Davíð Þór Björgvinssonkynntist Carl Baudenbacher, fyrrverandi forseta EFTA dómstólsins, þegar hann var lögfræðilegur aðstoðarmaður Þórs Vilhjálmssonar, dómara við dóminn. Hann telur röksemdafærslu í umsögn Baudenbachers um þingsályktunartillögu um þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald aðildarviðræðnar Íslands við ESB ekki standast. Davíð Þór er gestur Ólafs Arnarsonar í hlaðvarpi Eyjunnar.
Davíð Þór Björgvinsson - 5
Baudenbacher, fyrrverandi forseti EFTA dómstólsins, hefur verið að tjá sig og nú síðast bara í vikunni. Hann gefur lítið fyrir Evrópusambandið og að Ísland eigi erindi þangað inn og heldur því meðal annars fram að það sé búið að draga aftur umsóknina, að bréf Gunnars Braga hafi bara slitið þeim viðræðum varanlega. Hvað segir þú svona lögfræðilega um þetta?
„Já, ég þekki nú Baudenbacher, var að vinna með honum í nokkur ár hjá EFTA-dómstólnum. Ég var að starfa með Þór Vilhjálmssyni sem þá var dómari fyrir Ísland og var svona, lögfræðilegur aðstoðarmaður Þórs, kynntist Baudenbacher vel. Hann er mjög fjölfróður um Evrópusambandið og þess vegna var ég svolítið forvitinn þegar ég heyrði í fréttunum að hann hefði skilað inn þessari umsögn um þessa þingsályktunartillögu sem er komin fram. Eitt af þeim atriðum sem hann talar um er það að hann túlkar þetta þannig að umsóknin hafi verið dregin til baka og það snúist þá að einhverju leyti um það að það þurfi að byrja alveg upp á nýtt, það er að sækja um aftur. Að einhverju leyti er þetta deilan um keisarans skegg, eins og ég sé þetta fyrir mér.“
Nú er Evrópusambandið, forseti framkvæmdastjórnarinnar, og stækkunarstjórinn, þau eru búin að lýsa því áliti og bara því áliti Evrópusambandsins að umsóknin sé í fullu gildi.
„Já, það sem að gerist þegar umsókn kemur fram. Þetta nefnilega gerist á nokkrum stigum og fyrst er umsóknin send inn. Ríkið verður ekki við það umsóknarríki eða candidate state eins og þetta heitir á ensku. Orðanotkun á íslensku um þetta atriði er svolítið, hvað eigum við að segja, hún er til þess fallin að valda misskilningi getum við sagt. Það sem að gerist er að það er þá send umsókn til Evrópusambandsins og það sem ráðherraráðið gerir er, það eru ákveðin skilyrði fyrir því sem að ríki … ríkið verður að fallast á gildi Evrópusambandsins og þau koma fram hérna í þessari grein, ég var að rekja þetta af því að þú varst að minnast á hana, þá er þetta rakið hérna í greininni og það segir hérna: „Gildin sem liggja til grundvallar sambandinu eru virðing fyrir mannlegri reisn, frelsi, lýðræði, jafnrétti, réttarríkið og virðing fyrir mannréttindum, þar með talið réttindum þeirra sem tilheyra minnihlutahópum“ og svo framvegis. Þessi gildi eru sameiginleg aðildarríkjunum í samfélagi sem einkennist af fjölhyggju, banni við mismunun, umburðarlyndi, réttlæti, samstöðu, rétti og jafnrétti karla og kvenna. Það er enginn ágreiningur um það að Ísland fellst á þessi gildi. Þetta eru gildi sem íslenskt samfélag er reist á. Síðan þarf að uppfylla svokölluð Kaupmannahafnarviðmið. Það sem að gerist með umsóknina, hún fer þá til framkvæmdastjórnarinnar sem segir álit sitt á því hvort þessi Kaupmannahafnarviðmið eru uppfyllt. Og þau eru þessi: Hvort ríki búi við stöðugt lýðræðislegt stjórnkerfi. Við gerum það þótt við séum nú stundum að rífast um það.“
Það má deila um það þegar hluti kjósenda er með tvöfaldan atkvæðisrétt.
