Í heimi þar sem tollar eru notaðir í geopólitískum tilgangi er mikilvægt að vera ekki einn á berangri heldur vera innan öflugs tollabandalags. Evrópusambandið er tollabandalag og nú er hafið tollastríð milli stórvelda í heiminum. Einnig hafa áherslur í varnarmálum breyst mikið. Pawel Bartoszek, þingmaður Viðreisnar og formaður utanríkismálanefndar Alþingis, er gestur Ólafs Arnarsonar í hlaðvarpi Eyjunnar.
Hér er hægt að hlusta á brot úr þættinum:
Heimurinn hefur breyst mikið og það er auðvitað ein ástæða þess að þessi atkvæðagreiðsla fer fram núna en ekki árið 2027 sem var svona fresturinn sem ríkisstjórnin gaf sér. Það er komið á tollastríð milli stórvelda í heiminum. Við höfum alveg orðið fyrir áhrifum af því. Það eru nánast allar okkar vörur tollaðar í Bandaríkjunum. Við höfum staðið utan tollabandalaga og Evrópusambandið er náttúrlega tollabandalag, ásamt öðru. Það er ágætt að vera utan tollabandalaga þegar allir eru sammála um að það eigi að greiða fyrir milliríkjaviðskiptum og fjarlægja hömlur. Það er ekki eins gott að vera utan tollabandalaga þegar tollastríð er hafið.
„Nei, nei, vel að merkja höfum við nú sem betur fer alla vega sloppið við þessa síðustu tolla Trumps en vel að merkja, ég var einn af þeim, ég taldi alltaf að aðild að tollabandalagi væri þá svona einn af ókostum við aðild að Evrópusambandinu, ef ég er hreinskilinn með það, þegar ég var að velta þessu máli fyrir mér í byrjun þessarar aldar 2007, 2008, þá svona viðurkenndi ég, já, það var mjög margt gott við Evrópusambandið. En staðan eins og þú segir hefur þetta breyst af því að við horfum núna á heim þar sem tollar eru ekki bara notaðir eins og oftast áður til þess að í rauninni vernda eigin framleiðslu. Nei, nei,
Tollar eru notaðir til að ná fram geopólitískum markmiðum. Þegar Grænlandsdeilan stóð sem hæst, þá var hótað og settir á tollar á þau ríki sem studdu við Danmörku og Grænland. Annað dæmi, þegar Bandaríkjamenn sendu flugvélar til Kólumbíu með ólöglega innflytjendur og hótuðu ef þeir fengju ekki að lenda, þá yrði settur fyrst 25 og svo 50% tollur. Þarna er dæmi um það þegar ríki beita tollum til þess að ná fram geopólitískum markmiðum og á sama hátt og það er hluti af okkar vörnum að vera í NATO og vera þá hluti af stærra bandalagi sem hefur stærri fælingarmátt, þá vil ég meina á tímum sem þessum, þá sé kostur að vera hluti af tollabandalagi og njóta þá mögulega skjóls af því sem því fylgir.“
Akkúrat. Svo er annað í þessu, þú nefndir NATO og við náttúrlega erum í NATO og með varnarsamning við Bandaríkin. En ógnirnar hafa breyst mjög mikið og það eru þessar fjölþættu ógnir sem eru núna og það eru árásir á tölvukerfi og svona innviði án þess að sprengjum verði varpað. Þar er Evrópusambandið í raun og veru algjörlega í broddi fylkingar í baráttunni gegn slíku.“
Já, reyndar því miður þá náði að lenda nú sprengja á Póllandi í morgun sem kom frá Rússlandi, þannig að það eru ekki bara þannig ógnir sem steðja að, heldur líka hefðbundnar hernaðarlegar ógnir. En það er alveg rétt að mörg Evrópuríki hafa mótað þá afstöðu að þegar kemur að hlutum eins og árásum á tölvukerfi og þannig þáttum, þá sé það eitthvað sem hinir borgaralegu innviðir eigi að sjá um, þ.e.a.s. lögregluyfirvöld og svo framvegis, svona drónatruflanir í kringum flugvelli. Þannig að það hefur þá verið í rauninni hluti af í gegnum Europol-samstarfið og á vettvangi Evrópusambandsins sem það hefur verið. Svo það sé til haldið þá erum við auðvitað nokkuð virkir þátttakendur í þessum þætti Evrópusamstarfsins bæði í gegnum Schengen og aðrar stoðir.“
Höfum við ekki gert sérstakan samning líka við Evrópusambandið?
„Við gerðum nýlega sérstaka viljayfirlýsingu með Evrópusambandinu, þannig að við erum að einhverju leyti hluti af þessu. En auðvitað þarna eins og annars staðar, þá myndi ég bara vilja að við værum þá með fullt sæti við borðið og gætum þá tekið þátt í að móta þessar ákvarðanir sem eru teknar hvort sem er varðandi Schengen eða landamærasamstarf eða lögreglusamstarf. Í dag þá erum við að einhverju leyti þátttakendur, og það er svo merkilegt að í þessum hluta, þar sem við tökum hvað virkasta þátt í Evrópusamstarfinu af því að þessi partur er að einhverju leyti nánari heldur en EES-samstarfið, þ.e.a.s. Schengen-samstarfið og lögreglusamstarfið, þar er bara okkar fólk á göngunum í Brussel og það virðist enginn kvarta undan því hvað það hefur hérna falið í sér gríðarlegt fullveldisframsal eða leitt einhverjar hörmungar yfir íslenska þjóð.“
Hægt er að hlusta á hlaðvarpið í heild sinni hér:
Einnig er hægt að hlusta á Spotify.
