Gunnar Smári Egilsson fjölmiðlamaður leggur til að íslenska ríkið fylgi fordæmi Zohran Mamdani borgarstjóra í New York og gefi fátækum frímiða í Þjóðaróperuna þegar hún tekur til starfa. Mamdani heimsótti í gær eina þekktustu menningarstofnun New York Metropolitan-óperuna og við það tækifæri var tilkynnt að borgarbúum yrðu gefnir samtals 70.000 miðar á sýningar óperunnar. Það er hins vegar misskilningur að borgin sé að kaupa miðana með fé úr sjóðum hennar.
Gunnar Smári skrifar á Facebook:
„Á sama tíma í New York. Borgin kaupir 70 þúsund miða af Metropolitan óperunni og færir þeim sem hafa ekki haft efni á að sækja þangað óperur. Hér heima berja bæði ríki og borg niður menningu og listir, telja að þetta sé óþarfi sem vel má vera án. Ríkið var að stofna þjóðaróperu, kannski ætti það að kaupa sambærilegt magn og Mamdani keypti og gefa fátækum, um 3.200 miða miðað við fólksfjölda, til þeirra sem eru á framfærslu sveitarfélaga, atvinnulausra og veikra.“
Fleiri í óperuna
Það er hins vegar misskilningur að borgin sé að kaupa miðana. Metropolitan-óperan og Mamdani tilkynntu í gær um samstarf borgarinnar og óperunnar um að breikka áhorfendahópinn og veita þeim sem lítið eða ekkert hafa farið í óperuna síðustu ár að kynnast þessu mikla listformi. Markmiðið er einnig að festa Metropolitan-óperuna betur í sessi sem eina af helstu menningarstofnunum borgarinnar.
Samstarfið ber heitið „opera for all“ sem útleggja mætti á íslensku sem ópera fyrir alla. Það felst einna helst í því að 70.000 óseldir miðar verði gefnir en Metropolitan-óperan hefur aðsetur í óperuhúsi sem er hluti af Lincoln Center menningarmiðstöðinni á Manhattan. Óperuhúsið tekur 3.800 manns í sæti en í tilkynningu frá Metropolitan-óperunni segir að meðal sætanýting undanfarin ár hafi verið 75 prósent. Þeir 70.000 miðar sem verði gefnir séu um 10 prósent allra miða sem í boði verða allt starfsárið en alls verða 17 uppfærslur á mismunandi óperum á dagskrá á þessu starfsári.
Alls verða 10.000 miðar í boði í hverjum mánuði í vetur en ýmsar stofnanir borgarinnar munu kynna þetta fyrir borgarbúum. Til að eiga möguleika á miða verða borgarbúar að taka þátt í happdrætti í gegnum app Metropolitan-óperunnar. Eina skilyrðið fyrir þátttöku er að vera íbúi í New York og að hafa ekki keypt miða hjá óperunni síðan árið 2019. Það eru því engin sérstök tekjumörk sett og því geta bæði ríkir og fátækir tekið þátt svo lengi sem viðkomandi uppfylla skilyrðin.
Peningar
Frímiðarnir eru hluti af kynningu Metropolitan-óperunnar á miklu fjármögnunarátaki sem hún hefur ráðist í til að tryggja tilveru sína til framtíðar. Markmiðið er að safna 1,5 milljörðum dollara (um 180 milljörðum íslenskra króna) en ljóst er að það fé verður að koma úr vösum fjársterkra aðila en í tilkynningu óperunnar segir að þú negar hafi safnast skuldbindingar fyrir 407 milljónum dala.
Það myndi stækka sjóði Metropolitan-óperunnar verulega sem hefur eins og margar menningarstofnanir í klassíska geiranum vestanhafs átt í fjárhagslegum erfiðleikum og þurft að segja upp starfsfólki og fækka sýningum. Aðrar stofnanir sem hafa verið í fréttum vestanhafs vegna fjármála eru til að mynda óperan í San Francisco en starfsemin þar stöðvaðist eftir að meðlimir hljómsveitar hennar fóru í verkfall. Það tókst þó að semja en óperan í San Francisco hefur átt í fjárhagslegum erfiðleikum árum saman og dregið verulega úr umsvifum sínum en á þessu starfsári eru 6 uppfærslur á dagskrá en fyrir um 30-40 árum voru þær 16-17 á ári. Sinfóníuhljómsveit Cleveland-borgar fór einnig í verkfall og stendur það yfir.
Menningarstofnanir í klassíska geiranum í Bandaríkjunum njóta almennt ekki opinbers fjárstuðnings. Þær eru almennt ekki reknar í hagnaðarskyni og þurfa að hafa allar klær úti til að afla fjár. Það kemur yfirleitt frá auðugum einkaaðilum en miðasala dugir almennt fyrir ekki mikið meira en 15-20 prósent af tekjum. Þessar stofnanir eiga samt bágt með að bjóða jafn hagstæð miðaverð og ríkisstyrktar menningarstofnanir í Evrópu. Þó eru í mörgum þeirra t.d. Metropolitan-óperunni hægt að fá miða á mjög lágu verði en þá almennt í frekar lélegum sætum. Tekið er þó fram að hluti frímiðanna verði í bestu og þar með dýrustu sætaröðunum.
Af íslensku Þjóðaróperunni er það að segja að fyrsti viðburður hennar verður í Hofi á Akureyri 18. október næstkomandi. Hann ber heitið Undir sömu stjörnu. Miðasala virðist ganga vel en sýnt verður einnig í Tónlistarmiðstöð Austurlands á Eskifirði, 25.október, Hljómahöllinni í Reykjanesbæ, 1. nóvember Skálholtsdómkirkju, 8. nóvember og Þjóðleikhúsinu, 15. nóvember. Þjóðaróperan nýtur framlags úr ríkissjóði en þarf eins og allar ríkisreknar menningarstofnanir að afla hluta sinna tekna með miðasölu.