„Já, já. Hvort mannréttindi séu nægilega virt? Við erum stundum að deila um það en í grunninn erum við ríki sem virðir mannréttindi. Við erum meðal annars aðilar að Mannréttindasáttmála Evrópu sem er eitt af atriðunum. Það er nefnilega áhugavert, svona til að taka smá útidúr, að mörg ríki í Austur-Evrópu þurftu að fara þessa leið fyrst til þess að fullvissa Evrópusambandið um að þau eru að virða þessi gildi og aðild að Mannréttindasáttmálanum var alltaf mjög mikilvægt skref hjá þessum ríkjum til þess að uppfylla skilyrði Evrópusambandsins. Hvort ríki, síðan kemur fram hvort ríki búi við virkt markaðshagkerfi? Við rífumst um það eins og allt annað hvort það er nægileg samkeppni og allt það. Hvort það hefur getu til að taka upp og framfylgja regluverki ESB. Við erum búin að vera að gera það með EES-samningnum í 30 ár og við uppfyllum þessi skilyrði. Og þá er tekin ákvörðun um að Ísland skuli verða viðurkennt sem umsóknarríki. Canditate state eins og það er kallað á ensku. Það verður sem sagt ekki umsóknarríki um leið og umsóknin kemur fram. Það þarf að samþykkja það að það sé gilt umsóknarríki af því það uppfyllir tiltekin skilyrði sem það verður að uppfylla alltaf. Og það er nú eitt af því sem er ekkert hægt að semja um. Þegar þessi staða er komin upp, þá byrja aðildarviðræðurnar. Og það sem Evrópusambandið hefur sagt, ef ég hef skilið þetta rétt, framkvæmdastjórinn hefur sagt, við þurfum ekki að endurtaka þetta. Frá okkar sjónarhorni er þetta bara leyst mál. Og við getum bara sest við samningaborðið þar sem að á að semja um skilmála og aðlögun.
Þetta er sjónarmið Evrópusambandsins og við höfum í raun og veru kannski ekkert yfir Evrópusambandinu að segja um það, hvernig það túlkar sínar eigin reglur að þessu leyti. Síðan er það íslenska ferlið og þá byrjar þetta umsóknarferli með þingsályktunartillögu. Og síðan standa Íslendingar upp frá samningaborðinu 2013 og senda svo bréf og með því að þeir vilji hætta viðræðunum. Eða draga umsóknina til baka. Þetta er túlkunaratriði. Eftir stendur, það var bara ríkisstjórnin sem sendi það bréf, en aflaði sér ekki umboðs frá þinginu eins og gert hafði verið í upphafi þegar að umsóknin var send. Svo þetta er túlkunaratriði. En ef maður horfir bara á þetta frá svona þjóðréttarlegu sjónarmiði og svona frá íslenskri stjórnskipun, þá get ég ekki séð að það sé neitt rangt við það að núna á þessum tímapunkti komi Evrópusambandið, það er að segja fyrir hönd aðildarríkjanna, og Ísland sér saman um það að setjast bara við samningaborðið og halda áfram. Ég sé ekki hvaða, burtséð frá pólitíkinni í þessu öllu saman þá sé ég ekki að lagalega og frá þjóðréttarlegu sjónarmiði, geti verið eitthvað rangt við þetta.
Þannig að ég átta mig ekki alveg á því hvað Baudenbacher er að segja í þessu. Þetta er annars vegar Evrópusambandið að túlka sínar reglur og svo hins vegar Ísland að túlka sínar. Og ég sé, eins og ég segi, ég sé ekki að ríkisstjórnin geti verið að gera neitt eða blekkja nokkurn mann með því að orða spurninguna þannig, eigum við að halda viðræðunum áfram?“
Einnig er hægt að hlusta á Spotify.
