„Andstaða íslenskra útgerða við ESB-aðild snýst ekki um „yfirráð Íslendinga yfir sjávarauðlindinni“. Hún snýst í einföldu máli um þá gríðarlegu fjárhagslegu hagsmuni sem felast í getu íslensku útgerðanna til að svína á bæði sjómönnum og íslensku þjóðinni með því sem kallast milliverðlagning sjávarafurða.“
Þetta skrifar Óskar Steinn Ómarsson varabæjarfulltrúi Samfylkingarinnar í Hafnarfirði í Facebook-pistli sem hefur vakið nokkra athygli.
Óskar Steinn Ómarsson. Mynd: Samfylkingin.
Milliverðlagning er verðlagning á vörum, þjónustu eða eignum í viðskiptum milli tengdra aðila, svo sem dótturfélaga og móðurfélaga í samstæðu. Hafa fyrirtæki notað hana m.a. til að lækka skattgreiðslur og færa hagnað á milli landa.
Rifjar Óskar Steinn í því samhengi upp Samherjaskjölin svokölluðu sem fjallað var um árið 2019 í Stundinni, sem síðar varð að Heimildinni. Þar var vitnað í tölvupóst frá Baldvini Þorsteinssyni sem er í dag forstjóri Samherja. Í tölvupósti til samstarfsmanna sinna lýsti Baldvin því hvernig hægt væri að komast hjá skattgreiðslum og lækka skiptahlut sjómanna á skipum félagsins:
„Tilgangurinn er eftirfarandi: Að búa til hagnað innan sölufyrirtækisins þar sem enginn skattur er á hagnað fyrirtækisins. Við teljum Kýpur vera rétta landið. Með því að búa til hagnað innan sölufyrirtækisins Kötlu Seafood getum við lækkað skiptahlut sjómanna og stjórnað betur á hvaða verðum við myndum gera upp. […] Með því að draga úr hagnaði þar og láta hagnaðinn myndast hjá sölufyrirtækinu þá tækist okkur að auka hagnað heildarinnar. Þetta teljum við nokkuð snyrtilega leið til að draga úr skattgreiðslum.“
Reglur
Segir Óskar þessi orð sýna það vel hvað Samherji ætlaði sér með því að færa til hagnað með þessum hætti innan samsteypunnar.
Vill Óskar meina að gangi Ísland í ESB verði þetta framferði ómögulegt fyrir íslensk útgerðarfyrirtæki:
„Þetta hafa íslenskar útgerðir fengið að stunda um árabil, algjörlega óáreittar af íslenskum skattyfirvöldum. Og þetta vilja þær fá að stunda áfram, eitthvað sem verður ómögulegt fyrir þær að gera ef Ísland gerist aðildarríki Evrópusambandsins.“
Segir í pistli Óskars að með innleiðingu bindandi tilskipana ESB gegn skattsvikum og gróðatilfærslu (Anti-Tax Avoidance Directive) verði hægt að takmarka getu fyrirtækja til að flytja hagnað á milli landa í lágskattaskjól eða sölufélög erlendis.
Eftirlit
Svokallaðar DAC-tilskipanir (Administrative Cooperation) geri skattyfirvöldum í aðildarríkjunum kleift að deila sjálfkrafa og milliliðalaust upplýsingum um skattgreiðslur, milliverðlagningarskýrslur og fjárhagsupplýsingar fjölþjóðlegra fyrirtækja. Þetta geri rannsóknir á undirverðlagningu mun auðveldari.
Óskar Steinn segir einnig að eftirlit á grunni samræmdra regla um markaðsverð (Arm's Length Principle) séu strangari innan ESB en á Íslandi sem tryggi betur að viðskipti milli móður- og dótturfélaga endurspegli raunverulegt markaðsvirði afurða.
Hann nefnir einnig svokallaðar CFC reglur sem lúta að erlendum félögum en fjallað hefur verið nokkuð um þessar reglur í tengslum við fréttir af eignum Íslendinga í skattaskjólum. Óskar segir að þessar reglur þýði að ef íslenskt útgerðarfélag á sölufélag í lágskattalandi innan eða utan ESB (eins og fjallað var um í áðurnefndri frétt Stundarinnar), geri CFC-reglur ESB það að verkum að hægt sé að skattleggja hagnað erlenda dótturfélagsins beint á Íslandi, jafnvel þótt hagnaðurinn hafi verið skilinn eftir í erlenda félaginu.
Milliverðlagning
Óskar Steinn furðar sig á því eins og raunar fleiri hafa gert af hverju ekki sé rætt meira um milliverðlagningu íslenskra útgerðarfyrirtækja nú í aðdraganda þjóðaratkvæðagreiðslunnar 29. ágúst um framhald aðildarviðræðna Íslands og ESB.
„Þessi milliverðlagning hefur gríðarleg áhrif á tekjur sjómanna og skatttekjur íslenska ríkisins.“
Vísar Óskar Steinn í þessu samhengi til þess að Færeyingar fái hærra verð fyrir fisk úr sinni lögsögu en Íslendingar. Hann skrifar enn fremur:
„Ég skil ekki hvers vegna ekki er fjallað meira um þetta atriði í aðdraganda þjóðaratkvæðagreiðslunnar. Þá er með ólíkindum að stór hluti Íslendinga sætti sig við þetta ástand og api upp eftir stórútgerðinni að standa þurfi vörð um „yfirráð Íslendinga yfir sjávarauðlindinni.“
Segir Óskar Steinn að lokum að einu yfirráðin sem stórútgerðin sé að verja séu yfirráð fjölskyldnanna, sem eigi útgerðarfyrirækin, yfir eigin skattgreiðslum og yfirráð þeirra yfir sívaxandi hluta bæði húsnæðis- og fyrirtækjamarkaðar hér á landi.
