Kótelettan, tónlistar- og grillhátíð á Selfossi, er orðin ein af fjölmennustu hátíðum landsins á ári hverju. Maðurinn á bak við hana heitir Einar Björnsson en það sem sennilega færri vita er að hann hefur verið hluti af íslenskum tónlistarbransa í nærri fjóra áratugi. Hann hóf feril sinn sem ungur gítarleikari en aðeins 17 ára gamall steig hann yfir á hina hlið sviðsins og varð hljóðmaður. Sú ákvörðun átti eftir að marka líf hans og leiða hann inn í samstarf við stærstu nöfn íslenskrar tónlistar, á Þjóðhátíð og síðar að stofnun Kótelettunnar á Selfossi.
Í viðtali við hlaðvarpið Popparasögur rifjar Einar upp hvernig allt byrjaði. „Jú jú, vissulega 17 ára gamall sem telst nú í dag frekar ungt, en mér fannst það alls ekki ungt. Ég var nú búinn að gera allan andskotann þarna 17 ára.“
Áhugi hans kviknaði löngu fyrr. Hann hafði verið í hljómsveit frá unglingsaldri, sá um að bóka tónleika, útbúa plaköt og tengja hljóðkerfi. Þegar hljómsveitin lagði upp laupana sat hann eftir með græjurnar og ný tækifæri tóku að opnast.
Björgvin breytti öllu
Vendipunkturinn kom þegar Einar var aðeins 17 ára gamall og var fenginn til sjá um hljóðið fyrir Björgvin Halldórsson og hljómsveit hans. „Með okkur tókst mikil vinátta sem ríkti nánast óslitið allar götur milli mín og Björgvins og ég var í raun ráðinn sem hljóðmaður hjá þeim.“
Einar segir að samstarfið hafi haft afgerandi áhrif á feril sinn. „Ég er nokkuð viss um að ég hefði sennilega ekki haldið áfram 17 ára að berjast við alla þessa Reykvíkinga sem fyrir voru í bransanum nema ég hefði Björgvin sem ákveðinn hlífðarskjöld.“
Það var einnig Björgvin sem opnaði honum dyr að Þjóðhátíð í Vestmannaeyjum árið 1995. „Hann kemur mér á Þjóðhátíð og kynnir mig fyrir Þjóðhátíðarnefnd. Ég var þar nær í aldarfjórðung.“
Gullöld sveitaballanna
Einar kom inn í bransann þegar sveitaballamenningin stóð sem hæst. Hann segir tímabilið frá upphafi tíunda áratugarins og fram yfir aldamót hafa verið einstakt í íslensku tónlistarlífi. „Þetta var náttúrulega alveg einstaklega skemmtilegur og dýnamískur tími.“
Hann telur sveitaböllin hafa verið séríslenskt fyrirbæri. „Þetta var raunverulega einstakt á heimsmælikvarða. Á sama tíma heyrði ég að á Norðurlöndunum væri ekkert svona, ekki sveitaböll í þessari stærðargráðu þar sem menn túruðu helgi eftir helgi allan ársins hring,“ segir Einar.
Á þessum árum vann Einar með flestum af vinsælustu hljómsveitum landsins og segir tæknina hafa tekið gríðarlegum framförum. „Við vorum allt í einu byrjaðir að endurspegla það sem gerðist á risastórum tónleikum, nema bara í miklu minni mæli. Við gerðum þetta ótrúlega flott og fagmannlega.“
Bransinn breyttist
Eftir árið 2002 fór sveitaböllum að fækka hratt. Að mati Einars voru ástæðurnar margar: breytt samfélag, tilkoma pöbba, hertar reglur, færri samkomuhús og stærri tónleikar. „Ég held að þetta hafi verið kúltúrinn, stærri tónleikar, löggjöfin, hert löggæsla og alls konar kvaðir af hálfu hins opinbera sem hafi dregið tennurnar úr þessari hugmynd.“
Þrátt fyrir það lítur hann á sveitaballatímann sem mikilvægan kafla í íslenskri tónlistarsögu. „Ég held að þetta hafi verið gríðarleg vítamínsprauta fyrir íslenskt tónlistarlíf,” segir Einar og bætir við að á sama tíma hafi hann séð miklar breytingar á tónlistarfólki sjálfu. „Í dag eru allir vinsælustu poppararnir orðnir bara hardcore íþróttamenn. Söngvarinn keyrir heim sjálfur, meðan að þú gast varla labbað út af sviðinu hér á árum áður.“
Fyrsta hátíðin skipulögð á 11 dögum
Eftir áratugi í tónleikahaldi varð til nýtt verkefni sem byggði á allri þeirri reynslu sem Einar hafði safnað. Kótelettan á Selfossi varð til eftir margra ára undirbúning og hefur vaxið í eina stærstu tónlistarhátíð landsins.
Að hans sögn var markmiðið frá upphafi að skapa samfellda upplifun þar sem tónlist og matur færu saman og stemningin héldist allan daginn. Dagskráin er skipulögð þannig að tónlistaratriðin taki hvert við af öðru með sem minnstum hléum og gestir upplifi eina samfellda tónlistarveislu.
Fyrsta Kótelettan var skipulögð með aðeins ellefu daga fyrirvara en tókst engu að síður vel. Í dag koma þar fram um þrjátíu tónlistaratriði ár hvert og hátíðin hefur jafnframt orðið stökkpallur fyrir nýja listamenn, meðal annars Stuðlabandið.
Fyrir Einar er Kótelettan því ekki aðeins hátíð heldur afrakstur fjörutíu ára reynslu úr íslenskum tónlistarbransa, frá fyrstu hljóðgræjunum sem 17 ára piltur á Selfossi til einnar stærstu tónlistarhátíðar landsins.
Hátíðin verður haldin á Selfossi dagana 9.–12. júlí.
Viðtal við Björgvin Halldórsson heitinn sem var tekið á Kótelettunni árið 2025:
