fbpx
Föstudagur 10.apríl 2026
Fókus

Hvað er þetta „einhliða einkvæni“ sem karlahvelið elskar?

Fókus
Miðvikudaginn 8. apríl 2026 06:30

Mynd/Getty

Ekki missa af Helstu tíðindum dagsins í pósthólfið þitt

Lesa nánar

Það er ekki bara tæknin sem hefur tekið breytingum undanfarna áratugi heldur hefur ástin gert það líka. Bandaríkjamenn eru nú líklegri til að kynnast maka sínum í gegnum smáforrit frekar en í gegnum vini, vinnu og áhugamál eins og í gamla daga. Hefðbundið einkvæni (e. monogamy) er ekki lengur eini valkosturinn hjá ástföngnum pörum en sum kjósa fjölkærar ástir þar sem fólk á fleiri en einn maka eða opin sambönd þar sem parinu er frjálst að stunda kynlíf með öðrum en makanum. Þó að einkvæni sé nú enn algengasta sambandsformið sá Vatíkanið ástæðu til að vara við uppgangi fjölkærra ástarsambanda á síðasta ári.

Nú má finna umræðu á samfélagsmiðlum um svokallaða einhliða einkvæni (e. one-sided monagamy) en hugtakið nýtur nokkurra vinsælda hjá áhangendum karlahvelsins, sem á ensku kallast the manosphere. Hugmyndin er einföld: konan er einkvæn og trú manni sínum. Maðurinn fær að gera hvað sem hann vill. Hann má stunda kynlíf með öðrum, hann má verða ástfanginn af öðrum konum, hann má í raun geranákvæmlega það sem honum sýnist. Konan má það ekki, enda er um einhliða einkvæni að ræða, ekki gagnkvæmt. Þessari hugmynd bregður fyrir í nýlegri heimildarmynd Louis Theroux þar sem hann kafar ofan í karlahvelið. Þar ræðir Theroux við einn karlmennskuáhrifavald sem lýsir því að kærastan hans sé honum trú: „Ég geri það sem mig fokking langar. Hún er mér trú. Þetta er einkvæni af hennar hálfu en opið af minni hálfu. Hún pakkar fyrir mig fokking smokkum þegar ég ferðast.“ Annar áhrifavaldur sem aðhyllist einhliða einkvæni útskýrði fyrir Louis að konur hafi engan áhuga á að sofa hjá öðrum karlmönnum þegar þær eru ástfangnar.

Vice rekur að þetta sé ekki byltingarkennd hugmynd, en sumir innan samfélags fjölkærra leggja stund á svokallaða einhliða-fjölkærni. Munurinn á þeirri hugmynd og einhliða einkvæði felst í sjálfsákvörðunarrétti og samþykki. Báðir aðilar þurfa að vera sáttir við fyrirkomulagið, samþykkja það og hafa eitthvað um það að segja. Hvað einhliða einkvæni varðar þá virðist það byggja á kröfu karlmannsins og meintu valdi hans yfir konu sinni.

New York Times ræddi við félagsfræðinginn og sambandsráðgjafann Elisabeth Sheff sem er sérhæfð í fjölkærni. Hún segist skilja hvers vegna karlmenn hefðu áhuga á einhliða einkvæni en það sé þó rangt að halda því fram að konum sé einkvænið meira eðlislegt en körlum.

Cosmopolitan ræddi við Leanne Yau sem starfar við fræðslu um fjölkærni. Hún segir að það sé grundvallaratriði þegar fólk ákveður að stunda einhliða fjölkærni að báðir aðilar séu sáttir við fyrirkomulagið. Þetta snúist ekki um kynjahlutverk og ekki um að annar aðilinn sé að krefjast þess af hinum að hann stundi einkvæni án þess að það sé gagnkvæmt. Sá aðili í parasambandi sem kýs að stunda einkvæni gerir það af fúsum og frjálsum vilja og er fullkomlega sáttur með að makinn sé að hitta annað fólk. Það sem karlmennskuáhrifavaldarnir séu að tala fyrir sé annað. Þar er karlmaðurinn að krefjast þess að konan sé honum trúr og að hún sætti sig við að hann sé það ekki á móti. Hún þarf því að sætta sig við þetta þó henni líki það ekki. Þetta byggist á hugmyndum um vald, karlmennsku og um undirgefni konunnar. Yau segir að þetta sé uppskrift að óhamingjusömu sambandi og ekki líkleg til árangurs.

Theroux ræddi við kærustu eins áhrifavaldsins, Myron Gaines, og spurði hvað henni þætti um einhliða einkvæni. Hún varð vandræðaleg en útskýrði að hún gæti sætt sig við að hann svæfi hjá öðrum konum en hún myndi ekki samþykkja að hann ætti marga maka. Áhrifavaldurinn hafði þá óbeint gengist við því að hann hefði til þessa ekki hitt aðrar konur en kærustu sína. Hann bætti því svo við að líklega væru tvær konur of mikið fyrir hann. Fjölmiðlar hafa svo greint frá því að parið sé ekki lengur saman. Hvort sambandsslitin tengist einhliða einkvæninu skal ósagt, en maður veltir því þó fyrir sér.

Athugasemdir eru á ábyrgð þeirra sem þær skrá. DV áskilur sér þó rétt til að eyða ummælum sem metin verða sem ærumeiðandi eða ósæmileg. Smelltu hér til að tilkynna óviðeigandi athugasemdir.

Fleiri fréttir

Mest lesið

Nýlegt

Fókus
Fyrir 3 dögum

Svona eru stjörnumerkin í rúminu

Svona eru stjörnumerkin í rúminu
Fókus
Fyrir 3 dögum

Tíu hlutir á heimilinu sem verða tandurhreinir með tannbursta

Tíu hlutir á heimilinu sem verða tandurhreinir með tannbursta
Fókus
Fyrir 5 dögum

Steinunn Ólína opinberar myrkt leyndarmál frá æskuárunum – „Hann meiddi mig“

Steinunn Ólína opinberar myrkt leyndarmál frá æskuárunum – „Hann meiddi mig“
Fókus
Fyrir 5 dögum

Íslendingar í útlöndum halda í ræturnar með söng

Íslendingar í útlöndum halda í ræturnar með söng