Æði margir afturhaldsseggirnir eru með böggum hildar að afloknu heimsmeistaramótinu í knattspyrnu út af fjölda þeldökkra fótboltasnillinga sem léku listir sínar með liðum á borð við Belga, Englendinga, Frakka, Hollendinga, Portúgala og Spánverja, sem raunar eru allar saman gamlar heimsvaldaþjóðir sem níddust á nýlendum sínum í Afríku fram eftir síðustu öld, og er skelfilegur skammarblettur á sögu þeirra.
Það stakk í auga þjóðernisöfgamanna að sjá breytta heimsmynd á vellinum, og að þar væri komið ríkulegt og sjálfsagt pláss fyrir fleiri en fölhvíta manninn.
Mariano Rajoy, fyrrverandi forsætisráðherra Spánar frá því á árunum 2011 til 2018, lét ekki sitt eftir liggja í forpokuðum fordómunum, en fyrir undanúrslitaleik Frakka og Spánverja fyrir hálfri annarri viku skrifaði hann svo í pistli sínum að Frakkland væri með frábært lið, en þeir væru hins vegar „ekki með neina franska leikmenn.“
Viðbrögðin voru á einn veg og létu ekki á sér standa.
Pedro Sanchez, ríkjandi forsætisráðherra Spánar, tók þegar upp hanskann fyrir Frakkland og gagnrýndi ummæli forvera síns með orðum sem eftir var tekið. „Það eru einhverjir sem skilgreina hvaðan fólk kemur út frá eftirnafni, fæðingarstað eða húðlit. Aðrir skilgreina hvaðan fólk kemur út frá því hvað það er tilbúið að leggja sitt af mörkum til að bæta umhverfi sitt.“
Ummælum Rajoy var líka svarað af Laurent Nunez, innanríkisráðherra Frakklands, sem sagði við franska miðla að Frakkland væri land sem einkenndist af fjölbreytileika þar sem allir gætu fundið sinn stað og blómstrað.
Og með öðrum orðum, það væri pláss fyrir fjölbreytileikann, og það mættu allir spreyta sig innan ramma lýðréttinda, frelsis og bræðralags, og öðrum þeim gildum sem merkja mennsku.
„Og svo er hitt að engin samfélög hafa reynst eftirsóknarverðari en þau sem lagt hafa ríka áherslu á mannúð og mannréttindi, og þá ekki síður á jöfnuð og samhjálp á öllum sviðum samfélagsins …“
Því hver er hinn kosturinn, ef kost skyldi kalla? Hvert vilja þjóðernisöfgamennirnir fara í þjóðskipulagi og skilgreiningu á mannfélagi innan einna og sömu landamæranna?
Einsleitnin er svarið. Afturhvarf skal það heita og afturhald skal það vera, og einmitt aftur til yfirráða hvíta mannsins, og þá væntanlega í ljósi yfirburða hans, þeirrar gömlu mýtu að maðurinn skuli bera einn og sama litinn, og fyrirlíta aðra.
Gildir einu þótt hvert heimsmeistaramótið af öðru, í hvaða íþróttagrein sem er, afsanni og hreki þá mygluðu mýtu, sem er ekki annað en öldruð óskhyggja um að tíminn snúi aftur og að fortíðin ein sé það boðlegasta sem bíði mannkyns.
Og hver skildi svo einmitt vera happadrýgsta leiðin til að auka hagsæld þjóðanna? Ólygin reynslan sýnir að það fer betur á því að opna dyrnar en loka þeim. Efnahagur Íslendinga hefur einkum og sér í lagi aukist eftir því sem þeir hafa greitt leið sína að alþjóðlegum mörkuðum og opnað athafnalífið fyrir frjálsum viðskiptum með framsækinni samningagerð við önnur þjóðríki.
Og svo er hitt að engin samfélög hafa reynst eftirsóknarverðari en þau sem lagt hafa ríka áherslu á mannúð og mannréttindi, og þá ekki síður á jöfnuð og samhjálp á öllum sviðum samfélagsins, en þar er norræna módelið komið sem virkjað hefur hlutfallslega flesta landsmenn til virkni og þátttöku í vinnu, félagslífi, listum og íþróttum.
Því eftir því sem þjóðir gefa fleirum tækifæri til að njóta hæfileika sinna á breiðu sviði samfélagsins þeim mun litríkara og sannara verður það.
Hin leiðin er að halda aftur af fólki, og treysta því ekki til að sýna sig og sanna. Og efast almennt um alla aðra en sjálfan sig, eins og Mariano Rajoy skrifaði af óttanum einum saman, því franska landsliðið væri útlenskt út af litnum á leikmönnum.
Eftirsóknin eftir einsleitni verður varla orðuð skýrar.
