Evrópusambandið kemur til aðstoðar þegar aðildarríki þess verða fyrir áföllum á borð við náttúruhamfarir og því er ljóst að þegar Grindavík var rýmd og íslenska ríkið þurfti að bjóðast til að kaupa allt íbúðarhúsnæði í bænum fyrir tugi milljarða hefði ESB stigið inn í og bætt okkur Íslendingum tjónið. Um svipað leyti og rýma þurfti Grindavík urðu náttúruhamfarir á Ítalíu og á franskri eyju á Indlandshafi og þar þurftu þjóðríkin sjálf ekki að taka höggið á sig heldur komu sameiginlegir sjóðir ESB til hjálpar. Jóhann Páll Jóhannsson, umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra, er gestur Ólafs Arnarsonar í hlaðvarpi Eyjunnar.
Hægt er að hlusta á brot úr þættinum hér:
Við sjáum það los sem er að koma á samstarf vestrænna þjóða, samstarf Evrópu og Bandaríkjanna, það hefur gjörbreyst núna bara á tveimur, þremur misserum og við sjáum það að Evrópusambandið, það horfir hingað. Við erum núna, ef við ákveðum að halda þessum viðræðum áfram og klára þær, þá erum við að gera það í styrkleika. Við sóttum um 2009, við sóttum um í veikleika, við vorum á hnjánum.
„Algjörlega.“
Það hefur verið bent á að það er kannski gluggi sem er opinn núna. Við vitum ekkert hvert alþjóðamál stefna en það er gluggi sem er opinn núna þar sem við getum sótt um og klárað viðræður í gríðarlega sterkri stöðu. Vegna þess að við höfum svolítið sem Evrópusambandið telur sig þurfa á að halda, sem er þessi staðsetning hérna.
„Sannarlega, einmitt. Það er þessi landfræðilega staða okkar hérna á Norðurslóðum og svo er það auðvitað sterkt fyrir ímynd Evrópusambandsins líka að stækka í vestur og norður og það er sterkt að fá inn ríki með ríka lýðræðis- og réttarríkishefð. Það er svo margt þarna sem getur spilað inn í og svo er auðvitað þannig með EES-samninginn, maður veit aldrei hvernig hann þróast og ef eitt ríki þar hrekkur úr skaftinu og ákveður að ganga alla leið inn í Evrópusambandið þá auðvitað veikist það.“
Og ef það er Noregur sem ákveður að fara inn í Evrópusambandið þá er enginn EES-samningur í rauninni.
„Nei, nei, það er bara þannig. Þá er ekki lengur ómaksins vert að vera að halda úti svoleiðis samningi og svoleiðis stofnunum, þannig að það er svo margt sem kallar á að við gerum þetta núna en ekki seinna.“
Svo sjáum við, þegar kemur að varnarmálum, við vitum ekkert hver framtíð NATO verður og ef Bandaríkin bakka út úr NATO, þá er í raun og veru enginn grundvöllur fyrir varnarsamningnum vegna þess að hann gera Bandaríkin fyrir hönd NATO gagnvart okkur. Og svo náttúrlega eru ógnirnar, þær eru að breytast. Ég er ekki að segja að hernaðarógnir séu að hverfa, en það er að það eru að koma nýjar ógnir.
„Þar er Evrópusambandið mjög sterkt, þegar kemur að netöryggi og ýmsum ógnum. Og af því það er oft talað um Bandaríkin og jafnvel fólk sem gefur sig út fyrir að vera miklir talsmenn fullveldis er farið að tala fyrir því að við biðjum Bandaríkin um leyfi fyrir því hvort við ætlum að sækja um eða ekki. Það er náttúrlega ótrúlegt að hlusta á þetta. En það er allt í lagi að halda því samt til haga að Bandaríkin hafa einmitt verið að kalla eftir því að Evrópusambandið styrki sig og þétti samstarfið innbyrðis þegar kemur að varnarmálum, þannig að það að Ísland gangi til aðildarviðræðna við Evrópusambandið og leiti einmitt frekari leiða til að styrkja samstarfið á sviði varnar- og öryggismála, eins og við höfum reyndar þegar gert með samningi við Evrópusambandið, þetta er bara í fullkomnum takti við það sem einmitt Bandaríkin hafa verið að kalla eftir því Evrópa geri, þannig að það er engin mótsögn fólgin í þessu.
En af því þú komst inn á hérna öryggismál og svoleiðis, þá hérna, nú er það þannig að ég sem umhverfisráðherra, ég er líka ráðherra náttúruhamfaramála. Og það hefur nú kannski lítið farið fyrir því í umræðunni að Evrópusambandið er með mjög svona markvissa mekanisma þegar kemur að því að hjálpast að og styðja ríki sem verða fyrir náttúruhamförum. Við erum með sérstakt samstöðuákvæði eins og það heitir í sáttmálanum um starfsemi Evrópusambandsins sem kveður á um um það að ríki eigi að styðja hvert annað þegar eitthvað slíkt bjátar á, bæði ef ríki verða fyrir árásum og það er sérstaklega talað um náttúruhamfarir og þetta hlýtur að hafa vægi fyrir okkur hérna á landi elda og ísa. Þetta hefur sannarlega vægi og það eru meira að segja sjóðir á vettvangi Evrópusambandsins sem sem við hefðum líklega haft aðgang að, jafnvel bara þótt við þótt við værum enn þá umsóknarríki þegar kemur að Grindavík til dæmis.“
Mér finnst mjög gott að þú skulir koma með þennan punkt vegna þess að ég nefnilega hjó eftir því á sama tíma eða um svipað leyti og það ástand myndast í Grindavík að það þarf að bara rýma bæinn og íslenska ríkið þarf að taka ákvörðun um að bara bjóðast til að kaupa allar fasteignir, alla vega íbúðarfasteignir í bænum, þá urðu náttúruhamfarir á Ítalíu, það voru skriðuföll á Ítalíu. Og það gerðist líka, ég man nú ekki hvers kyns það var, en það var á Indlandshafi, það var franskt landsvæði á Indlandshafi sem varð fyrir áfalli. Evrópusambandið gekk þar inn og bara bætti, samhjálpin kom þar og bara tók utan um.
Og þarna erum við að tala um Ítalíu og Frakkland. Þannig að þetta er mjög góður punktur að þú skyldir koma með þetta, vegna þess að fyrir land eins og okkur, ég tek hjartanlega undir það, fyrir land eins og okkur sem getum átt von á svona áföllum, það er svo mikils virði fyrir okkur að vera þá í félagsskap þjóða sem eru sammála um, heyrðu, við hjálpumst að þegar svona gerist.
„Þetta er bara grundvallarprinsipp.“
Hægt er að hlusta á hlaðvarpið í heild sinni hér:
Einnig er hægt að hlusta á Spotify.
