Frá stofnun hefur Kaffistofa Samhjálpar gegnt mikilvægu hlutverki í að mæta fólki sem glímir við fátækt, veikindi, heimilisleysi og fíkn. Allan ársins hring eru allir sem þangað leita boðnir velkomnir með heitum mat, kaffi, kærleika og nærandi samveru. Starfsfólk Kaffistofunnar hefur að leiðarljósi að mæta einstaklingum með vinsemd og virðingu hvar sem hann er staddur. Það sé liður í valdeflingu jaðarsettra í samfélagi okkar.
Í páskablaði Samhjálpar er þeim ómetanlega mannauði sem Kaffistofan býr yfir gert hátt undir höfði.
María Albertsdóttir hóf störf á Kaffistofunni í sjálfboðavinnu um jól árið 2024. Hún segist sjálf hafa haft tíma þau jólin og þess vegna ákveðið að gefa af sér á þennan hátt. Í dag er hún vaktstjóri í matsal og einstaklega ánægð með þá breytingu sem varð þegar Kaffistofan flutti úr Borgartúninu.
„Já, það hefur orðið þvílík breyting,“ segir hún. „Lögreglumaður talaði um það við mig um daginn að þeir kæmu orðið aldrei hingað og það væri sannarlega öðruvísi en á gamla staðnum. Ég tel skýringuna vera þá að þetta er kirkja og það eru gluggar á rýminu sem við notum. Hér er miklu hlýlegra.“
Hvernig byrjaðir þú að vinna hér?
„Ég tók nokkrar vaktir um jólin árið 2024 vegna þess að ég hafði tíma, svo var ég ráðin hingað inn í fyrra. Mér fannst þetta ótrúlega gott tækifæri til að vinna með fólkinu okkar. Ég er sjálf búin að vera edrú í fjögur ár og fannst einstaklega gott að geta verið pínulítill vitnisburður um að þetta er hægt fyrir þá sem hingað leita.“
Þurftir þú sjálf að nýta þér þjónustu Kaffistofunnar meðan þú varst enn að berjast við sjúkdóminn?
„Ég fór aldrei inn á Kaffistofuna en ég var götunnar kona. Ég var komin þangað í restina en ég held að ég hafi bara ekki vitað af Kaffistofunni.“
María segir að stundum komi til deilna inni á Kaffistofunni eða hiti hlaupi í menn. Það eigi sérstaklega við þegar aðstæður úti séu erfiðar en hún nær yfirleitt að róa þá fljótt og þarf sjaldan að kalla til hjálp. Hverju þakkar hún það?
„Ég nota svolítið sömu aðferðir og ég lærði þegar ég vann á leikskóla. Ég er með stuttar og skýrar reglur og gestir vita það og bera flestir virðingu fyrir því. Þegar eitthvað kemur upp minni ég á reglurnar okkar og næ yfirleitt að róa þá niður og koma þeim í sundur ef þeir ætla að fara að slást. Kjartan spurði mig einhvern tíma hvað ég væri að gera sem aðrir hefðu ekki í sínu vopnabúri og ég sagði honum þetta sama. Flestir þurfa bara stuttar og skýrar reglur.“
Kom þér eitthvað á óvart þegar þú byrjaðir að vinna hérna?
„Það kom mér á óvart þegar ég áttaði mig á að það hefðu ekki verið gluggar á húsnæðinu í Borgartúni. Minningin var ekki alveg skýr en þegar við komum hingað og sáum sólina skína inn fannst mér það vendipunktur. Það er líka gott að geta minnt fólk á, sérstaklega þegar það er gera eitthvað sem það ætti helst ekki að gera, að við erum í kirkju. Það bera allir innst inni virðingu fyrir kirkjum. Þótt menn séu ekki á góðum stað eigum við öll okkar barnatrú, hún er til staðar og ég bað Rúnu, framkvæmdastjóra Samhjálpar, um Nýja testamentið og það liggur hér frammi. Ég er ekki að rétta fólki þá bók en hún er til staðar ef einhver vill taka hana. Það hafa ekki mörg eintök farið en eitt og eitt. Ef fólk í neyslu les Nýja testamentið er það frábært.“
Hér er ekki bara matstofa heldur einnig nokkurs konar félagsheimili, notalegur staður þar sem fólk getur hist og verið innan um annað fólk. Er eitthvað um að gestir leiti til ykkar eftir hjálp við að komast í meðferðarúrræði eða annars konar aðstoð?
„Já, fólk hefur komið til okkar og spurt. Við lentum í því um daginn að einn einstaklingur vildi komast í meðferð en var ekki með kennitölu og þá vandast málin. Við höfum í þeim tilfellum leitað til Vor-teymisins og svo hefur Agata Anna Sobieralska hjá Teen Challenge verið hér og hjálpað fólki að fá kennitölur og læknishjálp. En það er alltaf þessi bið. Ég hvet fólk til að halda áfram að hringja, minna stöðugt á sig því það fær ekki inni nema það sé alltaf að hringja.“
Það hlýtur að vera stór galli á kerfinu að fólk komist ekki að þegar það vill leita sér hjálpar.
„Já, það er það. Þessi endalausa bið gerir engum gott og fá að heyra þegar þú hringir til að leita þér hjálpar að það sé átta mánaða bið eftir henni. Það er ekki uppörvandi. Það er glatað. Örvæntingin er til staðar einmitt núna en svo er hún kannski farin á morgun.“
María tekur undir að svo geti örvæntingin orðið yfirþyrmandi þegar fólk heyrir hversu langur biðtíminn er og því finnist þess vegna ekki til þess vinnandi eða tilgangslaust að reyna.
„Hérna reyni ég að minna fólk á að það er mikils virði. Hvet það til að halda áfram að reyna og gefast ekki upp.“
Starfið á Kaffistofunni er fyrsta fulla vinnan sem María tekur að sér síðan hún varð edrú. Hún hefur verið í endurhæfingu undanfarin ár en það er full vinna líka.
„Við erum að bíða eftir að komast í varanlegra og stærra húsnæði. Við erum heldur ekki enn búin að koma okkur upp öllu því sem við ætluðum. Við ætluðum að skrá hve margir koma en eigum erfitt með að gera það hér. Við höfum þó reynt það með því að smella á ákveðið tæki við hvern nýjan gest og reynt að telja frammi í salnum á hálftímafresti. Við reynum líka að halda utan um hvað við gefum margar máltíðir. En það verður mun betra kerfi á nýja staðnum hvað þess háttar utanumhald varðar. Svo verðum við með geymslur þar. Hér höfum við ekki tök á að geyma margt sem við fáum gefins. Þurfum að fara með það í eldhús kirkjunnar þar sem ekki er endilega pláss fyrir það. Það verður mjög gott að vera með rými þar sem við getum sankað að okkur birgðum og átt eitthvað sérlega gómsætt að gefa þeim sem eru heimilislausir. En það leitar líka til okkar fólk sem er í vinnu og á heimili en í erfiðum aðstæðum. Við tökum á móti öllum með bros á vör,“ segir María.
