Núverandi ríkisstjórn mun ekki geta gert Ísland að aðildarríki Evrópusambandsins án þess að endurnýja umboð sitt í þingkosningum. Til að Ísland verði aðili þarf að breyta stjórnarskránni og það er einungis hægt að gera með því að tvö þing samþykki breytinguna og á milli séu alþingiskosningar. Áður en að því kemur þarf þjóðin að samþykkja áframhald viðræðna og svo þarf að samþykkja aðildarsamning í þjóðaratkvæðagreiðslu. Davíð Þór Björgvinsson, forseti lagadeildar HA og fyrrverandi dómari við Mannréttindadómstól Evrópu, er gestur Ólafs Arnarsonar í hlaðvarpi Eyjunnar.
Davíð Þór Björgvinsson - 6
Segjum nú að þjóðin samþykki í lok ágúst að viðræðum skuli haldið áfram. Það kemur samningur út úr þessu. Segjum að þjóðin samþykki hann í þjóðaratkvæðagreiðslu. Þá er samt dálítið verk eftir vegna þess að þá þarf að breyta stjórnarskránni til að við getum deilt fullveldi okkar með Evrópusambandinu með þeim hætti sem óhjákvæmilega mun leiða af aðild.
„Já, þetta er gömul umræða og spratt upp náttúrlega fyrst fyrir alvöru þegar EES-samningurinn var í meðferðinni í þinginu og það var nú talið sleppa til þar. Það var mjög áberandi í þeirri umræðu og allar götur síðan að það væri ekki hægt að ganga í Evrópusambandið án þess að breyta stjórnarskránni. Það var ekki út af því sem ég myndi kalla það að deila fullveldinu, þetta stafar af því að við deilum ákveðnum valdheimildum með Evrópusambandinu.
Það eru alveg reglur um þessar valdheimildir. Sumum valdheimildum á ákveðnum sviðum, þeim er deilt með Evrópusambandinu að öllu leyti, eins og til dæmis tollabandalag. Að einhverju leyti evruna líka þannig að þær eru óskiptar hjá Evrópusambandinu. Síðan er talað um skiptar valdheimildir sem við deilum og það á til dæmis við um flestar reglur um innri markaðinn og svo framvegis. Þannig að það sem er aðalatriðið í þessu er það að ef við göngum í Evrópusambandið þá fá stofnanir Evrópusambandsins til að setja löggjöf sem fær beint gildi hér á landi. Í stað þess að fara í gegnum þingið eins og gert er með samninginn þar sem að þingmenn eru að kvarta yfir því að þeir séu bara stimpilpúðar fyrir Evrópusambandið. En þetta fer í lögformlegan prócess í gegnum þingið og verða þá íslensk lög.
Þetta er öðruvísi innan Evrópusambandsins og sama er líka með bindandi dóma Evrópudómstóls við ákveðnar aðstæður. Eins og til dæmis þetta sem við köllum ráðgefandi álit, það heitir forúrskurðir í Evrópusambandinu og þeir eru bindandi fyrir innlenda dómstóla sem biðja um forúrskurð. Þannig að það eru svona ákveðnir hlutir sem ganga lengra í framsali eða með deilingu valdheimilda með alþjóðlegum stofnunum en við höfum hingað til gert ráð fyrir að hægt væri án þess að breyta stjórnarskránni. Með öðrum orðum, ég held að það sé enginn ágreiningur um það. Þó að einhverjum kunni að þykja freistandi að reyna að rökstyðja það að þetta væri hægt án breytinga á stjórnarskrá þá held ég að það liggi fyrir og ég held að það sé alveg samkomulag um það að það þurfi að breyta stjórnarskránni, sem þýðir það að þessi ríkisstjórn, sem nú er, hún getur aldrei komið okkur í Evrópusambandið ein og óstudd, nema hún fái umboð í öðrum kosningum til þess að halda áfram og klára þetta. Með öðrum orðum, breyting á stjórnarskránni gerist með þeim hætti samkvæmt 79. grein stjórnarskrárinnar að það þarf að samþykkja frumvarpið á tveimur þingum og það eru alþingiskosningar á milli. Og þetta er auðvitað einn þröskuldurinn í veginum, alveg klárlega. Frá pólitísku sjónarmiði, skulum við segja að minnsta kosti.“
Einnig er hægt að hlusta á Spotify.
