„Við skulum ekki þykjast vera of fín til þess að íhuga hvort slík aðild sé valkostur fyrir Ísland. Að sjálfsögðu hlýtur hún að vera það,“ sagði Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir, fyrrverandi utanríkisráðherra og varaformaður Sjálfstæðisflokksins, í hátíðarræðu á Skálholtshátíð um síðustu helgi.
Ræða Þórdísar Kolbrúnar fjallaði um þær gífurlegu breytingar sem orðið hafa í alþjóðamálum á síðustu rúmum fjórum árum, þegar molnar hratt úr þeim kerfum sem heimurinn kom sér saman um eftir aðra heimsstyrjöldina og kerfi alþjóðlegrar samvinnu stendur valtari fótum en nokkru sinni frá því lýðveldið Ísland var stofnað. Hún vék sérstaklega að því að Íslendingar verða að bregðast við gerbreyttri stöðu.
„Minni kynslóð var lofað að það sem nú hefur gerst í álfunni okkar myndi ekki gerast aftur. En hér erum við.
Þessir tímar eru ekki einfaldir og þær spurningar sem Íslendingar standa frammi fyrir á næstu árum eru það ekki heldur.
Eflaust er ég ekki ein um að vera uggandi um að hér á Íslandi muni sundurlyndisfjandinn fá meira vægi í umræðunni en sú þróun heimsmála sem raunverulega getur reynst okkur skeinuhætt.
Sannleikurinn er sá að Ísland er enn í mikilli kjörstöðu í heiminum og enn eigum við um kosti að velja.
Hvort við þurfum að taka ákvarðanir strax veit ég ekki, og ekki þykist ég vita fyrir víst hvaða ákvarðanir eru réttastar.
Við þurfum að vera auðmjúk gagnvart óvissunni og gera okkur grein fyrir því að hið eina sem við getum gert er að vanda okkur í hverju skrefi þannig að sem bestar líkur séu á því að okkur takist að viðhalda góðri stöðu okkar, efla hana og tryggja bæði sjálfstæði okkar og áframhaldandi samstarf og viðskipti við aðrar þjóðir sem við viljum eiga samleið með.
Í slíku samstarfi felst gríðarlegur ábati fyrir land og þjóð, en einnig skyldur sem fullvalda þjóð ber með stolti og ýmsar málamiðlanir í samvinnu við önnur ríki í þágu sameiginlegra hagsmuna og markmiða.
Hvort sem okkur geðjast að Evrópusambandinu eða ekki, og hvort sem við teljum Ísland eigi erindi að ganga alla leið inn í það samstarf, þá verður ekki fram hjá því litið að þar inni eru 27 frjálsar og fullvalda þjóðir sem bjóða upp á einna bestu lífskjör og mest frelsi sem þekkist á byggðu bóli.“
Þórdís Kolbrún sagði að senn hefði hún ekki lengur tækifæri til fjalla svona um sínar eigin skoðanir um stöðu alþjóðamála, hún hefði nýlega sagt af sér þingmennsku og tæki við sendiherraembætti í byrjun ágúst og því væri tækifæri hennar til að tala alveg frjálst að renna út.
Hún sagði aðild margra ríkja að ESB vera lykilþátt í að verja fullveldi þeirra. „Mörg önnur ríki vilja komast þangað inn, og í tilviki Úkraínu þá er draumurinn um aðild sú hvatning sem mestu skiptir um varnarvilja gegn innrás Rússlands, ef frá er talin – og þetta tengist – sú hörmungartilhugsun að heyra undir Kremlarvaldið.
Við skulum því ekki þykjast vera of fín til þess að íhuga hvort slík aðild sé valkostur fyrir Ísland. Að sjálfsögðu hlýtur hún að vera það.“
Hér er hægt að lesa ræðu Þórdísar Kolbrúnar á Skálholtshátíð í heild.
