Það hefur verið forvitnilegt að fylgjast með umræðunni í kjölfar þjóðaratkvæðisgreiðslunnar. Nei-menn fagna afgerandi niðurstöðu, en Já-menn eru með böggum hildar, saka Nei-menn um upplýsingaóreiðu, að ganga erinda auðmanna og aðhyllast bandaríska MAGA hugmyndafræði, vera hreinlega trumpistar. Já-menn neita að játa sig sigraða og krefjast rannsóknar á kosningabaráttu Nei-manna og jafnvel ógildingar atkvæðagreiðslunnar, sbr. nýlega pistla Hauks Arnþórssonar og Sveins Atla Gunnarssonar. Já-mönnum væri e.t.v. hollt að rifja upp bullið í t.d. Degi og Pawel að ég tali nú ekki um Baldri Péturssyni. Helst að skilja á þessum ágætu mönnum og fleiri Já-mönnum að við gætum tekið upp evru daginn eftir inngöngu í ESB, matarverð lækkaði um 25%, verðbólga og vextir í u.þ.b. 2% og við værum komin með jarðgöng til Vestmannaeyja, svo eitthvað sé talið. Mergur málsins er sá að þessi atkvæðagreiðsla var illa reifuð, illa undirbúin og því fór sem fór. Þar er við engan að sakast nema Já-menn sjálfa.
Ég kynnti mér kosti og galla ESB aðildar eftir bestu getu, er ekki á samfélagsmiðlum og horfi lítið á línulegt sjónvarp, þannig að ég sá lítið af auglýsingum andstæðra skoðana, en verð að viðurkenna að það setti að mér aulahroll vegna þess sem ég þó sá. Mér finnst lítilfjörlegt að gefa í skyn að yfir helmingur kjósenda sé svo vitlaus að hann geti ekki myndað sér skoðun án þess að ráðfæra sig við TikTok. Og slagorðið, ,,Já til að sjá”, bendir til þess að talið er að gáfnafari landans sé verulega ábótavant. Ég las greinar eftir talsmenn beggja hliða og m.a. grein eftir utanríkisráðherra og hlustaði á sjónvarpsviðtal við hana. Hún fullyrti að í komandi samningaviðræðum yrði ekkert gefið eftir varðandi yfirráð yfir sjávar- og orkuauðlindunum, íslenskur landbúnaður yrði varinn sem og vinnumarkaðsmódelið. Að lokum yrði stefnt að því að fá eins mikið til baka af aðildargjöldum og mögulegt væri, og ég hugsaði: OK, um hvað á þá að semja? Að við gætum tekið upp evru strax án þess að uppfylla Maastricht skilyrðin? Afslátt af aðildargjöldunum? Það var mikið spurt en fátt um svör. Við slíkar aðstæður fara menn að geta í eyðurnar, giska, og sumir setja getgátur sínar á blað. Meint upplýsingaóreiða var því, að miklu leyti, í boði Já-manna.
Las svo nýlega grein eftir Thomas Möller. Í lok greinarinnar ber hann saman hagstærðir í Færeyjum og á Íslandi og er sá samanburður okkur frekar óhagstæður, vægast sagt. Loksins kemst hann að kjarna málsins, sem einhvern veginn varð að mestu út undan í umræðunni í aðdraganda atkvæðagreiðslunnar. Færeyingar nota danska krónu, sem aftur er tengd evru. Þeir búa sem sagt við fastgengi, en við við flotgengi. Gætum við, eins og Færeyjar og t.d. eyríkið Barbados í Karíbahafi með um 300.000 íbúa og eigin gjaldmiðil, tengdan Bandaríkjadollar, tengt íslensku krónuna við evru, eða dollar? Hvernig fara hinir eyjaskeggjarnir að þessu? Svarið er agi í hagstjórninni og við þyrftum að halda þeim aga hvort sem við erum í ESB eða utan þess. Það mun aldrei gerast. Þar erum við á pari við Rúmeníu, sem er búin að vera í ESB í tæp 20 ár og á enn langt í land með að taka upp evru. Agaleysi er eitt af þjóðareinkennum Íslendinga og nær frá toppi og niður, sbr. t.d. nýtt fjárlagafrumvarp ríkisstjórnarinnar og niðurstöður PISA könnunarinnar, og endurspeglast e.t.v. best í „þetta reddast“ hugarfarinu, sem útlendingar dásama og Íslendingar eru svo stoltir af. Því segi ég við já-menn: Látið ekki hugfallast, þetta reddast.
Bestu kveðjur úr óbærilegum léttleika tilverunnar.
