Er íslenska ættarmótamenningin að deyja út? Og ef svo hvers vegna? Á samfélagsmiðlinum Reddit er umræða um hvers vegna ættarmót séu ekki jafn áberandi og þau voru í kringum aldamótin.
„Í kringum aldamótin voru rosalega mikið um ættarmót haldin hjá fjölskyldum um allt land. Á sumrin keyrði maður um landið og sá reglulega sveitabæi fulla af tjöldum, og við heimreiðina voru oft heimagerð skilti þar sem stóð „ÆTTARMÓT“ eða „[nafn]-ættin“. Þetta sér maður bara ekki lengur,“ segir málshefjandi umræðunnar.
Eins og segir í umfjöllun á miðlinum Lifandi hefðir þá urðu hættarmótin til á síðustu öld, einkum vegna hraðrar þéttbýlismyndunar. Fólk flutti úr sveitum í borg og missti tengslin við sitt ættaróðal og sína sveit. Ættarmótin voru leið til að halda í þessi tengsl.
Algengt er að ættarmót séu haldin yfir helgi og fólk kemur oft langt að til að sækja þau. Hefðir eru mismunandi, svo sem kvöldvökur, grill, tónleikar og oft óhófleg áfengisneysla en markmiðið er að styrkja bönd ættarinnar.
Vissulega hafa ættir verið misnánar og duglegar að halda ættarmót en ættarmót var eitthvað sem flestir Íslendingar þekktu. Fjallað var um stærstu ættarmótin í fjölmiðlum og kveðjur voru sendar frá ættarmótum í útvarpi.
Covid setti strik í reikninginn
„Ég man sjálfur að sem barn og unglingur var fjölskyldan mín alltaf á einhverjum ættarmótum. Konan mín segir það sama um sína fjölskyldu og ég veit að vinir mínir voru líka reglulega á ættarmótum. En nú virðist þetta bara vera hætt. Er ættarmótamenningin búin að deyja út?“ spyr málshefjandinn á Reddit og viðbrögðin hafa ekki látið á sér standa.
„Ég fór á ættarmót í sumar, og það var sérstaklega rætt hvernig covid gerði næstum útaf við hefðina, amk í þessari ætt. Get alveg séð fyrir mér að það hafi haft áhrif á margar ættir, neydd til að sleppa þessu og erfitt að koma því aftur af stað,“ segir einn í athugasemdum.
Samfélagsmiðlar og fækkun ættaróðala
Þá eru nefndar ýmsar samfélagslegar breytingar sem orðið hafa á undanförnum áratugum sem gætu skýrt fækkun ættarmóta.
Til dæmis að fjölskyldur eru minni en áður sem skýrist af því af því að fólk eignast börn síðar á ævinni.
„Þegar allir áttu 3-5 börn þurfti ekkert margar kynslóðir til að halda gott ættarmót. Nú þyrfti að fara lengra aftur og finna fjarskyldari ættingja, ókunnugt fólk basically, til að ná þessum fjölda,“ segir einn og nefnir fleiri atriði.
Sjá einnig:
Drukkinn ökumaður í leit að ættarmóti gerði hjónum lífið leitt – Pissaði á útidyrahurðina og kýldi manninn
Bændum hafi fækkað mikið og því hafi ættir stundum ekki lengur aðgang að ættaróðali sínu.
Samfélagsmiðlar hafi gert það að verkum að þörfin fyrir fréttir úr ættinni séu ekki jafn fjarlægar. Fólk geti fylgst með ætt sinni í gegnum tölvuskjáinn.
Minni ættfræðiáhugi geti skýrt þetta sem og samkeppni um sumarfríið. „Jafnvel þó þér yrði boðið á ættarmót myndirðu líklega frekar fara í sólarlandaferð eða á fótboltamót krakkans. Fólk hafði ekkert margt betra að gera í gamla daga,“ segir hann.
Illdeilur innan ætta
Annar nefnir að í sumum ættum spila illdeilur á milli ættingja stóra rullu. Til dæmis ef systkini hafa deilt um arf eftir foreldra sína.
„Það var einmitt gerðar nokkrar tilraunir rétt fyrir og í gegnum covid að hafa ættarmót í móðurfjölskyldunni minni, en skiljanlega varð ekkert úr því. Síðan þá hefur flosnað upp úr hluta fjölskildunnar vegna erfðadeilna og ég hreinlega kæri mig ekkert um að hitta þann part ef hann skyldi aka upp á því að mæta,“ segir hann.
„Ég veit ekki hvort þetta er almennt svona eða bara í minni ætt en mér hefur fundist það á eldri kynslóðinni að það hafi verið sjaldgæft að eiga óskylda vini. Nú á dögum er það normið og ég held að flestir kjósi að hitta þá fram yfir ættingja þar sem að þú velur vini,“ segir annar.
