tekið upp evru,“ segir í greiningunni.
Íslensk heimili myndu njóta evrukjara
„Styrkurinn við ofangreinda greiningu er að hún er sett fram á fram á fullkomlega rekjanlegan hátt þannig að staðreyna megi gögn, heimildir og stærðfræðilega útreikninga líkt og þegar um vísindalegar fræðigreinar er að ræða. Þessi grunn vinna er auðvitað sjaldséð í opinberri umræðu á Íslandi en ætti að gefa öllum sem vilja kafa í þetta allt sem þarf – um leið og þessi aðferðarfræði gerir þær kröfur að þeir sem vilja halda öðru fram þurfa að leggja fram gögn og útreikninga máli sínu til stuðnings,“ segir Dagur að lokum. „Það er engin ástæða til að ætla að íslensk heimili ættu ekki að njóta evrukjara á húsnæðislánum verði evran tekin upp á Íslandi. Tölurnar og munurinn er líka svo stór að augljóst er að upptaka evru í stað krónu er lang-lang-stærsta hagsmunamál heimilanna, í bráð og lengd.“
