fbpx
Fimmtudagur 26.nóvember 2020
Fréttir

Þórólfur og Víðir látnir svara fyrir notkun persónupplýsinga – Þingmaður hefur áhyggjur af óskýrum lögum

Heimir Hannesson
Þriðjudaginn 20. október 2020 11:56

Ekki missa af Helstu tíðindum dagsins í pósthólfið þitt

Lesa nánar

Allsherjar- og menntamálanefnd Alþingis lauk rétt í þessu fundi þar sem fjallað var um heimildir sóttvarnalæknis til aðgangs að persónuupplýsingum við rakningu kórónuveirusmita. Til fundarins boðaði Þórhildur Sunna Ævarsdóttir, þingmaður Pírata og fulltrúi þeirra í nefndinni.

Aðgerðir sóttvarnalæknis, smitrakningarteymis almannavarna og ríkislögreglustjóra hafa verið til umræðu undanfarna daga. Þá sagði DV frá því í morgun að smitrakningateyminu hafi verið afhent víðtækar upplýsingar um kortanotkun fólks í þágu smitrakningar. Byggði sú afhending svo til alfarið á áliti Persónuverndar þar sem kemur fram að sóttvarnalæknir hafi víðtækar heimildir til slíkrar gagnaöflunar. Þó var það ríkislögreglustjóri sem óskaði eftir og tók við gögnunum.

Gestir fundarins voru Þórólfur Guðnason, sóttvarnalæknir, Víðir Reynisson, yfirlögregluþjónn hjá almannavörnum, Helga Þórisdóttir, forstjóri Persónuverndar, Reimar Pétursson, lögmaður sem hefur látið aðgerðir heilbrigðisyfirvalda í þessum málum sig varða, og Ástríður Stefánsdóttir hjá Siðfræðistofnun Háskóla Íslands.

Samkvæmt heimildum DV var það meðal annars til umfjöllunar á fundinum hvort sóttvarnarlögin séu of víðtæk og þá hvort yfirvöld hafi of víðtækar heimildir og hvort þeim hafi verið beitt með réttum hætti.

Lögunum aldrei beitt áður með þessum hætti

Í samtali við blaðamann DV eftir fundinn sagði Þórhildur að áhyggjur hennar snúa fyrst og fremst að skýrleika laganna. „Þegar þú ert yfir höfuð með heimildir til takmörkunar á mannréttindum fólks, verða þau ákvæði að vera skýr. Í þessu tilfelli er það alveg skýrt af hálfu Persónuverndar að það megi safna persónuupplýsingum og lagaheimildin er til staðar, en vissulega væri það betra að hún væri skýrari,“ sagði Þórhildur.

Þórhildur sagði jafnframt að í lögin vantaði ákvæði er varða mat á meðalhófi við beitingu aðgerða og nefnir sem dæmi að hvergi sé minnst á heimild fólks til að skjóta úrræðum sóttvarnayfirvalda til dómstóla. „Það er nokkuð sláandi að ekki sé saumað inn í lögin skyldu til að meta meðalhóf við beitingu úrræða. Það hefur auðvitað aldrei reynt á þessi lög í heimsfaraldri og svona víðtækum heimildum aldrei áður beitt,“ sagði hún. „Til dæmis er ekki skýr heimild fyrir að setja fólk í sóttkví. Það ætti að vera í lögunum að hægt væri að skjóta ákvörðun um sóttkví til dómstóla, enda þar um frelsisskerðingu að ræða sem er mjög íþyngjandi aðgerð.“

Neyðar- og hættutímar opna dyrnar fyrir misnotkun

Þórhildur sagðist hafa upplifað á fundinum mismunandi sýn Persónuverndar annars vegar og sóttvarnayfirvalda hins vegar. „Þau virtust ekki alveg deila sýn gagnvart því hvernig meta eigi nauðsyn og meðalhóf við beitingu þessara úrræða,“ sagði Sunna en tók þó fram að í þessu tilfelli sem um ræðir hafi bæði meðalhófið og nauðsyn verið til staðar. „Mér sýnist meðalhófið og nauðsyn þessara aðgerða hafa verið uppfyllt, en við erum áfram að hugsa um skýrleika laganna og að það verði ekki hægt að beita slíkum úrræðum í hvaða tilfellum sem er.“ Þórhildur segir knýjandi nauðsyn eina forsendu beitingu svo víðtækra úrræða, og að það verði að endurspeglast í lögunum.

„Það er mjög gott að þessi umræða sé í gangi. Það er einmitt á neyðartímum sem auðveldast er fyrir stjórnvöld að skerða réttindi fólks og mikilvægt fyrir almenning á hættutímum að vera vakandi fyrir þeim möguleika. Á hættutímum opnast þessi möguleiki fyrir skerðingu á réttindum og slíkar skerðingar eru ekki alltaf afturkræfar. Ein leið til að fyrirbyggja slíkt er að halda uppi líflegri og uppbyggjandi umræðu um beitingu slíkra úrræða,“ sagði Þórhildur.

Þórhildur segir í því samhengi að ríkisstjórn og ráðherrar hafi ekki verið nægilega dugleg að upplýsa almenning um hvaða mat fer fram á réttmæti ákvarðana sem teknar eru og að hún hafi meðal annars benti Áslaugu Örnu Sigurbjörnsdóttur dómsmálaráðherra á þetta í óundirbúnum fyrirspurnum fyrir skemmstu.

Athugasemdir eru á ábyrgð þeirra sem þær skrá. DV áskilur sér þó rétt til að eyða ummælum sem metin verða sem ærumeiðandi eða ósæmileg. Smelltu hér til að tilkynna óviðeigandi athugasemdir.

Fleiri fréttir

Mest lesið

Nýlegt

Fréttir
Fyrir 17 klukkutímum

Óánægja meðal íbúa Langholtshverfis vegna konu á götuhorni – „Þessi kona er algjört fífl“

Óánægja meðal íbúa Langholtshverfis vegna konu á götuhorni – „Þessi kona er algjört fífl“
Fréttir
Í gær

Miðar í átt að samkomulagi á milli Landsvirkjunar og Rio Tinto – Verðlækkun sögð í kortunum

Miðar í átt að samkomulagi á milli Landsvirkjunar og Rio Tinto – Verðlækkun sögð í kortunum
Fréttir
Í gær

Egill rifjar upp hræðilega atburði – „Einn félagi minn var grafinn upp og systir hans dó“

Egill rifjar upp hræðilega atburði – „Einn félagi minn var grafinn upp og systir hans dó“
Fréttir
Í gær

Staksteinar taka „stolnar fjaðrir“ Dags í Bloomberg fyrir

Staksteinar taka „stolnar fjaðrir“ Dags í Bloomberg fyrir
Fréttir
Fyrir 2 dögum

Gagnrýna styrktarsamning Reykjavíkurborgar við RÚV

Gagnrýna styrktarsamning Reykjavíkurborgar við RÚV
Fréttir
Fyrir 2 dögum

Lögreglan vísar fréttum af „gluggagæji“ á bug – Húsráðandinn hreytti fúkyrðum í lögreglu

Lögreglan vísar fréttum af „gluggagæji“ á bug – Húsráðandinn hreytti fúkyrðum í lögreglu
Fréttir
Fyrir 2 dögum

Leggja til að netsala á áfengi verið bönnuð með öllu

Leggja til að netsala á áfengi verið bönnuð með öllu
Fréttir
Fyrir 2 dögum
Stúlkan er fundin