Ríkisstjórnin hefur átt uppbyggileg samtöl við aðila vinnumarkaðarins um stöðuna í kjarasamningamálum og hefur opnað á aðkomu ríkisins til að ekki komi til uppsagnar þeirra. Sú innkoma verður hins vegar ekki á kostnað hallalausra fjárlaga þannig að ef um veruleg útgjöld er að ræða þarf að fjármagna þau með tekjuöflun sem aðilar verða að vera sammála um. Það var gagnrýnisvert að stjórnvöld skyldu samþykkja ófjármögnuð loforð í tengslum við kjarasamninga. Það er ekki í boði. Daði Már Kristófersson, fjármála- og efnahagsráðherra, er gestur Ólafs Arnarsonar í hlaðvarpi Eyjunnar.
Hér má hlusta á brot úr þættinum:
Nú er það alltaf svo að fjárlagafrumvarp tekur breytingum í meðförum þingsins. Það fer inn í fjárlaganefnd eftir fyrstu umræðu og þar tekið fyrir, fjárlaganefnd fær alls konar tillögur. Óttastu það að þegar upp er staðið þá verði þetta ekki fjárlög með afgangi?
„Ég geri það að vísu ekki. Það er mjög góð samstaða milli ríkisstjórnarflokkanna um það, þetta markmið. Annars væri þetta ekki mögulegt. Þannig að ég óttast það ekki. Ég vil líka segja að það er auðvitað á endanum þingsins að ákveða. Það er einungis þingið sem hefur fjárveitingavald og þess vegna er ekkert óeðlilegt við það að þingið taki ákvarðanir. Menn geta síðan velt því fyrir sér með hvaða hætti þær ákvarðanir eru teknar og það er alltaf, þetta á ekkert við um íslenska stjórnmálamenn eða Alþingi Íslendinga heldur bara almennt um stjórnmál, að það er svona það sem kallað er markaðsbrestur á hinum pólitíska vettvangi, það er að segja að það er freistandi fyrir alla stjórnmálamenn, ekki bara íslenska, að taka skammtímaábata fram yfir langtímaábata vegna þess að langtímaábatinn gæti legið handan við næstu kosningarm og þá ertu hugsanlega búinn að missa vinnuna.
Þess vegna er auðvitað svona viss hætta á því að það sé erfiðara fyrir, fyrir Alþingi að beita aga á sama hátt og ríkisstjórn getur gert. En eins og ég segi, af því að það er þessi víðtæka sátt milli stjórnarflokkanna um markmiðið. Þá óttast ég Alþingi alls ekki, þvert á móti, Alþingi er vel mannað og þar er skynsamt fólk.“
Mig langar svona í lokin að koma aðeins að kjarasamningunum. Nú virkjaðist uppsagnarákvæðið þannig að það má beita því. Aðilar vinnumarkaðarins hafa til hvað, 8. október til að ná samkomulagi um að samningunum verði ekki sagt upp. Það má búast við því að þeir mæti til þín og ríkisstjórnarinnar og segi þetta þurfi frá ykkur.
„Já, já. Og þetta er kannski fyrirkomulag sem er svolítið sérstakt fyrir Ísland og ég geri mér alveg grein fyrir þessu. Við höfum hins vegar höfum átt mjög uppbyggilegt samtal við aðila vinnumarkaðarins um hvað við gætum gert. Mörg markmið erum við hreinlega sammála þeim. Önnur markmið ræðum við við þau og tökum tillit til þeirra sjónarmiða. Við höfum hins vegar verið alveg skýr með það, bæði ég og aðrir fulltrúar ríkisstjórnarinnar, eins og forsætisráðherra, að við munum ekki gera það á kostnað hallalausra fjárlaga. Þau eru grundvallaratriði. Og ef að ákallið þar er eftir meiriháttar útgjaldaaukningu þá þyrfti að mæta því með tekjuöflun, sem aðilar yrðu þá að vera sammála um.
Ef gagnrýna má stjórnvöld fyrir eitthvað þá er það að samþykkja ófjármögnuð loforð í tengslum við framlagningu kjarasamninga sem að í mínum huga er svona svolítið eins og að niðurgreiða samninga milli einkaaðila.
Ég skil af hverju þetta var svona en við höfum sett þarna alveg skýr viðmið og það hefur ekki litað samskiptin hingað til. Þau hafa, eins og ég segi, bara verið mjög góð og uppbyggileg.“
Þannig að þú ert bjartsýnn á að aðilar vinnumarkaðarins með einhverri skynsamlegri innkomu ríkisins að þá reddist þetta?
„Ja, reddist sko, í tengslum við þessa vinnu þá var unnið mjög ítarlega í sumar að greiningu á þróun kaupmáttar á Íslandi yfir þrjú mismunandi tímabil. Það sem sú greining sýnir er að á undanförnum árum hefur enginn hópur, það fannst enginn hópur sem hefur upplifað kaupmáttarrýrnun. Það er þess vegna ekki verra ástand núna hvað það varðar heldur en var þegar síðustu kjarasamningar voru gerðir og þess vegna getum við sagt að ef þá var hægt að ná samstöðu um að að ná verðbólgu og vöxtum þá niður, þá ættum við að geta gert það núna líka og það líka liggur alveg fyrir að ef það eru einhverjir hópar þarna úti sem að ekki hafa komið vel út, eða verr út en aðrir hópar að minnsta kosti, þá er það ungt fólk með börn sem skuldar mikið, sem hefur nýlega keypt sér húsnæði. Það er auðvitað mjög ósanngjarnt að kostnaðinum af verðbólgunni sé velt að þyngstu leyti yfir á þröngan samfélagshóp. Þess vegna held ég að hafi náðst samstaða á sínum tíma og ég vonast til þess að hún geti aftur orðið grunnurinn að samstöðu í ljósi þess að ríkisstjórnin hefur sýnt að hún er líka tilbúin að leggja það á sig sem þarf til þess að ná hér stöðugleika, ná niður verðbólgu og þá vöxtum í kjölfarið.“
Hægt er að hlusta á hlaðvarpið í heild sinni hér:
Einnig er hægt að hlusta á Spotify.
